ΖΗΜΙΕΣ ΣΤΟΝ “ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ” ΤΟΥ SAN MARCELLO ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Στα εργαστήρια αποκατάστασης και συντήρησης των μουσείων του Βατικανού βρίσκεται ο Εσταυρωμένος του San Marcello al Corso. Το θεωρούμενο θαυματουργό ξύλινο γλυπτό του 14ου αιώνα μεταφέρθηκε πρόσφατα στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, μαζί με ένα αντίγραφο της επίσης θαυματουργού βυζαντινής εικόνας της Παναγίας Προστάτιδας της Υγείας των Ρωμαίων (Salus Populi Romani). Εκεί προσευχήθηκε ο Πάπας Φραγκίσκος στις 27 Μαρτίου 2020 για τη σωτηρία της ανθρωπότητας από την πανδημία του κορωνοϊού. Ωστόσο, η έκθεσή του Εσταυρωμένου στον ανοιχτό χώρο, χωρίς κανένα μέτρο προστασίας και η δίωρη βροχή που προέκυψε εντωμεταξύ, προκάλεσε διόγκωση στο υλικό, ορισμένες λεπτομέρειες στα χέρια του Χριστού υπέστησαν φθορές όπως και το χρώμα στο ένδυμά του. Οι ειδικοί συντηρητές καλούνται τώρα να αξιολογήσουν τί ακριβώς συνέβη, την έκταση των ζημιών, εάν είναι δυνατή η ανάκτηση του έργου και πόσο το κόστος της  αποκατάστασης.

Ο Εσταυρωμένος, έργο αγνώστου, θεωρείται θαυματουργό λατρευτικό σύνολο. Βρίσκεται στην εκκλησία San Marcello, στο υπέροχο αυτό κτίριο  στο τέλος της via del Corso. Έργο του αρχιτέκτονα της Φλωρεντίας Jacopo Sansovino (Φλωρεντία 1486-Βενετία 1570), άρχισε να οικοδομείται το 1519. Λόγω, όμως διαφόρων περιπετειών και μιας μεγάλης πλημμύρας που έπληξε την πόλη, κατάφερε να ολοκληρωθεί στα τέλη του 17ου αιώνα με σχέδιο της πρόσοψης του Carlo Fontana (Rencate 1638- Roma 1714). Tο προηγούμενο κτίριο το οποίο είχε διαφορετικό προσανατολισμό (η πρόσοψη ήταν στην αντίθετη πλευρά από τη σημερινή) καταστράφηκε τη νύχτα μεταξύ 22-23 Μαίου 1519. Η παράδοση θέλει το μοναδικό έργο θρησκευτικής λατρείας που επιβίωσε της φωτιάς να είναι ο ξύλινος εσταυρωμένος Χριστός που κοσμούσε τον κύριο βωμό.

Ο Εσταυρωμένος θεωρήθηκε αμέσως ως θαυματουργός από τον πληθυσμό. Πρόκειται για έργο τέλους του 14ου αιώνα, για το οποίο όμως αγνοούμε το δημιουργό του: την εποχή εκείνη η Ρώμη διέθετε αφθονία παρόμοιων έργων που θεωρούνται συχνά θαυματουργικά, δεδομένου ότι την εποχή της αντί – μεταρρύθμισης η Εκκλησία όφειλε να αποκαταστήσει την πίστη που παράπαιε από το σαρωτικό κύμα της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης. Ο σταυρός του San Marcello al Corso, τοποθετήθηκε από μελετητές (πρόσφατα ιστορικός της τέχνης Claudia D’Alberto) στη δεκαετία του ‘70 του 14ου αιώνα. Ανήκει σε ένα πυκνό δίκτυο αναφορών με παρόμοια έργα που υπάρχουν σε ρωμαϊκές εκκλησίες και χρονολογούνται την ίδια εποχή.

Τρία χρόνια μετά την πυρκαγιά η Ρώμη χτυπήθηκε από αυτό που οι ιστορικοί της πόλης ονόμασαν “μεγάλη πανούκλα”- μια επιδημία πραγματική μάστιγα που έφερε την ερήμωση και τον θάνατο στην Αιωνία Πόλη. Εκείνη την περίοδο η φήμη του Εσταυρωμένου έφτασε στο αποκορύφωμά της, όταν τον Αύγουστο του 1522, ο Ισπανός καρδινάλιος Raimondo Vich, επίσκοπος της Βαλένθια και της Βαρκελώνης, για να αποτρέψει την περαιτέρω εξάπλωση της πανούκλας, θέλησε να περιφέρει τον σταυρό, με πομπή, σε όλη την πόλη. Η τελετουργία διήρκεσε 18 ημέρες και ολοκληρώθηκε με την είσοδό του στη βασιλική του Αγίου Πέτρου: εντωμεταξύ, εκείνο το διάστημα η επιδημία επιβραδύνθηκε και αυτό έκανε ακόμα πιο λαοφιλή το σταυρό, ο οποίος, στους επόμενους αιώνες, προΐστατο πλέον στις πομπές, με την ευκαιρία των ιερών χρόνων ή των ειδικών γεγονότων. Μεταξύ άλλων: το 1675 ο ίδιος ο Carlo Fontana φρόντισε για το σκηνογραφικό του στήσιμο γύρω από την πομπή, στο έκτακτο Ιωβηλαίο του 1933-1934 οργανώθηκε μια επιπλέον περιφορά και στον εορτασμό του 2000 ο σταυρός υπήρξε στο επίκεντρο των θρησκευτικών γεγονότων: μεταφέρθηκε πάλι στον Άγιο Πέτρο και ο Πάπας Ιωάννης – Παύλος Β ‘ τον προσκύνησε, αγκαλιάζοντάς τον, κατά τον εορτασμό της Ημέρας της Συγχώρεσης.

Η πρόσφατη μετακίνησή του στους δρόμους της Ρώμης, στις 27 Μαρτίου 2020, έγινε χωρίς πομπή λόγω των περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας Covid-19 που προκάλεσε χιλιάδες θύματα σε ολόκληρο τον κόσμο: ο Πάπας Φραγκίσκος τοποθέτησε τον Εσταυρωμένο μπροστά από την είσοδο της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου και επικαλέστηκε τη χάρη του Θεού ενάντια στην εξάπλωση της φονικής πανδημίας.

 

 

Video