ΥΒΡΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΕΡΣΕΣ ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Στους “Πέρσες” του Αισχύλου(*), την εποχή του κορωνοϊού, που ανεβάζει το Εθνικό Θέατρο, εφέτος, την Επίδαυρο (24-26 Ιουλίου), σε σκηνοθεσία του καλλιτεχνικού του διευθυντή Δημήτρη Λιγνάδη, καμία προσαρμογή δεν έγινε λόγω των μέτρων και των συνθηκών που επιβάλει η πανδημία. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης, σε συνέντευξή του στα ΝΕΑ, στις αρχές Ιουνίου, αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι “η παράσταση που είχα σκεφτεί δεν θα κινούνταν ποτέ στο πλαίσιο του μαξιμαλισμού και του εντυπωσιασμού. Θα χρησιμοποιούσα εξαρχής λιτά μέσα, όχι φυσικά εις βάρος του θεάματος. Ας πούμε ότι ο κορωνοϊός και οι δεσμεύσεις της κοινωνικής απόστασης επιτείνουν αυτή την πρόθεση. Θα είναι, λοιπόν, μια παράσταση πιστή στα κείμενα. Όχι μόνο στο γραπτό κείμενο, αλλά και στο σήμα που εκπέμπει. Νομίζω ότι σήμερα το κοινό έχει ανάγκη από την ουσία της παράστασης, η οποία μάλιστα συνδέεται με ένα μεγάλο στοίχημα και μια επιθυμία μου: να γίνει παγκόσμιο live streaming.”

Αναφερόμενος στο κεντρικό θέμα της τραγωδίας των ηττημένων και της ύβρεως που καιροφυλακτεί για τους νικητές, επισημαίνει ότι δεν πρέπει να λησμονούμε οτι “η ύβρις ήρθε τελικά με την αλαζονεία της αθηναϊκής αυτοκρατορίας είκοσι χρόνια μετά. Άρχισε ο μεγάλος εμφύλιος που λέγεται Πελοποννησιακός Πόλεμος. Η τραγωδία συμβαίνει κάπου αλλού, στα βάθη της Ασίας, και συγχρόνως συμβαίνει εκεί μπροστά στους Αθηναίους του Αισχύλου” και μας πληροφορεί ότι “ως προς την ίδια την παράσταση, έχω μια εξαιρετική μετάφραση του φιλόλογου μεταφραστή Θ.Κ. Στεφανόπουλου, που εκτός των άλλων κατέχει τη μετρική. Η προσέγγιση αυτής της τραγωδίας δεν γίνεται με ψυχογραφικούς όρους σύγχρονου θέατρου, αλλά με άλλη Σημαντική ως προς το κείμενο. Όχι μόνο τί λέει η λέξη, αλλά και πώς το λέει. Τηρώ την ερασμιακή μετρική σε μεγάλο μέρος.”

ΠΕΡΣΕΣ (472 π.Χ.)

Στα Σούσα, την πρωτεύουσα των Περσών,  οι γέροντες που έχουν μείνει στα μετόπισθεν, πιστοί  φύλακες των λαμπρών ανακτόρων του Ξέρξη, ανησυχούν για τον στρατό τους που επιχειρεί εκστρατεύσει εναντίον της Ελλάδας, καθώς κανένα νέο δεν έχει φτάσει για την έκβαση της πολεμικής αποστολής.

Οι εντυπωσιακά πολυάριθμες δυνάμεις που συνθέτουν το περσικό στράτευμα με τα ηχηρά ονόματα των αρχηγών του και τη θεόδοτη δύναμη του βασιλιά τους, δεν αρκούν για να κατευνάσουν την ανησυχία των γερόντων που γνωρίζουν ότι το αδιαπέραστο δίκτυ της Πλάνης ξεγελάει τους ανθρώπους και τους οδηγεί στο χαμό. Η ανησυχία κορυφώνεται όταν η βασίλισσα Άτοσσα, μητέρα του Ξέρξη, αρχηγού της εκστρατείας, και γυναίκα του νεκρού Δαρείου, αφηγείται το δυσοίωνο όνειρό της: ο Ξέρξης προσπαθούσε να ζέψει στο άρμα του μια Ελληνίδα και μια Ασιάτισσα αλλά η Ελληνίδα έσπασε τα δεσμά και γκρέμισε τον βασιλιά.

Η άφιξη του λαχανιασμένου αγγελιαφόρου επιβεβαιώνει τα κακά προαισθήματα: ολόκληρος ο περσικός στρατός εξοντώθηκε. Οι Έλληνες νίκησαν. Η διεξοδική αφήγηση της ήττας των Περσών καταλήγει στην εκτενή περιγραφή της ναυμαχίας της Σαλαμίνας, τη φυγή του Ξέρξη και την κακή τύχη του υπόλοιπου στρατού, που επιχείρησε να επιστρέψει διά ξηράς.

Το σύμβολο του ένδοξου παρελθόντος, ο βασιλιάς Δαρείος, εμφανίζεται από τον Άδη ως απάντηση στις επικλήσεις των χθόνιων δυνάμεων και τους θρήνους των Περσών. Η ερμηνεία του πεθαμένου βασιλιά για την καταστροφή  αποδίδει τις ευθύνες στην αλαζονεία του Ξέρξη και την ύβρη του απέναντι στη φύση και τους θεούς. Η άφιξη του κουρελιασμένου ηττημένου βασιλιά, σε έντονη αντίθεση με την προηγούμενη ένδοξη παρουσία του Δαρείου, ολοκληρώνει την εικόνα της πανωλεθρίας. Τα εγκώμια για τα επιτεύγματα του παρελθόντος μετατρέπονται σε θρήνους και οδυρμούς για το παρόν, και κορυφώνουν την οδύνη στο άλλοτε ένδοξο παλάτι των Περσών.

————————

Ταυτότητα Παράστασης

Μετάφραση-μετρική διδασκαλία: Θ.Κ. Στεφανόπουλος / Σκηνοθεσία: Δημήτρης Λιγνάδης

Σκηνικά: Αλέγια Παπαγεωργίου / Κοστούμια: Εύα Νάθενα / Μουσική: Γιώργος Πούλιος / Χορογραφία, επιμέλεια κίνησης: Κωνσταντίνος Ρήγος / Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα / Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου / Βοηθός σκηνοθέτη: Νουρμάλα Ήστυ / Βοηθός φωτίστριας: Μαριέττα Παυλάκη / Βοηθοί χορογράφου: Μαρκέλλα Μανωλιάδου, Αγγελος Παναγόπουλος

Διανομή (αλφαβητικά):

Βασίλης Αθανασόπουλος, Κωνσταντίνος Γαβαλάς, Νίκος Καραθάνος, Λυδία Κονιόρδου, Κώστας Κουτσολέλος, Σπύρος Κυριαζόπουλος, Αλκιβιάδης Μαγγόνας, Λαέρτης Μαλκότσης, Γιώργος Μαυρίδης, Αργύρης Ξάφης, Αργύρης Πανταζάρας, Δημήτρης Παπανικολάου, Γιάννος Περλέγκας, Αλμπέρτο Φάις.

Φωτογράφος παράστασης: Μαριλένα Αναστασιάδου