VIDA AMERICANA: ΟΙ ΜΕΞΙΚΑΝΟΙ MURALISTS ΞΑΝΑΓΡΑΦΟΥΝ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΩΝ ΗΠΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο:anyteart

Μεξικανοί τοιχογράφοι (μουραλίστας) ξαναγράφουν την αμερικανική τέχνη της περιόδου 1925-1945 στην, πραγματικά, λαμπρή και εντυπωσιακή έκθεση που αυτή την εποχή της φονικής πανδημίας του Covid-19 στις ΗΠΑ,  φυλάσσεται κλεισμένη στο Whitney-  το μουσείο αμερικανικής τέχνης της Νέας Υόρκης.

Vida Americana Mexican Muralists Remake American Art, 1925–1945 διοργανώνεται στις ΗΠΑ 100 χρόνια μετά την επανάσταση στο Μεξικό που συμπληρώνονται τον επόμενο μήνα, το Μάϊο, κι απ’ ό,τι δείχνουν τα πράγματα με την εξάπλωση της πανδημίας του κορωνοϊού, η έκθεση θα παραμείνει κλειστή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επίκεντρο της έκθεσης οι τρεις κορυφαίοι μουραλίστας του Μεξικού – Jose Clemento Orosco, Diego Rivera και David Alfaro Siqueiros – και η επιρροή τους σ΄ένα ευρύ φάσμα Αμερικανών καλλιτεχνών με τους οποίους συναντήθηκαν στο Μεξικό και στις ΗΠΑ όταν διέσχιζαν τα σύνορά των χωρών τους, στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Ήταν η εποχή που το Μεξικό πέρασε στο ριζοσπαστικό πολιτιστικό μετασχηματισμό μετά το τέλος του 10χρονου αιματηρού μεξικανικού εμφυλίου που έληξε το Μάϊο του 1920. Μετά από τρεις και πλέον δεκαετίες δικτατορίας, η χώρα αναζητούσε μια νέα εθνική ταυτότητα. Μέσω του προγράμματος αναθέσεων τοιχογραφιών σε επιλεγμένες επιφάνειες δημόσιων κτιρίων τα μουράλες (τοιχογραφίες) και το κίνημα του muralismo αποτέλεσαν μια σημαντική πρόκληση έναντι στην κοινά αποδεκτή ιδέα για το ρόλο και τη θέση του καλλιτέχνη στη δυτική κοινωνία και σηματοδοτούσε την άφιξη της νέας εποχής για το Μεξικό.Τότε αναπτύχθηκε μια νέα σχέση ανάμεσα στην τέχνη και στο λαό ικανή να ενταχθεί στο χώρο της αρχιτεκτονικής και της πόλης και να αναπαραστήσει όψεις της κοινωνικής πραγματικότητας, με αναφορές πολλές φορές σε πραγματικά πρόσωπα και χώρους, σε ιθαγενικά και τοπικά στοιχεία, σε μύθους και ιστορικά γεγονότα που να θυμίζουν στο λαό τους αγώνες του για την κοινωνική δικαιοσύνη και την εθνική ζωή.

Από την  άλλη μεριά, στη εκτεινόμενη βόρεια του Μεξικού χώρα, οι καλλιτέχνες των ΗΠΑ όπως ο Paul Strand, ο Edward Weston κ.α., είδαν με ρομαντισμό τους αυτόχθονες λαούς της αμερικανικής ηπείρου και τον πολιτισμό τους και κατέφυγαν σ΄αυτούς σε μια προσπάθεια να ξεφύγουν από την κυριαρχία της ευρωπαϊκής αισθητικής και να προσδιορίσουν την ταυτότητα της τέχνης της δικής τους χώρας.

Για τους καλλιτέχνες των ΗΠΑ, η μνημειακή τέχνη του Μεξικού με τα κοινωνικά και πολιτικά θέματα προσέφεραν μια εναλλακτική πρόταση. Η επιρροή της μεξικανικής τέχνης διευρύνθηκε ακόμα περισσότερο όταν οι καλλιτέχνες José Clemente Orozco, Diego Rivera και David Alfaro Siqueiros, τέσσερα χρόνια μετά, έφυγαν το 1924 ζητώντας προστασία στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω της πολιτικής κατάστασης που, εντωμεταξύ, διαμορφώθηκε στο Μεξικό. Ο Orozco ήταν ο πρώτος που ήρθε στις ΗΠΑ το 1927. Στη Νέα Υόρκη δίδαξε ζωγραφική και εκτύπωση σε καμβά σε ομάδα τοπικών καλλιτεχνών προτού αναχωρήσει για την Καλιφόρνια για να εκτελέσει μια επιβλητική τοιχογραφία για το Pomona College στο Claremont το 1930, γνωστή με το όνομα “Προμηθέας”. Είναι το έργο που ο Τζάκσον Πόλοκ είδε και ποτέ δεν ξέχασε.

Ακολούθησαν λίγο αργότερα οι άλλοι δύο οι πιο σκληροπυρηνικοί μαρξιστές του Μεξικού ο Rivera και ο Siqueiros. Οι Μεξικανοί εργάστηκαν στις ΗΠΑ, συνομίλησαν με τους ομοτέχνους τους (Aaron Douglas, ο Marion Greenwood, ο Marion Greenwood, Philip Guston, Isamu Noguchi και Τζάκσον Πόλοκ) κι έκαναν τοιχογραφίες σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, τοποθετώντας τις βάσεις για τη δημόσια τέχνη που άνθισε στη δεκαετία του ΄30, στο πλαίσιο των έργων τέχνης του New Deal .

Η έκθεση Vida Americana εξετάζει τις επιρροές του έργου τους σε περισσότερους από 70 Αμερικανούς καλλιτέχνες σε μια περίοδο τεραστίων κοινωνικών αλλαγών και δίνει νέες διαστάσεις στην κατανόηση της ιστορίας της τέχνης αναδεικνύοντας τη βαθιά επίδραση των Μεξικανών δημιουργών ως προς  το ύφος, το θέμα και την ιδεολογία της τέχνης στις Ηνωμένες Πολιτείες, λίγο πριν από τη Μεγάλη Ύφεση και έως το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου(1925 – 1945). Τα μνημειώδη έργα αναπαριστούν φωτογραφικές αναπαραγωγές με πραγματικές ζωγραφιές και σχέδια, ενώ σημαντικά έργα του Orozco όπως ο εξαγριωμένος Χριστός που κτυπά και τεμαχίζει το στραυρό του  και το σώμα του Προμηθέα δείχνουν τις επιρροές σε έργα νεώτερων Αμερικανών καλλιτεχνών. Ο Πόλοκ  είναι ένας απ΄αυτούς.

Για πολλά χρόνια η θέση των Μεξικανών μουραλίστας στην ιστορία της τέχνης των ΗΠΑ τον 20ό αιώνα αποσιωπήθηκε. Η “ηγεμονία της αφαίρεσης” καθιερώθηκε μεταπολεμικά με την επικράτηση του Αφηρημένου Εξπρεσιονισμού και του φορμαλισμού ως κυρίαρχη μορφή σκέψης για την τέχνη. Εικόνες με πολιτικά ζητήματα ή μηνύματα θεωρήθηκαν οπισθοδρομικά και η ιδέα της εθνικής τέχνης είδος που παρέπεμπε στο φασισμό. Σε συνδυασμό δε με το γεγονός ότι οι Orozco, Siqueiros και Rivera ήταν όλοι κομμουνιστές αντιλαμβάνεται καθείς τους λόγους που απομακρύνθηκαν από τα αμερικανικά βιβλία ιστορίας. Χρειάστηκαν είκοσι χρόνια από τον 21ο αιώνα για να εκτιμηθεί η παραγκωνισμένη κληρονομιά τους και να αναδειχτεί ένα κίνημα που πραγματικά υπήρξε μία τέχνη από το λαό και για το λαό, κάτι που δεν μπορούσε να ενταχθεί στους κανόνες της αγοράς της τέχνης.

 

Η έκθεση οργανώθηκε σε επιμέλεια Barbara Haskell,  και με χορηγό το Ίδρυμα Jerome L. Greene

Video