ΒΕΡΟΛΙΝΟ 1933 : Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΤΥΠΟΥ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΧΙΤΛΕΡ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart

Στο βιβλίο, «Βερολίνο, 1933» που πρωτοεκδόθηκε στα γαλλικά, το 2018 και κυκλοφόρησε τώρα στην Ελλάδα σε μετάφραση Γιώργου Καράμπελα(εκδόσεις Πόλις), ο Daniel Schneidermann, Γάλλος κριτικός των Μέσων Ενημέρωσης στην εφημερίδα Liberation και ο ιδρυτής της ιστοσελίδας Arrêt sur Images, αντίστοιχης του Media Matters για την Αμερική, εξετάζει το έργο των ξένων ανταποκριτών  στο Βερολίνο στη δεκαετία του ’30 σε μια προσπάθεια να διερευνήσει κατά πόσο ο ξένος Τύπος αντιλήφθηκε και εκτίμησε την απειλή του ναζισμού. Το αποτέλεσμα της μελέτης του είναι ένα είδος μετα-ιστορίας του μεσοπολέμου που αφηγείται την άνοδο του Χίτλερ μέσω του τρόπου με τον οποίο οι εφημερίδες επέλεξαν να μεταδώσουν κάθε διαδοχικό γεγονός και πώς αυτές οι επιλογές επηρέασαν εκτός Γερμανίας τη διεθνή κοινή γνώμη εκείνης της εποχής.

Όταν ο Χίτλερ ήρθε στην εξουσία τον Ιανουάριο του 1933, υπήρχαν περίπου 200 Δυτικοί δημοσιογράφοι που εργάζονταν ως ανταποκριτές στο Βερολίνο. Οι περισσότεροι (Αμερικανοί, Βρετανοί, Γάλλοι, όλοι καλοί γνώστες της Γερμανίας και γερμανόφιλοι στην πλειοψηφία τους  παρέμειναν στην πρωτεύουσα του Ράιχ και μετά την εκλογή του Χϊτλερ ως καγκελάριου της Γερμανίας ασκώντας τη  ενημέρωση με «δημοκρατικά πρότυπα» και συνεργάτες τους  Goering ή Goebbels. Απώτερος στόχος όλων μια συνέντευξη με τον καγκελάριο –δικτάτορα Χίτλερ.

Πολύ λίγοι από αυτούς απελάθηκαν, όπως ο Edgar Ansel Mowrer(1892-1977), ανταποκριτής του Chicago Daily News –  βραβείο Πούλτιζερ 1933. Ο Mower ήταν, ήδη, δέκα χρόνια στο Βερολίνο και έζησε  την πολιτική κρίση της δεκαετίας του ’20  που επέφερε την εκλογή του Χίτλερ ως καγκελάριου της Γερμανίας. Στο έργο του κατέγραψε την ευρεία αντισημιτική βία των ετών που προηγήθηκαν του Χίτλερ: τις επιθέσεις που δέχτηκαν οι Εβραίοι, το ξυλοκόπημα που δέχονταν οι Εβραίοι μαθητές από συμμαθητές τους, τις ένοπλες πολιτοφυλακές των γερμανικών πολιτικών κομμάτων που έρχονταν αντιμέτωπες συχνά – και βίαια – στους δρόμους με διαμαρτυρόμενους πολίτες, τους εκατοντάδες ανθρώπους που σκοτώθηκαν κατά την προεκλογική εκστρατεία του 1932. Αυτό ήταν το πλαίσιο στο οποίο εξελέγη ο Χίτλερ. Αφού ο Mowrer δημοσίευσε ένα βιβλίο με το υλικό, το οποίο κατέγραφε το πλαίσιο εκλογής του Χίτλερ, τον ίδιο μήνα των εκλογών του ‘33, απελάθηκε από τη Γερμανία.

Η ανάλυση του Schneidermann ξεκινά με το St. Louis, το πλοίο που μετέφερε περίπου χίλιους κυρίως Γερμανούς και Αυστριακούς Εβραίους πρόσφυγες στον Ατλαντικό, τον Μάιο του 1939 και είδε να μη γίνεται δεκτή η είσοδος των επιβατών του στις ΗΠΑ και στην Κούβα. (Εκείνη την εποχή, οι εφημερίδες ανέφεραν ότι οι ΗΠΑ είχαν εκπληρώσει μια ετήσια ποσόστωση για τους Γερμανούς και τους Αυστριακούς μετανάστες, έναν ισχυρισμό που αργότερα αποκαλύφθηκε ότι είναι πιθανώς ψευδής.) Ο συγγραφέας αναφέρει ως πηγή για το γεγονός την καταχώριση της εγκυκλοπαίδειας του Μουσείου Μνημείου του Ολοκαυτώματος  η οποία σημειώνει, «αν και οι αμερικανικές εφημερίδες γενικά απεικόνισαν την κατάσταση των επιβατών με μεγάλη συμπάθεια, μόνο λίγοι δημοσιογράφοι και συντάκτες πρότειναν να γίνουν δεκτοί οι πρόσφυγες στις Ηνωμένες Πολιτείες». Ο Schneidermann συγκρίνει την άρνηση των ΗΠΑ στους πρόσφυγες εκείνης της εποχής  με την «απαγόρευση των μουσουλμάνων» του Τραμπ το 2017, η οποία έστειλε μια μάζα δημοσιογράφων σε αεροδρόμια στις Η.Π.Α.

“Γιατί δεν προειδοποίησαν τον κόσμο για την τρέλα και τη βαρβαρότητα του χιτλερισμού, δεν έγινε αντιληπτό από την αρχή” αναρωτιέται ο συγγραφέας και οι αναγνώστες ταυτόχρονα; Τί ήταν εκείνο που προκάλεσε τη συλλογική τύφλωση απέναντι  στις καταστροφικές συνέπειες των δικτατοριών που διαδέχονταν η μια την άλλη στην ευρωπαϊκή ήπειρο; Ήταν ο αντικομουνισμός των εργοδοτών τους που έκλεισε τα μάτια των ανταποκριτών στους διωγμούς, από το 1933 ως το 1941 και άνοιξε, τελικά, την πόρτα σε μια πλανητική άρνηση του Shoah;

Από τις υπάρχουσες πηγές που καταγράφουν την πραγματικότητα της εποχής  σχετικά με την εβραϊκή δίωξη στην Ευρώπη ο Schneidermann, ογδόντα χρόνια αργότερα, εκτιμά την εβραϊκή τηλεγραφική υπηρεσία J.T.A.  Ιδρύθηκε, το 1917, από έναν Αυστριακό Εβραίο δημοσιογράφο, και, κατά την άποψη του συγγραφέα το J.T.A.,  αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επαγγελματισμού και ευσυνειδησίας. Όσον αφορά τα γαλλικά μέσα μαζικής ενημέρωσης, ο Schneidermann πιστεύει ότι μόνη διέξοδος στην “τύφλωση” υπήρξαν οι ανταποκρίσεις της  L’Humanité, της εφημερίδα του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, που επισήμανε τις βάρβαρες διώξεις των Ναζί κατά των πολιτικών αντιπάλων του Χίτλερ και επανειλημμένα ζήτησε τη διεθνή παρέμβαση.


ΟDaniel Schneidermann  γεννήθηκε το 1958 στο Παρίσι. Σπούδασε ΜΜΕ και το 1979 άρχισε να εργάζεται στην εφημερίδα Le Monde. Υπήρξε για χρόνια δικαστικός συντάκτης της εφημερίδας και έγραψε αρκετά σχετικά βιβλία. Το 1992 ανέλαβε τη στήλη της κριτικής των ΜΜΕ. Το 2003, στο βιβλίο του Le Cauchemar médiatique, αποδοκιμάζει τη στάση της εφημερίδας του στην περίφημη διαμάχη γύρω από την έκδοση του επικριτικού για τη Le Monde βιβλίου των Pierre Péan και Philippe Cohen La face cachée du «Monde», με συνέπεια να απολυθεί. Ο Σνεντερμάν ξεκίνησε έναν τετραετή δικαστικό αγώνα και τελικά δικαιώθηκε. Σήμερα εργάζεται ως κριτικός των ΜΜΕ στην εφημερίδα Libération και διευθύνει το σάιτ Arrêt sur images.

 

Το βιβλίο του Βερολίνο, 1933: Η στάση του διεθνούς Τύπου μπροστά στον Χίτλερ τιμήθηκε με το βραβείο Assises du journalisme, 2019.