ΤΟ ΜΑΚΑΒΡΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΓΚΡΟΤΕΣΚΟ ΣΤΗ “ΒΛΑΒΗ” ΤΟΥ ΝΤΥΡΕΝΜΑΤ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart

Νουβέλα της μιας ανάσας, εκείνης που εισπνέει συνεχώς και εκπνέει από ένα σημείο και μετά έως ότου παύσει οριστικά με το απότομο και απρόσμενο φινάλε. Ο μεγάλος γερμανόφωνος Ελβετός συγγραφέας Φρίντριχ Ντύρενματ (1921-1990) μας καθηλώνει, κυριολεκτικά, όση ώρα διαρκεί η ανάγνωση της «Βλάβης» – του κειμένου που ευτύχησε στα χέρια του μεταφραστή Γιάννη Καλιφατίδη και κρατά αμείωτη τη ροή της ελληνικής από την αρχή ως το τέλος. Στο μικρό τόμο των εκδόσεων «Αντίποδες» εκτός από τη «Βλάβη» περιλαμβάνονται δύο ακόμη μικρότερα αφηγήματα –το «Τούνελ» και «Ο σκύλος».

Το γνώριμο προσωπικό στυλ της τραγικοκωμωδίας του Ντύρενματ υπάρχει και σ΄ αυτό το κείμενο, διάχυτο και έντονο, ισορροπημένο όμως ως προς την ένταση που απαιτεί ο ορισμός μιας από τις τραγικές «μορφές» της εποχής μας – της Δικαιοσύνης. Ο συγγραφέας καταφεύγει και πάλι στο τραγικό και το κωμικό, το μακάβριο και το γκροτέσκο στήνοντας αυτή τη φορά μια παρωδία δικαστηρίου για να θέσει θεμελιώδη ερωτήματα γύρω από την αλήθεια την ηθική, την ενοχή και τη δικαιοσύνη και να καταλήξει στην κάθαρση. Στην έδρα συμμετέχουν συνταξιούχοι δικαστικοί, κάτοικοι της περιοχής ο δικαστής και ιδιοκτήτης της βίλας, ένας πρώην εισαγγελέας, ένας πρώην δήμιος, ο δικηγόρος υπεράσπισης και ο κατηγορούμενος. η δίκη γίνεται πάντα στη διάρκεια του δείπνου όπου συντρώγουν τα μέλη του “σώματος”.

«…δεν απειλούμαστε πλέον από κανέναν Θεό, από καμιά δικαιοσύνη, κανένα χτύπημα της μοίρας, όπως στην Πέμπτη Συμφωνία, αλλά από τροχαία ατυχήματα, από καταρρεύσεις φραγμάτων εξαιτίας ελαττωματικής κατασκευής, από την αφηρημάδα κάποιου εργατοτεχνίτη, με αποτέλεσμα να προκληθεί έκρηξη σ’ ένα εργοστάσιο που κατασκευάζει ατομικές βόμβες…» γράφει ο συγγραφέας στην εισαγωγή της «Βλάβης». Εδώ, ένα τυχαίο γεγονός, η βλάβη της μηχανής ενός αυτοκινήτου, εξελίσσεται σε τραγική φάρσα και ο οδηγός της, ο υφασματέμπορος ο Αλφρέντο Τραπς, ο οποίος αναζητά στέγη για να διανυκτερεύσει, βρίσκει φιλοξενία στη βίλα ενός συνταξιούχου δικαστή. Εκεί αποδέχεται την πρόταση να συμμετέχει στο παιχνίδι του δικαστηρίου, στο ρόλο του κατηγορούμενου. Ο Ντύρενματ στήνει ένα γκροτέσκο σκηνικό ανάκρισης, ένα συναρπαστικό μονόπρακτο για τη δικαιοσύνη και τις συμπτώσεις, όπου οι κατήγοροι και ο κατηγορούμενος είναι μεταξύ τους ιδιαίτερα διαχυτικοί στη διάρκεια του δείπνου και της οινοποσίας, και η εκτίμηση της ενοχής στηρίζεται σε  αλλεπάλληλες συμπτώσεις και ενέργειες που οδηγούν στην καταδίκη. Kαθώς το αφήγημα, όπως το χειρίζεται ο εισαγγελέας, γίνεται όλο και πιο πιστευτό, ο Τραπς οδηγείται στην αποδοχή της ενοχής του και παραδέχεται τη σχέση με τη γυναίκα του πρώην διευθυντή του, ασχέτως αν πέθανε από έμφραγμα. Έτσι, λαμβάνει την εσχάτη των ποινών, την καταδίκη εις θάνατον που το δικαστήριο παρωδία έχει θεσπίσει.