ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΟΥ ΝΕΣΤΟΡΟΣ ΥΠΟ ΤΟ ΕΠΙΒΛΗΤΙΚΟ ΝΕΟ ΣΤΕΓΑΣΤΡΟ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: Ελένη Γαλάνη

φωτογραφίες: anyteart

Είναι εντυπωσιακό! Μοναδικό ! Το στέγαστρο προστασίας του Ανακτόρου του Νέστορος από δομικό χάλυβα με τη γεωμετρία τόξου κύκλου που εγκαταστάθηκε πριν απο τέσσερα χρόνια (2016) στον αρχαιολογικό χώρο, προσδίδει στον επισκέπτη τη δικαίωση που συνήθως λείπει όταν βρίσκεται σε σημεία της πολιτιστικής του κληρονομιάς. Να το πούμε: πατάς γερά, νοιώθεις περηφάνεια και λες “μπράβο!”. Έτσι είπαμε εμείς όταν φτάσαμε λίγο μετά από την επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χώρας που μας πλήγωσε με τις φθορές και την εγκατάλειψή του.

Στην αρχαία Ακρόπολη της Πύλου, λοιπόν, με το φακό της anyteart ανά χείρας. Το επιβλητικό νέο στέγαστρο φέρει 16 μόνο υποστυλώματα διαμοιρασμένα στις δύο μακρές πλευρές του και καλύπτει ενιαία το κεντρικό ανακτορικό μνημείο σε έκταση 3.185 τ.μ. Διαθέτει διαδρόμους αναρτημένους από το στέγαστρο που προσφέρουν στους επισκέπτες μια μοναδική εμπειρία περιήγησης αλλά και μία μοναδκή θέα προς τη βόρεια είσοδο του όρμου του Ναβαρίνου και την παραλία της Γιάλοβας. Ο αρχαιολογικός χώρος έχει διαμορφωθεί με διαδρόμους που οδηγούν στο ανάκτορο και διαθέτει  παροχές υπηρεσιών υψηλών προδιαγραφών, εκτός από πωλητήριο που δεν λειτουργεί κι ας υπάρχει ειδικό κτίριο γι΄αυτό.

Η κατασκευή του νέου στεγάστρου προστασίας του ανακτόρου του Νέστορος, (προϋπολογισμού 2.068.400 ευρώ) και η προστασία και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου του ανακτόρου του Νέστορος (προϋπολογισμού 450.000 ευρώ) έγιναν από τη Διεύθυνση Μελετών και Εκτέλεσης Έργων Μουσείων και Πολιτιστικών Κτηρίων του ΥΠΠΟΑ και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας. Στην πραγματοποίησή τους συνέβαλαν σημαντικά επίσης η Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα και το πανεπιστήμιο του Cincinnati (ΗΠΑ).

Το μνημείο ανακάλυψε και ανέσκαψε ο Αμερικανός αρχαιολόγος Καρλ Μπλέγκεν  σε συνεργασία με τον Έλληνα αρχαιολόγο Κωνσταντίνο Κουρουνιώτη, το 1939. Ίχνη ανθρώπινης δραστηριότητας στον λόφο του Άνω Εγκλιανού μαρτυρούνται από την Ύστερη Νεολιθική εποχή (4000-3100 π.Χ.) ενώ την Μεσοελλαδική Εποχή (2050-1680 π.Χ.) δημιουργήθηκε οικισμός με οχυρωματικό περίβολο. Το ανακτορικό συγκρότημα το αποτελούσαν τέσσερα κτίρια. Το παλαιότερο, γνωστό ως “νοτιοδυτικό κτίριο”, ταυτίζεται με το Ανάκτορο του Νηλέως, πατέρα του Νέστορος. Το 1957 ανακαλύπτεται ο κυψελοειδής τάφος του Νηλέα. Το 1964, ήρθε στο φως ολόκληρο σχεδόν το Ανάκτορο του Νέστορα το οποίο χρονολογικά τοποθετείται από το τέλος του 14ου ως το τέλος του 13ου αι. π.Χ. και φαίνεται πως καταστράφηκε με βίαιο τρόπο στα χρόνια περί το 1200 π.Χ. Μολονότι το μεγαλύτερο μέρος του ανακτόρου έχει ήδη έρθει στο φως, οι έρευνες συνεχίζονται μέχρι και σήμερα. Ανατολικά του φημισμένου ανακτόρου του Νέστορος βρίσκεται το πρωιμότερο ανακτορικό κτίριο που  ισοπεδώθηκε στο τέλος του 14ου αι. π.Χ.

Το ανάκτορο του Νέστορος ήταν διώροφο με μεγάλες αυλές, πολλούς αποθηκευτικούς χώρους, ιδιωτικά διαμερίσματα, εργαστήρια, λουτρά, κλιμακοστάσια, φωταγωγούς καθώς και αποχετευτικό σύστημα. Τις αίθουσές του διακοσμούσαν εντυπωσιακές τοιχογραφίες και στα δάπεδά του υπήρχαν ζωγραφικές παραστάσεις. Οι περίπου 1000 πήλινες πινακίδες Γραμμικής Β” Γραφής που εντόπισαν οι ανασκαφείς, επιβεβαιώνουν τη λειτουργία του χώρου ως οικονομικού, διοικητικού, πολιτικού και θρησκευτικού κέντρου της Μυκηναϊκής Μεσσηνίας.

Από τη στρατηγική αυτή θέση της κλασικής Ακρόπολης της Πύλου εποπτευόταν ο θαλάσσιος χώρος από τη νήσο Πρώτη (Mαραθονήσι) μέχρι τις Μεσσηνιακές Οινούσσες (Σαπιέντζα, Σχίζα, Αγία Μαριανή Μεσσηνίας ή Αμαριανή και Βενέτικο Μεσσηνίας) και, παράλληλα, η βόρεια είσοδος του όρμου του Ναβαρίνου και το εκεί λιμάνι (της Γιάλοβας). Το τρίγωνο επίσης που περιλαμβάνει την κεντρική αυτή περιοχή της αρχαίας Πύλου, με την Ακρόπολη και το Παλάτι του Νέστορα, όσο και με το σημείο που σήμερα βρίσκεται η σύγχρονη Πύλος, ήλεγχε στρατηγικά, εκτός από τον όρμο του Ναυαρίνου και τη περιοχή νότια, βόρεια, αλλά και ανατολικά της λιμνοθάλασσας της Γιάλοβας. Η περιοχή αυτή σήμερα είναι ένας από τους σημαντικότερους υδροβιότοπους των Βαλκανίων προστατευόμενος από δίκτυο «NATURA 2000» και το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα LIFE – Φύση (1997-2000) καθώς και η εκπληκτική παραλία της Βοϊδοκοιλιάς.

Θολωτός τάφος 90 μ. βορειοανατολικά του Ανακτόρου

Περίπου 90 μέτρα από την πύλη, προς τα βορειοανατολικά, περνώντας μέσα από έναν ελαιώνα, φτάνουμε στο θολωτό τάφο ΙΙΙ. Η θόλος του αναστηλώθηκε το 1957 από την Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία. Αν και κτισμένος με μικρές πλακωτές πέτρες, είναι μεγάλος τάφος, με διάμετρο 9.35 μ. Η θόλος είχε καταρρεύσει μέχρι το επάνω μέρος του ανωφλιού και ο τάφος είχε γεμίσει με χώματα που βρέθηκαν τελείως ταραγμένα, γιατί προφανώς είχε συληθεί στην αρχαιότητα. Ωστόσο, η ανασκαφή βρήκε μεγάλης αξίας ευρήματα, ανάμεσα στα οποία περιλαμβάνονται πολλά χρυσά, μαζί και μια βασιλική σφραγίδα με παράσταση φτερωτού γρύπα, δύο δαχτυλίδια, κοσμήματα σε σχήμα γλαύκων, κι ένα περίαπτο σε σχήμα ασπίδας. Επίσης, 250 χάντρες από αμέθυστο και διάφορους άλλους λίθους, καθώς και θραύσματα από χάλκινα όπλα κλπ. Στον θολωτό αυτό τάφο, διαπιστώθηκαν έθιμα ταφής απολύτως όμοια με αυτά των Μυκηνών, Θηβών και άλλων κέντρων της πρωτομυκηναϊκής εποχής (16ος αιώνας π.X.).

Η επίσκεψη στον αρχαιολογικό αυτό χώρο αξίζει τον κόπο. Με ή χωρίς ξενάγηση ο επισκέπτης αφήνει τα «ωραία ερείπια» να του αφηγηθούν την ιστορία τους, το χρόνο να δείξει την υπεροχή του.  Στις νοτιοδυτικές εσχατιές της Ελλάδας, ο μύθος και η πραγματικότητα, υπό τη σκέπη τ’ ουρανού, ανάμεσα στα λιόδεντρα, τα τζιτζίκια και τον πολυάχτιδο ήλιο, αποκαλύπτουν την απεραντοσύνη.