ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ “ΛΟΥΣΙΑ” ΣΤΗ ΜΟΣΧΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

MOΣΧΑ – «…Η ανάγνωση του «Λούσια» είναι ένα πρωτότυπο βλέμμα στην ελληνική ιστορία από την εποχή του Εμφυλίου Πολέμου μέχρι τα χρόνια της Δικτατορίας» -αναφέρει στο εισαγωγικό του σημείωμα της έκδοσης ο επιμελητής της σειράς «Ελληνική Βιβλιοθήκη». «Χρόνια δύσκολα, που η Ελλάδα επιχειρούσε να ξανασταθεί στα πόδια της, που άλλαζε πλέον το οικονομικό και ταξικό μοντέλο της ελληνικής κοινωνίας, που παλιές αξίες είχαν ξεφτίσει και νέες πρόβαλαν για να επιβάλουν άλλες ομάδες ανθρώπων και άλλες επιδιώξεις και ιδέες. Μακριά από την Αθήνα, όπου συγκεντρώνονταν όλοι όσοι βιάζονταν να ακολουθήσουν τον νέο τρόπο ζωής, μία ολόκληρη κοινωνία μεταμορφώνεται μέσα από τα μάτια ενός νέου με περιορισμένες δυνατότητες επικοινωνίας, που βιώνει τα πάντα μέσα από έναν δικό του κόσμο, τα περιγράφει με μία δική του γλώσσα αγνή, ανιδιοτελή και πρωτογενή. Ο κόσμος στον οποίο ζει ο ήρωας του μυθιστορήματος είναι κάθε άλλο παρά τέλειος και ηθικός, αλλά είναι ο κόσμος που ανέτειλε στη Μεταπολεμική Ελλάδα, όπου όλοι φροντίζουν να «βολευτούν» στη νέα κατάσταση, να δείξουν ότι πρόσκεινται στους νικητές, ακόμα και οι εκπρόσωποι των νικημένων ιδεολόγων, σπεύδουν να ενταχθούν στα νέα πρότυπα και να αναδειχθούν στη νέα κατάσταση…». Τη μετάφραση και τον πολύτιμο φιλολογικό και ιστορικό σχολιασμό έχει κάνει η Ξένια Κλίμοβα, ερευνήτρια εθνογλωσσολόγος, που σκύβει πάντα με αγάπη και φροντίδα σε οτιδήποτε έχει σχέση με τον παραδοσιακό λαϊκό πολιτισμό της Ελλάδας. Με την ίδια φροντίδα μετέφρασε και παρουσίασε στα ρωσικά το «Γκιακ» του Δημοσθένη Παπαμάρκου και ετοιμάζει για έκδοση και τη «Λωξάντρα» της Μαρίας Ιορδανίδου.

(Ακολουθούν αποσπάσματα από τη συζήτηση στην παρουσίαση με τίτλο «Ο λαϊκός πολιτισμός στη σύγχρονη λογοτεχνία. Παρουσίαση της συλλογής διηγημάτων του Δ. Παπαμάρκου “Γκιακ” και του μυθιστορήματος του Ν. Χουλιαρά “Λούσιας”» που ‘εγινε στη Μόσχα, στις 05 Σεπτεμβρίου 2020 στην κεντρική σκηνή της 33ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου της Μόσχα, ενώπιον κοινού). Συμμετείχαν: Δημήτρης Γιαλαμάς, Εκπρόσωπος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στη Μόσχα, η Ξένια Κλίμοβα, μεταφράστρια φιλόλογος ελληνίστρια και εθνογλωσσολόγος και ο Ντμίτρι Γκάσιν, φιλόλογος, λογοτεχνικός κριτικός, και ένας από τους δημοφιλέστερους πολιτιστικούς μπλόγκερς στη Ρωσία. Η συζήτηση έλαβε χώρα στις 05 Σεπτεμβρίου 2020 στην κεντρική σκηνή της 33ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου της Μόσχα, ενώπιον κοινού, όπου την Ελλάδα εκπροσώπησε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού).

ΞΕΝΙΑ KΛΙΜΟΒΑ: Το μυθιστόρημα «Λούσιας» του Νίκου Χουλιαρά, για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα, είναι ένα πολύ ενδιαφέρον έργο, που μας παρουσιάζει μια δική του οπτική γωνία για την ελληνική ιστορία και τον ελληνικό πολιτισμό. (…) Όπως είπε στην παρουσίασή της και η κυρία Πρέσβης, μας δείχνει τα ασημένια και κρυστάλλινα Γιάννενα, την υπέροχη Ήπειρο. Πρόκειται για την Βόρεια Ελλάδα που δεν αποτελεί ιδιαίτερα γνωστό τουριστικό προορισμό. Ο Χουλιαράς μας αφηγείται την ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας, για την οποία, δυστυχώς, επίσης γνωρίζουμε λίγα πράγματα. Αυτό λοιπόν το καλλιτεχνικό βλέμμα μέσα από τα μάτια του μικρού αυτού παιδιού, που είναι με τον τρόπο του συνδεδεμένο με τον παραδοσιακό πολιτισμό για τα όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχω τη βεβαιότητα πως θα τα αντιμετωπίσει με πολύ ενδιαφέρον ο Ρώσος αναγνώστης (…). Όμως, στο βιβλίο δεν βλέπουμε μόνο την ιστορία των Ιωαννίνων και της Ηπείρου, αλλά παρατηρούμε τις εξελίξεις και τις αλλαγές του ευρύτερου πολιτισμικού παραδείγματος (paradigm) που είναι χαρακτηριστικές για την Ελλάδα, αλλά και για όλο τον κόσμο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπάρχουν συγκλονιστικές περιγραφές, όπου παλιά πανέμορφα διώροφα αρχοντικά του 19ου αιώνα κατεδαφίζονται για να χτιστούν στη θέση τους πολυκατοικίες. Η μετάβαση αυτή της Ελλάδας από το παραδοσιακό, πατριαρχικό ξύλινο σπίτι στο σύγχρονο διαμέρισμα εμπερικλείει τους συμβολισμούς και τις μορφές αυτού του μυθιστορήματος (…). Η γεωγραφία των Ιωαννίνων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση του έργου. Ο Λούσιας συνεχώς αναφέρεται, λόγου χάρη, στην απέραντη λίμνη, που δεν ξέρει πόσο εκτείνεται και που τελειώνει. Θα σας διαβάσω μετά ένα απόσπασμα από το βιβλίο που αναφέρεται στα Γιάννενα. Εκεί, ο ίδιος ο Λούσιας λέει: Τι είναι η Ελλάδα; Τα Γιάννενα είναι η Ελλάδα… Κι όταν βλέπω όλους εμάς (τα πρόσωπα του μυθιστορήματος) όλοι εμείς είμαστε η Ελλάδα… Μέσα από αυτό το μικρόκοσμου που μας παρουσιάζει ο Λούσιας, βλέπουμε όλο τον ελληνικό πολιτισμό. Ασφαλώς, δεν θα πρέπει να παραλήψουμε να πούμε ότι ο βασικός ήρωας δομεί την αφήγησή του όπως και ο ήρωας στο πρώτο κεφάλαιο του μυθιστορήματος «The Sound and the Fury» του William Faulkner, καθόσον είναι ένα παιδί διανοητικά καθυστερημένο, αλλά η σύγκριση αυτή δεν είναι και πάλι σωστή, καθόσον αν διαβάσουμε τον «Λούσια» μέχρι το τέλος θα δούμε ότι δεν είναι και τόσο κουτός. Η βασική δυσκολία στην ανάγνωση αυτού του βιβλίου είναι το ότι πρέπει ο αναγνώστης να ξεπεράσει το σοκ των δύο πρώτων κεφαλαίων να συνηθίσει το αφηγηματικό ύφος. Μόλις αφομοιωθείτε με την οπτική του Λούσια και δείτε τον κόσμο με τα μάτια του, θα μπορέσετε να νοιώσετε και το βάθος. Η οπτική γωνία του κεντρικού ήρωα, ξεπερνά τη γλώσσα της καθημερινότητας ως σειράς γεγονότων και μας ανοίγει ένα παράθυρο προς την οπτική γωνία ανθρώπων με υψηλό βαθμό καλλιέργειας.

ΝΤΜΙΤΡΙ ΓΚΑΣΙΝ: Πρόκειται για ένα πολύ ποιητικό μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας είναι εικαστικός καλλιτέχνης και αυτό είναι κάτι, που ως αίσθηση διαπερνά όλο το έργο. Και δεν αναφέρομαι μόνο στις περιγραφές των τοπίων, της υπέροχης λίμνης και τη φύση της Ηπείρου που μας περιγράφει, αλλά και την ίδια την τεχνική της αφήγησης. Μπορεί το μικρό αυτό αγοράκι να μην καταλαβαίνει όλα όσα βλέπει, ωστόσο, ο Λούσιας βλέπει τον κόσμο με εικαστικά μάτια, με μάτια ταλαντούχου καλλιτέχνη. Κανείς από όσους διάβασαν αυτό το βιβλίο δεν θα ξεχάσει ποτέ τη σκηνή με τα λαγουδάκια στον τοίχο, που ο συγγραφέας συνέθεσε με δεξιοτεχνία την πρώτη ιδιόρρυθμη ερωτική εμπειρία του ήρωά του. Είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό για τη θεώρηση του κόσμου μέσα από τα λόγια ενός απλοϊκού αφηγητή. Με ιδιαίτερη μαστοριά γραμμένο, περιγράφει έναν ολόκληρο εσωτερικό κόσμο, ενώ τριγύρω ο ήρωας περιβάλλεται από το μακάβριο περιβάλλον του Εμφυλίου Πολέμου. Στην εξέλιξη του μυθιστορήματος, συμβαίνουν πολλά γεγονότα, τα οποία όμως ούτε μας τρομάζουν, ούτε μας απωθούν. Ο κόσμος γύρω από τον καλόψυχο Λούσια είναι σκληρός και αυτό δεν το κρύβει.