“ΗΛΕΚΤΡΑ -ΟΡΕΣΤΗΣ” ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

της Ελένης Γαλάνη

Η παραγωγή “Ηλέκτρα /Ορέστης” της Κομεντί Φρανσέζ, μία σύζευξη των δύο τραγωδιών του Ευριπίδη, ήταν μια νέα, κατ΄εξοχήν, προσέγγιση στο ανέβασμα του αρχαίου ελληνικού δράματος. Δεν χρειάστηκαν παραπάνω από τα πρώτα πέντε λεπτά της παράστασης για να αντιληφθεί κανείς το υψηλό επίπεδο των ηθοποιών, τον άρτιο επαγγελματισμό τους και την προσαρμογή τους στη σκηνή του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου όπου έπαιζαν για πρώτη φορά.

Ο σκηνοθέτης Ίο Βαν Χόβε, καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου Toneelgroep Amsterdam, συνένωσε τις δύο τραγωδίες του Ευριπίδη, αφαίρεσε σκηνές και ορισμένα χορικά (η παράσταση, για παράδειγμα, αρχίζει λίγο πριν από την αναγνώριση του Ορέστη) και δημιούργησε ένα σύγχρονο έργο με κύριο χαρακτηριστικό τις έντονες σκηνές βίας για την επίτευξη του στόχου των πρωταγωνιστών – την εκδίκηση.

Η Ηλέκτρα της Σιλιάν Μπραχίμ έδωσε, αμέσως, το δείγμα γραφής της που μας κράτησε σε εγρήγορση μέχρι το τέλος. Κι αν έχω δει Ηλέκτρες στην Επίδαυρο… τέτοια, όμως, ποτέ πριν. Νομίζω ότι η λεπτεπίλεπτη Γαλλίδα (Μαροκινής καταγωγής για όσους αναρωτιούνται για την προέλευση του επιθέτου), ανέδειξε όλη τη διάσταση της τραγικής αυτής ηρωίδας που τόσο έχει παιδεύσει, συχνά δε, έχει απορρίψει ερμηνευτικά, όσες πρωταγωνίστριες επιχείρησαν να την προσεγγίσουν στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Χωρίς τσιρίδες και κραυγές, χωρίς πόζα, ο λόγος της ηχεί στο αργολικό τοπίο βγαίνοντας από το κατακάθι της ψυχής που βασανίζεται χρόνια τώρα από τη δολοφονία του πατέρα της Αγαμέμνονα, ενώ το σώμα της πάλλεται, κυλιέται, αγκομαχεί καθώς αναζητά το δίκαιο – το φονικό που θα φέρει την κάθαρση.
Το δράμα της βασιλικής οικογένειας των Ατρειδών εκτυλίσσεται στο λασπωμένο δάπεδο του κοίλου, στον τόπο κατοικίας της Ηλέκτρας η οποια ζει εξόριστη από το παλάτι σε μιά καλύβα, παντρεμένη μ’ ένα φτωχό χωρικό κατόπιν εντολής της μητέρα της Κλυταιμνήστρας και του εραστή της Αίγιστου.

Εκεί θα συναντηθεί τον αδελφό της Ορέστη και τον φίλο του Πυλάδη, γόνοι πλουσίων οικογενειών και οι τρείς που έχουν μεν ζήσει μιά άνετη ζωή, μεταλλάσσονται, σταδιακά, για διαφορετικους λόγους ο καθένας, σε ριζοσπάστες, εκστρεμιστές. Η λάσπη, το αίμα, οι νεκροί πάνω στη σκηνή, ακόμα και η ασέλγεια σ΄ένα νεκρό σώμα, η οργή και το μίσος, κυριαρχούν και επικίνδυνα ισορροπούν μεταξύ θεάτρου και πραγματικότητας. Σε σημείο μάλιστα που κάνει τον θεατή να αναρωτιέται αν αυτό γράφτηκε τότε, ή αν αποτελεί καθρέφτη των σύγχρονων βιαιοτήτων.
Είναι η φτώχεια και η περιθωριοποίηση, η πλούσια, χωρίς αξίες και στόχους, ζωή που οδηγούν και τους τρείς στη διάπραξη των αλλεπάλληλων φόνων; Για τον σκηνοθέτη είναι όλα μαζί.

Λύση δεν είναι, πάντως, ο από μηχανής θεός, ο Απόλλων που τερματίζει το δράμα με την παραπομπή του μητροκτόνου στο δικαστήριο των θεών στην Αθήνα. Τουλάχιστον για μας, σήμερα, που παρακολουθήσαμε μια σύγχρονη προσέγγιση του δράματος των Ατρειδών. Η βία γεννά βία κι η αναζήτηση για την καταστολή της ανέκθεν υπήρξε θέμα συζητήσεων αλλά και θεατρικού θέματος.
Ωστόσο, ψάχνοντας βαθιά, όπως είδαμε, στο σκληρό κείμενο του Ευριπίδη, σε μια αναμέτρηση που μαρτυρεί το παίδεμα μαζί του, ο Ίβο βαν Χόβε δίνει αυτή την επικίνδυνη περιπέτεια της αναζήτηης, με ένταση και ζηλευτή ποιότητα, σε μια σκηνική πράξη βασισμένη στην έκδηλη θεατρική παιδεία όλων όσοι συνεργάστηκαν μαζί του: των ηθοποιών της Κομεντί Φρανσέζ, όλοι άρτια εκπαιδευμένοι στον Ρακίνα και τον Κορνήλιο, το σκηνογράφο, τους φωτιστές, τον χορογράφο. Όσο για τα κρουστά επι σκηνής με την προτότυπη μουσική και ηχητική σύλληψη, οι έπαινοι περιττεύουν. Χωρίς τη συμμετοχή τους η παράσταση θα έχανε το έτερον ήμισυ.

Είναι γεγονός ότι σπάνια, δυστυχώς, βλέπουμε τέτοιες παραστάσεις στο αργολικό θέατρο. Μακάρι να αποτελέσουν παράδειγμα για τους δικούς μας θιάσους, κρατικούς, επιχορηγούμενους και μη που ασχολούνται με το αρχαίο δράμα και τη σύγχρονη παρουσίασή του επί σκηνής. Ευχή, να ανοίξει το Φεστιβάλ Αθηνών –Επιδαύρου, ακόμα περισσότερο, τις πόρτες του στους δημιουργούς από τον διεθνή χώρο που με επαγγελματισμό και υψηλό επίπεδο σκύβουν και προσεγγίζουν το δύσκολο αυτό είδος – το αρχαίο ελληνικό δράμα.

Video

Ετικέτες