ΡΩΣΟΙ, ΟΥΚΡΑΝΟΙ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ: Η ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΥΠΟ ΤΟΝ Θ.ΚΟΥΡΕΝΤΖΗ ΣΤΗ ΒΙΕΝΝΗ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: Ελένη Γαλάνη 11/4/22

“…του Γιωργάκη η δοξαριά θα σου κόψει τη μιλιά, κι η Μαρίκα με το ντέφι θα γελάει και θα σου γνέφει…”

Αν είμασταν στη Βιέννη, χτες το βράδυ, αυτούς τους στίχους του Νίκου Γκάτσου θα σιγοτραγουδούσαμε περπατώντας στη Lothringerstraße, μετά το τέλος της συναυλίας στο Wiener Konzerthaus, εκεί όπου ρώσοι και ουκρανοί – ναι! ναί! όπως το διαβάζετε- ένωσαν τις δοξαριές τους κι έδωσαν την πρώτη απάντηση στο εμπάργκο ενάντια στους συνθέτες, τους μουσικούς και τις εκ Ρωσίας ορχήστρες, ερμηνεύοντας δύο σπουδαία έργα, σοφά επιλεγμένα για την οδυνηρή περίοδο που διάγουμε στην Ευρώπη.

Τί κι αν διαμαρτυρήθηκε οξύτατα ο πρέσβης της Ουκρανία στη Βιέννη προκαλώντας αναστάτωση λίγο πριν από τη συναυλία, τί κι αν ομάδες στα κοινωνικά δίκτυα ζήτησαν τη ματαίωση της συναυλίας, τί κι αν διαμαρτυρίες πικετοφορίας, μικρής εμβέλειας επί πεζοδρομίου (βλ.φωτο) θύμιζαν ότι η ρωσική ορχήστρα έχει μόνιμο χορηγό ρωσική τράπεζα…

Τίποτα δεν ανέτρεψε το σοφά μελετημένο πρόγραμμα και την εκτέλεσή του, η οποία χαρακτηρίστηκε ως θεϊκή («σαν να έπαιζαν για τελευταία φορά στη ζωή τους», μου έλεγε θεατής που την παρακολούθησε. Ήταν η ισχύς εν τη ενώσει των δοξαριών εκείνη που επβεβαίωσε τα λεγόμενα των ουκρανών:«είμαστε ένας λαός, έλεγαν οι ουκρανοί μουσικοί. Ό,τι είναι ρωσικό είναι και ουκρανικό.Παίζουμε Τσαϊκόφσκυ διότι είναι δικός μας συνθέτης» κι αυτή η ισχύς που ώθησε το κοινό να χειροκτροτεί επί ώρα, όρθιο, με ενθουσιασμό και παράκληση για να “σμίξουμε τον κόσμο”.

Η MusicAeterna και 25 ουκρανοί μουσικοί -πρόσφυγες στην Ευρώπη, στην πρεμιέρα της περιοδείας τους στην Ευρώπη, συνέπραξαν υπό τον Θόδωρο Κουρεντζή, στην καρδιά της Βιέννης, ερμηνεύοντας τη συμφωνική μελέτη Metamorphosen του Ρίχαρντ Στράους και τη Συμφωνία Νο. 6 – τη μουσική διαθήκη του Πιότρ Ιλίτσ Τσαϊκόφσκι. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη επιλογή – απάντηση στην πολεμική επικαιρότητα από διευθυντή ορχήστρας της διεθνούς εμβέλειας του Θόδωρου Κουρεντζή. Γιατί; Επειδή:

Ο Ρίχαρντ Στράους (1864 – 1949) συνέθετε τη συμφωνική μελέτη Metamorphosen – ένα από τα μεταγενέστερα αριστουργήματα του – τους τελευταίους μήνες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και την ολοκλήρωσε τον Απρίλιο του 1945. Το έργο που καταγράφει το σοκ από τους βομβαρδισμούς της Δρέσδης και του Μονάχου, μετατράπηκε σε ελεγεία εις μνήμην ενός κατεστραμμένου πολιτισμού. Εδώ ο Στράους εμφανίζει το μοτίβο Τριστάνος ​​του Ρίτσαρντ Βάγκνερ, μερικές νύξεις των μοτίβων του Μότσαρτ και του Μπαχ, μια σειρά από αυτοαναφορές. Στο φινάλε, παραθέτει απευθείας τη νεκρική πορεία από τη Συμφωνία Νο. 3 του Μπετόβεν και παρέχει στο θέμα μια νότα στην παρτιτούρα: In memoriam. Αυτές είναι οι «Μεταμορφώσεις» που συνδυάζουν τους τόνους της θλίψης με τα κίνητρα της ελπίδας και της φώτισης.

Η Συμφωνία Νο. 6 αποτελεί τη μουσική διαθήκη του Πιοτρ Ιλίτς Τσαϊκόφσκυ. Είναι το προσωπικό ψυχολογικό δράμα του συνθέτη και ένα μήνυμα προς την ανθρωπότητα για την αιώνια αντιπαράθεση του καλού και του κακού και τα οργανικά πάθη με τον τρόπο του Μπαχ, με κρυφά αποσπάσματα και την προφητεία για τις καταστροφές των καιρών που ζούμε. Ο Τσαϊκόφσκι έγραψε την 6η Συμφωνία του πολύ γρήγορα. Άρχισε να τη δουλεύει στις 4 Φεβρουαρίου 1893 και μέχρι τις 19 Αυγούστου είχε ολοκληρώσει την παρτιτούρα και είχε ετοιμάσει τη συμφωνία για δημοσίευση. Η πρώτη παρουσίαση έγινε στην Αγία Πετρούπολη στις 16 Οκτωβρίου 1893. Εννέα μέρες αργότερα, ο συνθέτης έφυγε από τη ζωή. Η συμφωνία έχει μια μυστική αφιέρωση στον ανιψιό του Τσαϊκόφσκι Βλαντιμίρ Νταβίντοφ και τον τίτλο «Pathétique», που προτάθηκε από τον αδελφό του συνθέτη Modest Tchaikovsky. Αν και ο Τσαϊκόφσκι είχε μοιραστεί το κρυφό πρόγραμμα της σύνθεσής του με την οικογένεια,αυτό δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ και παρέμεινε αντικείμενο συζήτησης και οξείας ακρόασης για αιώνες.

Η συναυλία στο Wiener Konzerthaus επαναλαμβάνεται απόψε. Στη συνέχεια η ορχήστρα μεταβαίνει στο Αμβούργο, όπου θα δώσει άλλες δύο συναυλίες, με το ίδιο πρόγραμμα, στις 14 και στις 16 Απριλίου, στο Elbphilharmonie.