“ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΔΩΜΑΤΙΟ” ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart  24/10 /21

Η πολυσέλιδη μελέτη του δημοσιογράφου Αλέξη Παπαχελά είναι μια ιστορική περιήγηση στο «σκοτεινό δωμάτιο» – στην Ελλάδα της δικτατορίας την περίοδο 1967-1974. Πρόκειται για μια προσέγγιση βασισμένη σε αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό (μαρτυρίες, αρχεία) που επιχειρεί να αναδείξει τις συνέπειες της επταετίας στην ιστορική πορεία της χώρας και την τραγική της κατάληξη – την εισβολή και τη διχοτόμιση της Κύπρου.

Kαρπός 25ετούς ενασχόλησης η μελέτη του Α.Παπαχελά πετυχαίνει να διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώση με το δημοσιογραφικό αφηγηματικό της ύφος καθώς ισορροπεί μεταξύ ιστορίας και δημοσιογραφίας: χωρίς υπεροβολή, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως δείγμα γραφής μιας σοβαρής επιστημονικής ιστορικής έρευνας. Τα στοιχεία από τις μαρτυρίες πολλών πρωταγωνιστών της εποχής με τους οποίους ο συγγραφέας συνομίλησε και το αρχειακό υλικό που επεξεργάστηκε,  δείχνουν το ρόλο των αμερικανικών υπηρεσιών στην Ελλάδα, τις σχέσεις τους με τους  δικτάτορες και τους συνεργάτες τους και φωτίζουν, παράλληλα, μερικά από τα πλέον πολυσυζητημένα ερωτήματα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας:

  • την ανατροπή του δικτάτορα Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη, τον ρόλο σημαντικών παραγόντων της εποχής, όπως του Αριστοτέλη Ωνάση, την ανακάλυψη πετρελαίων στο Αιγαίο, το πώς άρχισε η ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1974, με άγνωστα παρασκήνια, το αν και ποιός έδωσε διαβεβαιώσεις στον Ιωαννίδη πριν από το μοιραίο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Ερευνά ακόμα πώς αντιμετώπιζαν οι Αμερικανοί τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Ανδρέα Παπανδρέου, καθώς και ποιες ήταν οι προβλέψεις τους για τον ρόλο που θα έπαιζαν στη μελλοντική ιστορία του τόπου.

Το βιβλίο είναι αφιερωμένο 

στα παλικάρια που έχασαν τη ζωή τους

στην παράτολμη αποστολή των αεροσκαφών NORATLAS

στην Κύπρο

Όλα αυτά τα χρόνια – γράφει ο Αλέξης Παπαχελάς – με καταλάμβανε μελαγχολία μερικές στιγμές όταν διαπίστωνα πως η Ιστορία επαναλαμβάνεται.Τα θέματα ήταν τα ίδια: το Κυπριακό, τα πετρέλαια στο Αιγαίο, η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων σε 12 μίλια, ο ανταγωνισμός Αμερικανών και Γάλλων και το παιχνίδι των εξοπλισμών. Οι συμπεριφορές επίσης δεν αλλάζουν: το αιώνιο ελληνικό κατεστημένο με την απαράμιλλη ευελιξία και τον οπορτουνισμό του, με τα ονόματα μόνο να αλλάζουν ενίοτε. Η δημόσια «μαγκιά» όσων κρατούσαν τις τύχες της χώρας στα χέρια τους σε αντιδιαστολή με την παρασκηνιακή δουλικότητα απέναντι στον αμερικανικό παράγοντα. Ή, ακόμα χειρότερα, το αντίστροφο: οι συνεχείς παρασκηνιακές απειλές οι οποίες ουδέποτε υλοποιούντο και έμοιαζαν με μπλόφες ή άδεια πυροτεχνήματα, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Ελπίζω ότι οι αναγνώστες του βιβλίου θα καταλάβουν πολύ καλύτερα τα ίδια αυτά θέματα που απασχολούν την επικαιρότητα και το 2021, τα περισσότερα εκ των οποίων γεννήθηκαν την περίοδο 1973-74.

Στην έκδοση υπάρχουν 22 QR codes που παρεμβάλλονται στις σελίδες του βιβλίου και παρέχουν τη δυνατότητα στον αναγνώση, σκανάροντάς τα, να ακούσει, για πρώτη φορά, τις φωνές του Δημητρίου Ιωαννίδη και του αρχηγού Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγού Γρηγορίου Μπονάνου στο Πολεμικό Συμβούλιο της 20ής Ιουλίου 1974. Ήταν στιγμές χάους, απελπισίας. Πρόκειται για μια συγκλονιστική αποτύπωση της ανεπάρκειας όσων διαχειρίζονταν τις τύχες του έθνους εκείνη τη στιγμή. Τα 38 λεπτά αυτού του Πολεμικού Συμβουλίου αποτελούν ένα πολύτιμο ντοκουμέντο για την κατανόηση των γεγονότων.

Στο Παράρτημα του βιβλίου περιλαμβάνονται αναλυτικό χρονολόγιο της εποχής, βιογραφικά σημειώματα των προσώπων που πρωταγωνιστούν, καθώς και αναλυτική βιβλιογραφία.

Video