“EΞΩ ΟΙ ΡΩΣΟΙ” ΑΠΟ ΤΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΠΑΙΤΗΣΕ Η ΟΥΚΡΑΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΚΑΙ…ΕΓΕΝΕΤΟ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart, 30/4/22

Σε μπλακ άουτ από τα ευρωπαϊκά φεστιβάλ βρίσκονται οι περισσότερες ταινίες και σκηνοθέτες της Ρωσίας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Αυτή η αναπάντεχη εξέλιξη για τους ρώσους κινηματογραφιστές προέκυψε όταν η Ουκρανική Ακαδημία Κινηματογράφου υπέβαλε αίτημα στα τέλη Φεβρουαρίου στο change.org καλώντας σε ένα ολοκληρωμένο μποϊκοτάζ της ρωσικής κινηματογραφικής βιομηχανίας.

«Το Συμβούλιο της Ευρώπης θα πρέπει να αποκλείσει τη Ρωσία από το πρόγραμμα χρηματοδότησης Eurimages», ανέφερε. «Τα φεστιβάλ δεν πρέπει πλέον να προβάλλουν ταινίες από τη Ρωσική Ομοσπονδία. Οι παραγωγοί θα πρέπει να αναστείλουν όλες τις συμβάσεις και να μην παραχωρούν πλέον δικαιώματα ταινιών σε Ρώσους διανομείς και οι δυτικοί διανομείς δεν πρέπει πλέον να προβάλλουν ρωσικές ταινίες ούτε να τις συμπεριλαμβάνουν στα προγράμματά τους».

Οι εκπρόσωποι της ρωσικής κινηματογραφικής βιομηχανίας σώπασαν αμέσως. «Δεν μπορούμε να σχολιάσουμε». «Λυπούμαστε πολύ, αλλά δεν θα συμμετάσχουμε». «Διαβάστε τις επίσημες ανακοινώσεις για την κατάσταση» είπαν απαντώντας σε προσωπικά μηνύματα και επίσημες έρευνες. Κανείς δεν ήθελε να μιλήσει ονομαστικά.

Κάννες και Βενετία

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών πήρε πρώτο θέση για τον πόλεμο στην Ουκρανία και απαγόρευσε τις ρωσικές επίσημες αντιπροσωπείες στο 75ο φεστιβάλ το Μάιο του 2022. Ωστόσο, ενώ οι Κάννες δεν «δέχονται την παρουσία κανενός που να συνδέεται με τη ρωσική κυβέρνηση», εξακολουθούν να υποδέχονται μεμονωμένους κινηματογραφιστές «που υψώνουν τις φωνές τους για να καταγγείλουν τη βία, την καταστολή και τις αδικίες, με κύριο σκοπό την υπεράσπιση της ειρήνης και της ελευθερίας.»

Μια μέρα αργότερα, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας υποστήριξε μεν την πρωτοβουλία του Φεστιβάλ των Καννών, αλλά δήλωσε ότι δεν επρόκειτο να κηρύξει ολοκληρωτικό μποϊκοτάζ: «Η Μπιενάλε είναι αλληλέγγυα με όλους εκείνους στη Ρωσία που αντιτίθενται με θάρρος στον πόλεμο». Το φεστιβάλ κατέστησε σαφές ότι «για όσους αντιτίθενται στο σημερινό ρωσικό καθεστώς, θα βρίσκουν πάντα μια θέση στις εκθέσεις της Μπιενάλε, από την Τέχνη στην Αρχιτεκτονική και στα φεστιβάλ κινηματογράφου, χορού, μουσικής και θεάτρου».

Για πολλούς κινηματογραφιστές αυτό δεν είναι εφικτό. Ο επικεφαλής μιας ρωσικής εταιρείας παραγωγής — ο οποίος θέλησε να κρατήσει την ανωνυμία του — είπε στους Moscow Times: «Πώς μπορώ να διαμαρτυρηθώ όταν θα μπορούσα να αντιμετωπίσω τη φυλάκιση; Έχω παιδιά να μεγαλώσω».

Το κινηματογραφικό φεστιβάλ GoEast  που επικεντρώνεται στον κινηματογράφο της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης είχε, ήδη, προχωρήσει σε αλλαγές όταν η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία. «Από το 2014», έγραψε η επικεφαλής της GoEast, Heleen Gerritsen, «είμαστε σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας. Δεν έχουμε προσκαλέσει καμία επίσημη ρωσική αντιπροσωπεία ή υποστηρικτές των πολιτικών κατοχής της Ρωσίας στην Κριμαία και το Ντονμπάς από τότε… εξακολουθούμε να προσκαλούμε μεμονωμένες ταινίες ρωσικής και λευκορωσικής παραγωγής, αλλά διακόψαμε τους δεσμούς μας με ρώσους εταίρους ΜΜΕ, χορηγούς και κρατικούς οργανισμούς», είπε. .

Η συμμόρφωση του Βερολίνου

Μετά τις επικρίσεις που δέχτηκε η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου (EFA), η οποία εδρεύει στο Βερολίνο για τις «ήπιες δηλώσεις» της εναντίον ρώσων κινηματογραφιστών, προχώρησε σε μια πιο ριζοσπαστική στάση και ανακοίνωσε ότι πρόκειται να υποστηρίξει πλήρως όλα τα αιτήματα μποϊκοτάζ της αναφοράς που υποβλήθηκε από την Ουκρανική Ακαδημία Κινηματογράφου – δηλαδή τον αποκλεισμό του ρωσικού κινηματογράφου από όλα τα φεστιβάλ. Ως αποτέλεσμα, οι ρωσικές ταινίες δεν θα συμμετάσχουν φέτος στα Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου.

Παρόμοια στάση κράτησε και το φεστιβάλ του Βερολίνου το οποίο ανακοίνωσε ότι θα απαγορεύσει σε επίσημους ρωσικούς κρατικούς θεσμούς και αντιπροσωπείες, καθώς και σε «υποστηρικτικούς παράγοντες του καθεστώτος» να συμμετέχουν στη Μπερλινάλε «εφόσον η ρωσική κυβέρνηση διεξάγει αυτόν τον σκληρό πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας». Παράλληλα όμως έδωσε το στίγμα των συνεπειών της απαγόρευσης των Ρώσων κινηματογραφιστών, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο θα «καταστέλλει πολλές επικριτικές φωνές».

Αυτό μπορεί να φαίνεται σαν μια προσπάθεια συμβιβασμού, αλλά για τα περισσότερα ρωσικά έργα δεν αλλάζει τίποτα. Το ρωσικό Υπουργείο Πολιτισμού υποστηρίζει συχνά όχι μόνο μεγάλες εμπορικές υπερπαραγωγές, αλλά και ανεξάρτητα έργα τέχνης. Ακόμη και αν οι παραγωγοί προσπαθούν να προσελκύσουν ιδιώτες επενδυτές, είναι συχνά αδύνατο να αποκοπούν εντελώς οι κρατικές επενδύσεις.

Αλλά ακόμη και η ιδιωτική επένδυση είναι γεμάτη για Ρώσους κινηματογραφιστές. Για παράδειγμα, το Ίδρυμα Kinoprime: Με χρηματοδότηση 100 εκατομμυρίων δολαρίων από τον Roman Abramovich έγινε δεκτό ως ορόσημο στη ρωσική κινηματογραφική βιομηχανία όταν κυκλοφόρησε στις Κάννες το 2019. Βοήθησε στη χρηματοδότηση φιλόδοξων ταινιών τέχνης, ανάμεσά τους και η ταινία «Petrov’s Flu» σε σκηνοθεσία Κύριλ Σερεμπρένικοφ. Σήμερα, όμως, οι δυτικές χώρες επιβάλλουν κυρώσεις και σε αυτήν την πηγή χρηματοδότησης.

Η περίπτωση Compartment No. 6

Η ταινία “Compartment No. 6”, η οποία κέρδισε το Grand Prix στο Φεστιβάλ των Καννών πέρυσι, αποσύρθηκε από το κινηματογραφικό πρόγραμμα της γερμανικής κινηματογραφικής εταιρείας CineStar επειδή ο πρωταγωνιστής της, Γιούρι Μπορίσοφ, είναι Ρώσος(!) Ο σκηνοθέτης, Juho Kuosmanen, είναι Φινλανδός και η ταινία κοινή παραγωγή γερμανικών, ρωσικών και φινλανδικών εταιρειών. Οι ηθοποιοί και όλοι οι παραγωγοί, συμπεριλαμβανομένου του ρώσου παραγωγού, έχουν τοποθτηθεί ξεκάθαρα κατά του πολέμου.

Ο Jakob Kijas, γενικός διευθυντής της γερμανικής εταιρείας διανομής ταινιών και η Jamila Wenske, διευθύντρια μιας από τις εταιρείες παραγωγής, της Achtung Panda            σοκαρίστηκαν από την απόφαση αυτή. Η ταινία για μια Φινλανδή και έναν Ρώσο που συναντιούνται σε μια μεγάλη βόλτα με το τρένο, είναι «ένα παράδειγμα της κοινής ιδέας, τόσο στη διαδικασία παραγωγής όσο και στο καλλιτεχνικό μήνυμα», είπαν οι Wenske και Kijas. Αφορά επίσης «τη δύναμη και τη μαγεία που μπορεί να προκύψει όταν οι άνθρωποι συναντιούνται και γνωρίζονται και έχουν το θάρρος να εμπλακούν και να ακούσουν ο ένας τον άλλον».

“Καταδικάζουμε τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας… Αλλά πιστεύουμε στον συνδετικό παράγοντα του πολιτισμού και του κινηματογράφου. Ο πολιτισμός χτίζει γέφυρες και δημιουργεί χώρους επικοινωνίας όπου άλλοι θέλουν να τους καταστρέψουν”, είπαν.

-Ποιοί είναι οι άλλοι; Το ερώτημα αναμένεται να απαντηθεί.

 

Πηγή: Moscow Times / photo: Roberto Borello / flickr (CC BY-NC 2.0)