ΟΥΙΛΛΙΑΜ ΜΠΛΕΗΚ: ΕΝΑΣ ΟΝΕΙΡΟΠΟΛΟΣ ΤΟΥ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΥ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Είναι ίσως η μεγαλύτερη επισκόπηση του έργου του Ουίλλιαν Μπλέηκ (William Blake (1757-1827) στο Ηνωμένο Βασίλειο, των τελευταίων 20 χρόνων, η έκθεση για τον οραματιστή ζωγράφο, χαράκτη και ποιητή Μπλέηκ που ανοίξε, χτες, 11 Σεπτεμβρίου στην Tate Britain στοΛονδίνο. Με πάνω από 300 αξιόλογα και σπάνια εκτιθέμενα έργα η Τate, επιχειρεί να προσεγγίσει τον δημιουργό που ενέπνευσε ζωγράφους, μουσικούς, συγγραφείς σ΄ολόκληρο τον κόσμο, για πάνω από δύο αιώνες και να τον επανανακαλύψει ως εικαστικό καλλιτέχνη μέσα από φακό του 21ου αιώνα.

Εμβληματική μορφή της βρετανικής ιστορίας του Λόγου και της Τέχνης ο Blake, αγνοήθηκε στα χρόνια του και, ορισμένες φορές, χλευάστηκε ως παράφρων. Αντιμετωπίζοντας με το αντισυμβατικό του βλέμμα θέματα ιερά και απαραβίαστα για τους άλλους, όπως η θρησκεία, η ηθική, η τέχνη και η πολιτική, κοινωνικός επαναστάτης και “ήρωας της φαντασίας” μαζί, ο Blake αναγνωρίζεται, σήμερα, ως ο αυθεντικότερος και εκλεκτότερος από τους ρομαντικούς ποιητές και, κατά μία έννοια, ο αγνότερος, ο πιο ασυμβίβαστος. Τιμάται ως μεγαλοφυία και συγκαταλέγεται ανάμεσα στους μείζονες ποιητές της αγγλικής λογοτεχνίας.

Τα έργα της έκθεσης καθορίζουν το βιογραφικό πλαίσιο του καλλιτέχνη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο Λονδίνο, την πόλη όπου γεννήθηκε και η οποία, όπως ο ίδιος έλεγε, αποτέλεσε, λίγο – πολύ, το σπίτι του για ένα μεγάλο διάστημα της ζωής και της σταδιοδρομίας του πριν εγκατασταθεί στην αγγλική εξοχή. Η αναδυόμενη μητρόπολη αποτέλεσε συνεχή έμπνευση γι΄αυτόν, προσφέροντας του ένα περιβάλλον στο οποίο υφαίνονταν σκληρές πραγματικότητες και καθαρή φαντασία. Σ’ αυτό το πλαίσιο δημιουργούνται και τα έργα – προϊόντα του αντίκτυπου που είχε στον δημιουργό τους, η ταραχώδης ιστορική περίοδος των επαναστάσεων στη Γαλλία και τις ΗΠΑ με τις απρόβλεπτες ανατροπές που προκάλεσαν στην κοινωνία των ανθρώπων. Με την ποίηση, τη ζωγραφική και τη χαρακτική, ο Blake προχώρησε την κριτική του για τη σύνθεση της κοινωνίας, την οργανωμένη θρησκεία και τις εξελίξεις στην επιστήμη.

Έτσι, η Tate Britain ξανασχεδιάζει το έργο του καλλιτέχνη όπως θα ήθελε να το βιώσει ο ίδιος. Γνωστός και στην Ελλάδα, από τις μεταφράσεις των βιβλίων του, ως ποιητής, ο Blake είχε μεγάλες φιλοδοξίες και ως εικαστικός καλλιτέχνης. Οραματιζόταν μάλιστα τεράστιες τοιχογραφίες που ποτέ όμως δεν πραγματοποιήθηκαν. Για πρώτη φορά, τώρα, στην έκθεση της Τate, η πνευματική μορφή του Nelson Guiding Leviathan c.1805-9 και η πνευματική μορφή του Pitt Guiding Behemoth c.1805 διευρύνεται ψηφιακά και θα προβάλλονται στον τοίχο της γκαλερί στην τεράστια κλίμακα που φανταζόταν ο Blake. Μαζί τους και αυθεντικά έργα τέχνης εμφανίζονται κοντά σε μια αναπαράσταση της πρώτης και μοναδικής κακόφημης έκθεσης του Blake του 1809 – την αποτυχημένη προσπάθεια του καλλιτέχνη να δημιουργήσει δημόσια φήμη για τον εαυτό του ως ζωγράφος και να παρουσιάσει τα έργα του στο κοινό. Η Tate θα ανακατασκευάζει το δωμάτιο πάνω από το οικογενειακό κατάστημα, ιδιοκτησίας του αδερφού του, στο οποίο πραγματοποιήθηκε εκείνη η έκθεση, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα στους επισκέπτες να δουν τους πίνακες ακριβώς όπως τότε, το 1809.

Η έκθεση στην Tate ανοίγει με την Albion Rose c.1793, μια πληθωρική απεικόνιση της μυθικής ίδρυσης της Βρετανίας που δημιουργήθηκε σε αντίθεση με την εμπορευματοποίηση, τη λιτότητα και τον κολακευτικό λαϊκισμό της εποχής. Ένα τμήμα της έκθεσης θα είναι επίσης αφιερωμένο στα “φωτισμένα βιβλία”(*) του, όπως “Tα τραγούδια της αθωότητας και της εμπειρίας” 1794 – το κεντρικό του επίτευγμα ως ριζοσπαστικός ποιητής.Έχοντας την ακλόνητη υποστήριξη των ατόμων του οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος, αλλά και τους προστάτες του, ο Blake θα αφοσιώθηκε, πέραν της ποίησης και της ζωγραφικής και στη δημιουργική παραγωγή έργων με μία πρωτότυπη για την εποχή τεχνική εκτύπωσης που εφηύρε, τη λεγόμενη «πεφωτισμένη εκτύπωση». Στο πλαίσιο αυτό, η Tate αναφέρεται και στη ζωτική παρουσία της συζύγου του Catherine, που προσέφερε πρακτική βοήθεια και έγινε ένα μη αναγνωρισμένο χέρι, μέχρι τώρα, στην παραγωγή των χαραγμένων και “φωτισμένων” βιβλίων του. Μεταξύ άλλων εκδόσεων παρουσιάζεται κι ένα αντίγραφο του βιβλίου Night Thoughts (1797) που πιστεύεται ότι είναι χρωματισμένο από την Catherine.

Ανάμεσα στα έργα που παρουσιάζονται ξεχωρίζουν εκείνα της Βασιλικής Συλλογής (Royal Collection) και μερικά από τα πιο γνωστά του, όπως το Ισαάκ Νεύτων 1795-c.1805 και το Ghost of a Flea c.1819-20. Αυτό το περίπλοκο έργο εμπνευσμένο από ένα όραμα παρουσιάζεται παράλληλα με ένα σπάνιο σκίτσο. Η έκθεση κλείνει με την διάσημη προμετωπίδα “Ο Αρχαίος των Ημερών” (1827) που προοριζόταν για την έκδοση του έργου “Ευρώπη, μια Προφητεία” και ολοκληρώθηκε λίγες μέρες πριν από το θάνατο του καλλιτέχνη.

Επιμελητές της έκθεσης είναι ο Martin Myrone, επικεφαλής της προ -1800 βρετανικής τέχνης και η Amy Concannon, βοηθός επιμελήτρια, της βρετανικής τέχνης 1790-1850. Την έκθεση συνοδεύει κατάλογος (έκδοση Tate Publishing) και πρόγραμμα ομιλιών και εκδηλώσεων.

Tate Britain / William Blake

11 Σεπτεμβρίου 2019 – 2 Φεβρουαρίου 2020 /Ώρες λειτουργίας, καθημερινά: 10.00 – 18.00

(*) πρωτότυπη τεχνική εκτύπωσης συνδυάζοντας την ιδιότητα του χαράκτη και ζωγράφου με αυτή του ποιητή. Ιδιαίτερες λεπτομέρειες για την τεχνική του Μπλέικ δεν είναι γνωστές. Η εκτύπωση αυτή περιελάμβανε σύμφωνα με εκτιμήσεις την εξής διαδικασία: αρχικά το γράψιμο των στίχων πάνω σε πλάκες χαλκού με τη βοήθεια μελανιού και πινέλων, χρησιμοποιώντας παράλληλα ένα ανθεκτικό στα οξέα μέσο. Στη συνέχεια οι πλάκες εμβαπτίζονταν σε οξύ προκειμένου να διαλυθεί ο μη επεξεργασμένος χαλκός. Στο τελικά στάδιο, οι πλάκες χρωματίζονταν με υδατοχρώματα και τοποθετούνταν μαζί ώστε να αποτελέσουν έναν ενιαίο τόμο. Η μέθοδος αυτή ονομάστηκε από τον Μπλέικ “Πεφωτισμένη εκτύπωση” (Illuminated printing) και συχνά τα έργα αυτής της μορφής αναφέρονται και ως “Πεφωτισμένα βιβλία”. Ο Μπλέηκ χρησιμοποίησε τη “φωτισμένη” εκτύπωση για όλα του τα έργα από τη στιγμή που την επινόησε. Κάθε ένα από τα “φωτισμένα” βιβλία του αποτελούσε ένα μοναδικό έργο τέχνης. Ο Μπλέικ θεωρούσε ότι η αυτόνομη δημοσίευση των βιβλίων θα μπορούσε να ελευθερώσει τον καλλιτέχνη από την τυραννία της λογοκρισίας από την εκκλησία και το κράτος. Ο μελετητής του έργου του Μπλέικ Geofrey Keynes, αναφέρει πως τα “φωτισμένα” βιβλία του Μπλέικ εμφανίζουν ομοιότητες με μεσαιωνικά χειρόγραφα που περιείχαν επίσης διακόσμηση. Σε μια επιστολή, ο Μπλέικ αναφέρει ακόμα πως τη μέθοδο αυτή του την αποκάλυψε ο νεκρός αδελφός του Ρόμπερτ όταν πρόβαλε μπροστά του σε ένα νυχτερινό όραμα.(πηγή: Wikipedia)

Video