ΟΛΟΙ ΚΙ ΟΛΟΙ ΕΝΤΕΚΑ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗ ΣΤΑΖΙ !

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart

Με  προβαλλόμενο ως κεντρικό θέμα την άγνωστη ιστορία των Ελλήνων της Στάζι, το τεύχος Φεβρουαρίου 2021 του Athens Review of books (τ.25) αποτελεί πρόκληση για ανάγνωση. Πρόκειται για ένα εκτενές άρθρο της Μαρίας Μποντίλα που ασχολείται με μία μελέτη 280 σελίδων (εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2020) των Στράτου Δορδανά και Βάιου Καλογριά με δανεικό τον τίτλο της ταινίας «Οι ζωές των άλλων» του Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ και με υπότιτλο «Η Στάζι και οι Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες στην Ανατολική Γερμανία (1949-1989)» Αν και η μελέτη μας προϊδεάζει για άγνωστα ιστορικά πεδία, απρόσιτα μέχρι πρότινος, έκπλητοι πληροφορούμαστε από τις πρώτες κιόλας παραγράφους του σχετικού άρθρου ότι οι Έλληνες της Στάζι αριθμούν … «δέκα άτομα ελληνικής καταγωγής που αναφέρονται σε ατομικούς φακέλους ως συνεργάτες στα αρχεία της Στάζι.»

Δεν θα αναρωτηθούμε τη σκοπιμότητα της μελέτης σήμερα μήτε θα σχολιάσουμε τη φωτογραφία που επιλέγει για να κοσμίσει το άρθρο και την επίμαχη λεζάντα που τη συνοδεύει (*). Το αφήνουμε στην κρίση του χρήστη αυτής της ιστοσελίδας και συνεχίζουμε γιατί παρά τα ερωτηματικά αξιζει τον κόπο να σταθούμε στις πληροφορίες που μας παρέχονται:

Σύμφωνα με τη μελέτη, το ελληνικό αρχείο της Στάζι αποτελείται από 100 περίπου φακέλους με συνολικά 11-12 χιλιάδες σελίδες. Ο αριθμός των Ελλήνων συνεργατών -αναφέρεται στο άρθρο- ήταν γύρω στα δέκα άτομα που αποτελούσαν τους  «δυναμικούς» συνεργάτες της με ξεχωριστό φάκελο ο καθένας που περιείχε βιογραφικό,  ψευδώνυμο, φωτογραφία του, τους λόγους της στρατολόγησής του, τη δράση του και τις εκθέσεις-αναφορές που συνέτασσε για τα άτομα που παρακολουθούσε. «… οι συγγραφείς δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα γενικά για τον τρόπο που αυτοί επιλέγονταν, για τους λόγους και τα κίνητρα της στρατολόγησης, τις διευκολύνσεις και τα ανταλλάγματα που ελάμβαναν, τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις τους απέναντι στη Στάζι, την ασφάλειά τους, τη μυστικότητα και τους συνωμοτικούς κανόνες της συνεργασίας, τι δυνατότητες είχαν να αρνηθούν και ποιες οι συνέπειες σε μια τέτοια περίπτωση, καθώς και την πιθανότητα απαγκίστρωσης από τα πλοκάμια της

Η μελέτη εξιστορεί τις συνθήκες κάτω από τις οποίες οι  Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες κατέφυγαν στο νεοσύστατο κράτος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας αμέσως μετά τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου στην Ελλάδα (1945- 49).Μαθαίνουμε, λοιπόν, ότι λίγες μέρες πριν από την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού στον Γράμμο, στις 6 Αυγούστου του 1949, έγιναν δεκτοί οι πρώτοι Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες στην Αν. Γερμανία, στη Σοβιετική Ζώνη Κατοχής και ότι η χώρα δέχτηκε σε πρώτη φάση 324 ελληνόπουλα ηλικίας (7-20 ετών μετά από συμφωνία ανάμεσα στον Πέτρο Κόκκαλη (πρόεδρο της Επιτροπής «Βοήθεια στο παιδί» (ΕΒΟΠ)) και τον Ανατολικογερμανό υπουργό Παιδείας Πάουλ Βάντελ (Paul Wandel). Ένα χρόνο αργότερα (Ιούλιος 1950) η Αν. Γερμανία δέχτηκε άλλα 700 παιδιά με 40 συνοδούς που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Δρέσδης, στο Ραντεμπόιλ.

Συνολικά τον Ιανουάριο του 1952 ο αριθμός των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων ανερχόταν σε 1244 άτομα και τόσος περίπου παρέμεινε και τα επόμενα χρόνια, παρ’ όλες τις μετακινήσεις των Ελλήνων προσφύγων στο εσωτερικό των ανατολικών κρατών. Ανάμεσα στους πρόσφυγες ήταν και 125 ανάπηροι που εστάλησαν από το Κόμμα για ιατρικούς λόγους. Η Αν. Γερμανία είχε πολύ αναπτυγμένη Ιατρική και κυρίως τον τομέα της προσθετικής.

Οι συγγραφείς μελετούν την ελληνική πολιτική προσφυγιά στη ΛΔΓ ως πολιτικοκοινωνικό φαινόμενο και εστιάζουν στην περιβόητη Στάζι, την ιστορία της, τις φάσεις από τις οποίες πέρασε και τις μετεξελίξεις της ώσπου να πάρει την τελική οργανωτική της δομή. Η Στάζι ιδρύθηκε στις 8 Φεβρουαρίου του 1950, μόλις λίγους μήνες μετά την ίδρυση της DDR και ήταν η μετεξέλιξη της «Κεντρικής Υπηρεσίας για την προστασία της Λαϊκής Οικονομίας στη ΓΛΔ» και όχι μια τελείως νέα υπηρεσία.

  • Λεζάντα: Η προπαγάνδα της σταλινικής ορθοδοξίας Χόνεκερ: «Όταν τα παιδιά των Ελλήνων αγωνιστών της ελευθερίας έφτασαν το 1950 στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία, ρίχτηκε αμέσως το σύνθημα: διάβασμα, διάβασμα και πάλι διάβασμα!». Δυο δεκαετίες αργότερα ο διαβόητος σταλινικός Ν. Κοτζιάς, μαζί με άλλους «διαβασμένους» συνεργάτες του καθεστώτος, συνέγραψε για λογαριασμό και για χρήση του δικτατορικού καθεστώτος το χαφιέδικο βιβλίο με τίτλο Der autonome Intellekt, υπό την καθοδήγηση του Επικεφαλής Προπαγάνδας του καθεστώτος Χόνεκερ Manfred Buhr (και περιβόητου αρχιχαφιέ της Στάζι με το ψευδώνυμο «Ελαφοπόδαρος»)