ΟΛΑ ΤΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΑ ΤΟΥ Ε. X. ΓΟΝΑΤΑ Σ΄ΕΝΑ ΤΟΜΟ: το έργο του Γονατά ταξιδεύει τους αναγνώστες σε έναν απολύτως διαφορετικό κόσμο

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς συγγραφείς της Ελλάδας, εκείνους που διέγραψαν μία ξεχωριστή, αυστηρά προσωπική πορεία, ο Ε.Χ. Γονατάς (1924-2006), αιρετικός, στυλίστας, ιδιότυπος, έγραψε πεζά-ποιήματα, ενίοτε μερικών σελίδων, άλλοτε δε μερικών μόλις αράδων, προκαλώντας αμηχανία ως προς την κριτική τους αποτίμιση από την πρώτη του εμφάνιση, το 1944, καθώς κινούνταν στο μεταίχμιο της ποίησης και του πεζού λόγου. Αναμενόμενη, λοιπόν, για τον άγνωστο πρωτοπόρο του υπερεαλισμού στην Ελλάδα, η περιορισμένη απήχηση στο χώρο του βιβλίου, του τόμου με το σύνολο του έργου του στη ρωσική γλώσσα που κυκλοφόρησε το περασμένο φθινόπωρο στη Ρωσία.

«Ο Ε.Χ. Γονατάς δεν είναι ο πιο γνωστός Έλληνας λογοτέχνης» – προϊδεάζει τον Ρώσο αναγνώστη ο επιμελητής της σειράς «Ελληνική Βιβλιοθήκη» Δημήτρης Γιαλαμάς. Πόσο μάλλον, όταν «Η απόδοση των κειμένων του σε μία άλλη γλώσσα (θα απέφευγα εδώ την τετριμμένη λέξη μετάφραση) απαιτεί μία συνεχή εγρήγορση και προστασία του αφηγήματος και της γλώσσας του. Για να διατηρηθεί η λεπτομέρεια της αφήγησης, που είναι ένα σημαντικό στοιχείο της ομορφιάς της. Για να ζωντανέψει το κείμενο του αφηγητή στην ξένη γλώσσα. Αυτό είναι ένα δύσκολο έργο. Ιδιαίτερα όταν μεταφράζεις το λογοτεχνικό αυτό είδος σε μία γλώσσα με διαφορετικές λογοτεχνικές παραδόσεις. Εξίσου υπέροχες, απλώς διαφορετικές. Δεν είσαι απλώς μεταφραστής. Είσαι συν-δημιουργός. Είσαι στο ίδιο όχημα με τον αφηγητή. Πόσο υπέροχη και πόσο απαιτητική εμπειρία.»

Aνάλογη, λοιπόν, με την εληνική υπήρξε και η πρώτη προσέγγιση της ρωσικής κριτικής στον τόμο με τις εφτά συλλογές και υπό τον τίτλο “Ό φιλόξενος καρδινάλιος “. Με εμφανές ενδιαφέρον, σεμνότητα και ευγένεια  καταγραφές οι πρώτες συστάσεις για τον «άγνωστο» συγγραφέα της πανσίγνωσης και δημοφιλούς στους Ρώσους, Ελλάδας.

Ε.Χ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ο ΦΙΛΟΞΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΝΑΛΙΟΣ – ΑΠΑΝΤΑ ΤΑ ΕΡΓΑ

Ημερήσια εφημερίδα “Nezavisimaya Gazeta” (Tο αφιέρωμα του ένθετου της εφημερίδας “Nezavisimaya Gazeta” ανέφερε ανάμεσα στα πέντε βιβλία της εβδομάδος, την έκδοση Ε.Χ. Γονατά  « Ο Φιλόξενος καρδινάλιος-άπαντα τα έργα» (Μετάφραση από τα ελληνικά K. Klimova. Εισαγωγικά σημειώματα Δ. Γιαλαμάς, Φρ. Αμπατζοπούλου, K. Klimova, Μόσχα, Εκδ. OGI, 2019)

Όπως αναφέρει στο εισαγωγικό του σημείωμα ο επιμελητής της σειράς Δημήτρης Γιαλαμάς, το συγκεκριμένο βιβλίο «αποτελεί την πρώτη παγκοσμίως απόπειρα συγκέντρωσης του συνόλου του έργου του υπό τη στέγη ενός κοινού τόμου», καθόσον ο ποιητής, συγγραφέας και μεταφραστής Ε.Χ. Γονατάς (1924-2006) «δεν είναι ο πιο γνωστός Έλληνας λογοτέχνης». Το πλήρες όνομά του είναι Επαμεινώνδας, αλλά προτιμούσε να χρησιμοποιεί τα αρχικά Ε.Χ. ως ένα είδος ψευδωνύμου. Στον πρόλογό της η μεταφράστρια Xenia Klimova γράφει ότι «το έργο του Γονατά ταξιδεύει τους αναγνώστες σε έναν απολύτως διαφορετικό κόσμο: εκεί συνεχώς συμβαίνουν «ασυνήθιστα γεγονότα», εκεί ζουν μαγικά πουλιά, παραμυθένια ζώα, εκεί φυτρώνουν λουλούδια που μιλούν, εκεί δεν είναι αισθητά τα όρια του πραγματικού κόσμου από τον κόσμο του ονείρου και των μυστικών ταξιδιών μία άλλη διάσταση…». Το βιβλίο περιέχει όλες τις συλλογές αφηγημάτων του Ε.Χ. Γονατά, όπως και δύο συνεντεύξεις του.

———————————————–

Διαδικτυακό περιοδικό «God literatury 2020»

του Mikhail Vizel

Ε.Χ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ο ΦΙΛΟΞΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΝΑΛΙΟΣ, Μετάφραση από τα ελληνικά K. Klimova. Μόσχα, Εκδ. OGI, 2019

Αυτός ο μεγάλος, σχεδόν 400 σελίδων, τόμος έχει εκδοθεί με αριστοκρατικό, κλασσικό γούστο. Είναι το πρώτο χελιδόνι που, όπως ανακοινώθηκε στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Μόσχας, προαναγγέλλει ένα ευρύτατο πρόγραμμα μετάφρασης, έκδοσης και προβολής της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Στόχος, όπως μας ανακοίνωσαν οι εμπνευστές του, εκπρόσωποι του Ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και της Ρωσικής Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Τύπου και ΜΜΕ να τοποθετήσουν στο ρωσικό κοινό τους σύγχρονους Έλληνες λογοτέχνες πλάι στους αθάνατους κλασσικούς προγόνους τους, τον Σοφοκλή, τον Αριστοτέλη και άλλους παρόμοιους τιτάνες.

Η επίτομη έκδοση των Απάντων του Ε.Χ. Γονατά (1924-2006), που ενώνει στο όμορφο μπεζ εξώφυλλό της και τις επτά συλλογές διηγημάτων του, πραγματικά, αφήνει την πλέον ευχάριστη εντύπωση. Ασφαλώς, θα συμφωνήσουμε με τα λόγια του Έλληνα Γενικού Γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού κ. Νικόλα Γιατρομανωλάκη ότι μέσω της λογοτεχνίας διατηρείται η εθνική ταυτότητα. Από τα μικρά υπερρεαλιστικά διηγήματα και τις παρόμοιου ύφους μικρές νουβέλες του βιβλίου αυτού, πνέει ένας άνεμος Ελλάδας, μιας χώρας του Νότου, με υπέροχο κλίμα, ομορφιά τοπίων που σε τρελαίνει και μια σπουδαία αρχαία ιστορία, που χάνεται στο παρελθόν. Οι σύγχρονοι Έλληνες μπορούν να βλέπουν τα ίδια ηλιοβασιλέματα και τις ίδιες αρχαίες πέτρες (που για να τα δουν οι τουρίστες του Βορά θα πρέπει να ξοδέψουν αρκετά χρήματα) και γίνονται όλο και πιο τέλειοι, στη βαθιά τους σκέψη, πίνοντας ένα ποτήρι ούζο ή κόκκινο κρασί. Ο ίδιος ο Επαμεινώνδας Γονατάς (που προτιμούσε από το αρχαίο του όνομα τα αρχικά Ε.Χ.) είναι ένα εύγλωττο υπόδειγμα αυτής της ζωής. Επί σειρά ετών εργάστηκε στην οικογενειακή τους νομική επιχείρηση, αφήνοντας τη λογοτεχνία σε ρόλο «σχολιασμού», δημιούργησε ωστόσο γύρω του ένα λογοτεχνικό κύκλο, μια σειρά πιστών αναγνωστών, δημοσιεύοντας τα εξαίτερα διηγήματα και τις νουβέλες-παραβολές που έγραφε. Και είναι υπέροχα. Ακόμα και τα πιο θλιμμένα, αποδίδουν την ηρεμία και την ομορφιά ενός ηλιοβασιλέματος πάνω από τον Κορινθιακό Κόλπο. Σοφοκλής, ασφαλώς δεν είναι, αλλά ποιος από τους σύγχρονους συγγραφείς είναι Σοφοκλής;