ΟΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΑ ΡΩΣΙΚΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Ποιοί είναι οι άνθρωποι που διεκπεραιώνουν το έργο της έκδοσης έργων ελληνικής λογοτεχνίας σε μετάφραση στη Ρωσία; Στο πλαίσιο του αφιερώματος που επιχειρεί ο ιστότοπος anyteart.com παρουσιάζουμε τους Ρώσους μεταφραστές έργων του Ελύτη, Ταχστή, Γονατά και Παπαμάρκου που έργα τους εμφανίστηκαν στις προθήκες των βιβλιοπωλείων της Μόσχας και της Αγίας Πετρούπολης. Τα πρώτα οκτώ βιβλία, βγήκαν όλα από το Σεπτέμβριο μέχρι το Δεκέμβριο του 2019 και εντάχθηκαν στις σειρές «Ελληνική Βιβλιοθήκη» (εκδόσεις O.G.I. Μόσχας) και «Βιβλιοθήκη Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» (εκδόσεις Aletheia Αγίας Πετρούπολης) που αποτελούν σειρές  των εκδοτών για τα ελληνικά Γράμματα.

————————————-

IPPOLIT HARLAMOFF Γεννήθηκε το 1984 στο Λένινγκραντ. Από τα παιδικά του χρόνια έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο στις θεωρητικές, όσο και στις πρακτικές σπουδές. Σπούδασε ιστορία και αρχαιολογία και ταξίδεψε πολύ στην Ελλάδα και την Ιταλία (όπου συμμετείχε και σε ανασκαφές), τη γλώσσα και τον πολιτισμό των οποίων αγάπησε και μελέτησε ιδιαίτερα. Από νέος ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία, άρχισε να γράφει ποίηση και ανακάλυψε μέσα του μία αγάπη, που καθόρισε όλη τη μελλοντική του πορεία: την προχριστιανική ινδοευρωπαϊκή ποίηση, την ελληνική, τη λατινική και την αρχαία ινδική γραμματεία, αλλά και τη νεοελληνική λογοτεχνία από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα. Την προσωπική του λογοτεχνική παραγωγή, ο I. Harlamoff, την δημοσιεύει κυρίως στο διαδίκτυο. Το 2019 εκδόθηκε η συλλογή ποιημάτων του «Signum», που περιλαμβάνει ποιήματα που έγραψε σε διάφορες περιόδους.

Βάση της λογοτεχνικής του μεθόδου είναι η εμπειρική προσέγγιση και οι βαθιές πηγές του  περιλαμβάνουν την προσωκρατική φιλοσοφία, αλλά σε συνθήκες σύγχρονης σκέψης και με εμβάθυνση στα προβλήματα του σημερινού ανθρώπου. Παρόμοια μέθοδο, χρησιμοποιεί και στο μεταφραστικό του έργο. Για τη δημιουργία μιας ποιοτικής λογοτεχνικής μετάφρασης, σύμφωνα με την άποψή του, είναι απαραίτητη όχι μόνο η άψογη γνώση των δύο γλωσσών (από την οποία και στην οποία γίνεται η μετάφραση), η κατανόηση του ιστορικού πλαισίου του λογοτεχνικού έργουκαι ο σεβασμός στο ύφος του ποιητή, αλλά και η πρακτική, δηλαδή αισθησιακή εμπειρία της επαφής, του αγγίγματος του εθνικού τοπίου, του υλικού πολιτισμού και της καθημερινής ζωής του λαού, από το οποίο προέρχεται το προς μετάφραση έργο. Ακριβώς με αυτή τη συλλογιστική πραγματοποιήθηκε και το έργο της μετάφρασης του «Άξιον εστί», που διήρκεσε δέκα ολόκληρα χρόνια.

Εκτός από την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη, ο I. Harlamoff έχει μεταφράσει στα ρωσικά σημαντικά έργα του Διονυσίου Σολωμού, το σύνολο των ποιημάτων του Κ.Π. Καβάφη, διηγήματα και νουβέλες του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, την ποιητική σύνθεση «Αμοργός» του Νίκου Γκάτσου και άλλα σημαντικά έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ως ευρύτερο στόχο της μεταφραστικής του δραστηριότητας, οραματίζεται την έκδοση μιας σειράς βιβλίων, που θα μπορούσαν να γνωρίσουν τον Ρώσο αναγνώστη με τον σχετικά άγνωστο, αλλά τόσο κοντινό και συγγενικό του κόσμο της ελληνικής λογοτεχνίας, ενώ ταυτόχρονα θα εμπλουτίσουν τα ρωσικά γράμματα και θα προσφέρουν στους νέους Ρώσους λογοτέχνες ένα πλούσιο υλικό για σκέψη και δημιουργία, παρόμοιο με αυτό που του προσέφεραν κατά το παρελθόν η γαλλική, η γερμανική ή η αμερικανική λογοτεχνία.

————————————

KSENIA KLIMOVA Φιλόλογος, νεοελληνίστρια, εθνογλωσσολόγος, μεταφράστρια. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια της Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Λομονόσωφ της Μόσχας.

Γεννήθηκε το 1979 στο Severomorsk, την βορειότερη πόλη της Ρωσίας, πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο. Υπήρξε μία από τις πρώτες φοιτήτριες του Τμήματος Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας, αφού εισήλθε για σπουδές το 1996, χρονιά της ίδρυσής του. Το 2001 αποφοίτησε με άριστα και έγινε δεκτή για διδακτορικές σπουδές στο Ινστιτούτο Σλαβικών Σπουδών της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών. Το 2009 υπεράσπισε ενώπιον της ειδικής επιτροπής την διδακτορική της διατριβή με θέμα «Το λεξιλόγιο της νεοελληνικής μυθολογίας σε σύγκριση με το αντίστοιχο των σλαβικών λαών των Βαλκανίων».

Στο Τμήμα Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Λομονόσωφ όπου εργάζεται, διδάσκει εκτός της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, τον Ελληνικό Λαϊκό Πολιτισμό, την εθνογλωσσολογία, την νεοελληνική διαλεκτολογία, την ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας και πραγματοποιεί με τους φοιτητές σεμινάριο λογοτεχνικής μετάφρασης έργων νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Από τα πρώτα χρόνια των μεταπτυχιακών της σπουδών έχει πραγματοποιήσει (μόνη της ή επικεφαλής ομάδας φοιτητών της) σημαντική επιτόπια εθνογλωσσολογική και λαογραφική έρευνα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπως στην Ανατολική (Προσηλιακή) Μάνη, την Περιοχή Σελίνου της Κρήτης, αρβανιτοχώρια του Νομού Αττικής, τη Ρόδο, πομακοχώρια της Θράκης, χωριά του Νομού Πιερίας, τα Δαρνακοχώρια του Νομού Σερρών, την Κεφαλονιά κ.α., όπου συνέλεξε σημαντικό υλικό για θέματα ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. Έχει συγγράψει δεκάδες ερευνητικά άρθρα για τον νεοελληνικό λαϊκό πολιτισμό, την εθνογλωσσολογία και τις διαλέκτους. Συμμετείχε πολλές φορές σε ρωσικά, ελληνικά και άλλα διεθνή επιστημονικά συνέδρια και συμπόσια με ερευνητικές ανακοινώσεις στα ρωσικά, τα ελληνικά ή τα αγγλικά.

Έχει εκδόσει στα ρωσικά το σύνολο του έργου του Ε.Χ. Γονατά, τη συλλογή διηγημάτων του Δ. Παπαμάρκου «Γκιάκ», έχει ήδη ολοκληρώσει τη μετάφραση ποιημάτων του Δημήτρη Παπαδίτσα, και των μυθιστορημάτων «Λούσιας» του Νίκου Χουλιαρά και «Λωξάντρα» της Μαρίας Ιορδανίδου, ενώ ταυτόχρονα μεταφράζει την «Μικρά Αγγλία» της Ιωάννας Καρυστιάνη. Οι ειδικές γνώσεις της στο χώρο του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού και της διαλεκτολογίας, την έχουν καταστήσει πολύτιμη για τη μετάφραση σειράς έργων, που ένας άλλος μεταφραστής, όσο καλά κι αν γνωρίζει την ελληνική γλώσσα και το πολιτιστικό γίγνεσθαι, θα δυσκολευόταν να αποδώσει σωστά και σε βάθος (όπως λ.χ. το «Γκιακ», ο «Λούσιας», αλλά και η «Λωξάντρα»). Προγραμματίζεται να μεταφράσει ακόμα για την σειρά «Ελληνική Βιβλιοθήκη» σειρά έργων, όπως η «Μεγάλη χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση και η «Εισαγωγή στη Νεοελληνική Λογοτεχνία» του Roderick Beaton.

———————————–

ANNA KOVALEVA Κλασσική φιλόλογος (αποφοίτησε το 1996 από το Τμήμα Κλασσικής Φιλολογίας του Κρατικού Πανεπιστημίου Λομονόσωφ της Μόσχας), μεταφράστρια. Έχει εργαστεί ως δημοσιογράφος, τηλεπαρουσιάστρια εκπομπών για το βιβλίο, λογοτεχνική διορθώτρια κειμένων.

Κατά την περίοδο που θήτευσε στα ΜΜΕ δημοσίευσε πολλά άρθρα και συνεντεύξεις γύρω από τη λογοτεχνία σε διάφορα έντυπα, όπως η ημερήσια εφημερίδα «Izvestia», το περιοδικό «Vogue» κ.α. Υπήρξε υπότροφος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Α.Σ. Ωνάσης. Τα τελευταία χρόνια, παράλληλα με την μεταφραστική της δραστηριότητα, βιοπορίζεται ως επικεφαλής του Τμήματος Δημοσίων Σχέσεων του Ανωτάτου Διαιτητικού Δικαστηρίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας κ.α. Από το 2004 είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων της Μόσχας.

Μεταφράζει λογοτεχνία από τα ελληνικά και τα αγγλικά. Έχει μεταφράσει διηγήματα της Αμάντας Μιχαλοπούλου (2015), το μυθιστόρημα «Το καπλάνι της βιτρίνας» της Άλκης Ζέη (το 2016 η ίδια η συγγραφέας, που γνώριζε τη ρωσική γλώσσα, μίλησε πολύ κολακευτικά για τη μετάφραση), τη συλλογή διηγημάτων του Χρήστου Οικονόμου «Κάτι θα γίνει, θα δεις» (αναμένεται σύντομα η έκδοσή του στη σειρά «Ελληνική Βιβλιοθήκη») και την παρούσα στιγμή εργάζεται πάνω στη μετάφραση του μυθιστορήματος της Μαρίας Παπαγιάννη «Το δέντρο το μονάχο» και του μυθιστορήματος της Άλκης Ζέη «Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα».

Η μετάφραση του μυθιστορήματος του Κώστα Ταχτσή «Το τρίτο στεφάνι» της Anna Kovaleva, έχει υπογραμμιστεί όχι μόνο από τους βιβλιοκριτικούς, αλλά και από την κοινότητα των συγγραφέων και των ερευνητών φιλολόγων. Έτσι, ο γνωστός Ρώσος συγγραφέας Andrei Dmitriev, βραβευμένος με το σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο Russian Booker Prize, υπογράμμισε ότι «το Τρίτο στεφάνι είναι ένα σπουδαίο μυθιστόρημα. Όσον αφορά την ποιότητα της μετάφρασης στα ρωσικά, θα πω ότι δείχνει πραγματική και βαθιά γνώση της ρωσικής γλώσσας. Η μετάφραση του Ταχτσή είναι άψογη! Ειδικά θα τονίσω την εκπληκτική αίσθηση του ρυθμού, χωρίς επιφανειακή και περιττή χρήση, που την διακρίνει. Όσο για τον λεξικό πλούτο, μπορούμε μόνο να τον ζηλέψουμε…». Ο διαπρεπής κλασσικός φιλόλογος και ιστορικός του κλασσικού πολιτισμού Gasan Gusejnov, χαρακτήρισε επίσης το «Τρίτο στεφάνι» ως ένα υπέροχο βιβλίο, συμπληρώνοντας ότι η μετάφρασή του στα ρωσικά μόνο με την απόλυτη τελειότητα μπορεί να χαρακτηριστεί. Η ποιήτρια Tatiana Shcherbina επέλεξε μερικά κείμενα του Κ. Ταχτσή από τη συλλογή «Η γιαγιά μου η Αθήνα», σε μετάφραση της A. Kovaleva, για δημοσίευση στο περιοδικό «Ο κήρυκας της Ευρώπης» (Τεύχος 52, 2019, αφιερωμένο στην Ελλάδα).