Ο ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΟΣ ΑΚΡΙΘΑΚΗΣ: ΤΑ “τσίκι-τσίκι” ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Δεν συμβαίνει συχνά, μάλλον δεν συνηθίζεται στην Ελλάδα, να πλαισιώνουν με πραγματολογικά στοιχεία εκθέσεις ζωγραφικής με έργα περασμένης εποχής. Πόσο μάλλον όταν αυτά συνέβη να έχουν γίνει στη διάρκεια της πλέον ανατρεπτικής μεταπολεμικής δεκαετίας του 20ού αιώνα και μάλιστα στην πόλη που έκοψε την Ευρώπη στα δύο και, κατ’ επέκταση, τον κόσμο ολόκληρο: το Βερολίνο.

Ο λόγος για τα “τσίκι – τσίκι» του Αλέξη Ακριθάκη (1939 – 1944) που δημιουργήθηκαν από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70 στην Αθήνα και στο Δυτικό Βερολίνο, όπου εγκαταστάθηκε το 1969 ως υπότροφος της DAAD. Έργα φτιαγμένα με μελάνι σε χαρτί, διακόπτουν κάθε τόσο τη μονοτονία της πραγματικά εντυπωσιακής μικροτεχνίας τους με την προσθήκη χρωματιστής τέμπερας και άλλων υλικών. Τα ασπρόμαυρα αυτά έργα ξεκίνησαν στο 1965 και το 1971 παρουσιάστηκαν, για πρώτη φορά, στη γκαλερί του Αλέξανδρου Ιόλα στη Γενεύη. Ο συγγραφέας Κώστας Ταχτής τα βάφτισε «τσίκι-τσίκι» (το αντίθετο του τσάκα-τσάκα) σε κείμενό του που δημοσιεύτηκε στον κατάλογο της έκθεσης.

«Στα τσίκι-τσίκι – γράφει, μεταξύ άλλων, στον κατάλογο, ο επιμελητής της έκθεσης Αλέξιος Παπαζαχαρίας – ο αντισυμβατικός Ακριθάκης θα βρει την έκφραση εκείνη που θα υπάρχει μεταξύ του ρέμπελου μαθητή γυμνασίου και του επαγγελματία της εικόνας, του καλλιτέχνη και του ζωγράφου.Τα σχεδόν αυτόματα σχέδια που γεμίζουν τα κενά στα εφηβικά σημειωματάρια και τα σχολικά τετράδια  δεν είναι πια το αποτέλεσμα πλήξης ή η καταγραφή του χαμένου χρόνου αλλά η διαπραγμάτευση του κοντά και του μακριά, του γεμάτου και του άδειου, του νοήματος και της απουσίας του.»

Την απουσία από την έκθεση της ατμόσφαιρας του Βερολίνου, αλλά και της Αθήνας, αναπληρώνει ο κατάλογος της έκθεσης, προσεγμένος και με ενημερωτικά κείμενα για τη ζωή, το έργο, την εποχή που έζησε και δημιούργησε ο Αλέξης Ακριθάκης.

Από την πολιτεία του Νότου, την πόλη της «Χαμένης Άνοιξης», του παρακράτους και της Αποστασίας, στη διηρημένη πόλη του Βορρά με διάχυτο το πνεύμα της αμφισβήτησης του ’68, την πολυμορφία, την ετερογένεια των κατοίκων, τις κινητοποιήσεις των φοιτητών, τούς ακτιβιστές, τη νέα καλλιτεχνική γερμανικής ταυτότητα που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται υπό τη σκιά του Τείχους. Αυτό  είναι το πλαίσιο που ζει ο Ακριθάκης και το οποίο επηρεάζει το έργο και διαμορφώνει τα εκφραστικά του μέσα του όπως και των άλλων Ελλήνων καλλιτεχνών που εγκαταστάθηκαν στο Βερολίνο, εκείνα τα χρόνια, με υποτροφία DAAD.

« Ο Ακριθάκης –γράφει η Ελεάνα Στόϊκου(*)- θα ενταχθεί σ΄αυτό το αντικομφορμιστικό πλαίσιο και θα υποστηρίξει την ευρύτερη ιδεολογική ριζοσπαστικοποίηση, εστιάζοντας στην ανατροπή της πραγματικότητας μέσω της «φυγής» από αυτή, με τη χρήση των συμβολικών στοιχείων, που υποδηλώνουν την απόδραση, το ταξίδι… Την ανατρεπτική του στάση θα ενισχύσει σημαντικά η συναναστροφή του με διεθνείς καλλιτέχνες και συγγραφείς κυρίως Γερμανούς και Αυστριακούς, όπως ο Oswald Wiener, Gunter Brus, Michael Wurthle  σε εναλλακτικούς δημιουργικούς χώρους και Kneipe. Ανάμεσα σ΄αυτούς τους χώρους είναι τα Exil, Zwiebelfisch, Paris Bar,AX BAX, Εστιατόριον, όπου συγκεντρώνονταν άνθρωποι με εθνικές, πολιτιστικές, κοινωνικές και πολιτικές αντιλήψεις που στρέφονταν ενάντια στην αφομοίωση, όπως για παράδειγμα μέλη της ομάδας των Neuen Wilden, διεθνείς προσωπικότητες μεταξύ των οποίων οι Andy Warhol, Francis Bacon, Max Ernst, Brian De Palma,Tinto Brass, Peter Stein, Heiner Muller,Wim Wenders, Daniel Cogn-Bendit  και μέλη της ομάδας Baader Meinhof(RAF).»

EΛ. ΓΑΛΑΝΗ

 

Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα του Berliner Künstler Programm και τη DAAD, και πραγματοποιείται με την υποστήριξη της Πρεσβείας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην Αθήνα.

Επιμέλεια: Χλόη Geitmann – Ακριθάκη και Αλέξιος Παπαζαχαρίας

Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσση έκδοση (Ελληνικά-Αγγλικά), με κείμενα των: Χλόης Geitmann – Ακριθάκη, Αλέξιου Παπαζαχαρία, Ελεάνας Στόικου, Ντένη Ζαχαρόπουλου.

Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού

Διάρκεια: 25 Σεπτεμβρίου έως 17 Νοεμβρίου 2019

Ξεναγήσεις:

12:00

Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου, Σάββατο 5 Οκτωβρίου, Σάββατο 19 Οκτωβρίου

Σάββατο 16 Νοεμβρίου

ΚΡΑΤΗΣΗ ΘΕΣΗΣ στο τηλέφωνο 2103671014, Δευτέρα – Πέμπτη, 10:00 – 15:00.

Συζήτηση

«Ο Αλέξης Ακριθάκης και το Βερολίνο. Η σημασία της DAAD και του Berliner Künstler programm για τους καλλιτέχνες και την πόλη»

Τετάρτη 23 Οκτωβρίου, στις 19.30

Ομιλητές:

(*)Ελεάνα Στόικου, καλλιτέχνης, υποψήφια διδάκτωρ Αρχιτεκτονικής του AΠΘ, υπότροφος του ΙΚΥ

Ντένης Ζαχαρόπουλος, ιστορικός και κριτικός της τέχνης

Διονύσης Καββαθάς, επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας &αισθητικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Λίλα Πολενάκη, καλλιτέχνης

Τη συζήτηση συντονίζει η Χλόη Geitmann-Ακριθάκη.

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα

Οι μικροί επισκέπτες που αγαπούν τη ζωγραφική θα γνωρίσουν το συναρπαστικό σύμπαν του γνωστού καλλιτέχνη και θα δημιουργήσουν τα δικά τους έργα. Η τεχνική με την οποία είναι ταυτισμένος ο Ακριθάκης, το τσίκι-τσίκι, θα μεταφερθεί σε σκηνογραφίες μικρής κλίμακας αλλά και σε επιτραπέζια παιχνίδια με πρωταγωνιστές το ποδήλατο, το δέντρο, τη φλόγα ή το καράβι. Τα παιδιά που θα συνεχίσουν στο Μικρό Εργαστήρι θα μπορέσουν να ανακαλύψουν συγγένειες ανάμεσα στους πίνακες της έκθεσης και τα αντικείμενα του Μουσείου.

Σάββατο 2 και 9 Νοεμβρίου, 11.00-13.00

Για παιδιά 7 έως 10 χρονών.

Πληροφορίες και Κρατήσεις: Τμήμα Εκπαίδευσης

Δευτέρα έως Πέμπτη: 10.00-14.00, Τ: 210 3671067-69

Την ευθύνη των εργαστηρίων θα έχει η Τάνυ Ζησιάδου, ζωγράφος, εκπαιδευτικός