Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ (1776-1866)

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart

Σπάνιο αρχειακό υλικό από τις συλλογές της, πίνακες ζωγραφικής και αντικείμενα από μουσεία και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα περιλαμβάνει η έκθεση «Γενναίοι και Ελεύθεροι. Αμερικανοί Φιλέλληνες και ο “ένδοξος Αγώνας των Ελλήνων” (1776-1866)» που οργανώνει η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση. Εκδόσεις, φυλλάδια, απομνημονεύματα, εφημερίδες, χαρακτικά, ταξιδιωτικά έργα, χάρτες, ποιήματα, σχολικά βιβλία ξεδιπλώνουν άγνωστες ή λιγότερο γνωστές πτυχές για την αμερικανική υποστήριξη στον αγώνα των Ελλήνων αλλά και τις επιπτώσεις του κινήματος του φιλελληνισμού στο νέο ελληνικό κράτος.

Ο αμερικανικός φιλελληνισμός δεν ήρθε από το αμερικανικό κράτος λόγω της κυβερνητικής πολιτικής ουδετερότητας που καθιερώθηκε από το δόγμα Monroe (Δεκέμβριος 1823). Εκφράστηκε, αποκλειστικά, από ιδιώτες που στήριξαν την εξέγερση των Ελλήνων ενάντια στην οθωμανική κυριαρχία. Οι ιδιώτες αμερικανοί φιλέλληνες ήσαν εκείνοι που πυροδότησαν το δημόσιο αίσθημα και τη συμπάθεια υπέρ της Ελλάδας, ίδρυσαν Φιλελληνικά Κομιτάτα σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, συγκέντρωσαν χρήματα και προμήθειες (οπλισμό, φάρμακα), διέσωσαν τα «ορφανά του Αγώνα» και μια χούφτα φιλέλληνες ταξίδεψαν κιόλας προκειμένου να πολεμήσουν στο πλευρό των Ελλήνων και στη συνέχεια πίεσαν τους πολιτικούς τους εκπρόσωπους να αναγνωρίσουν την ελληνική ανεξαρτησία. Ήταν δε τέτοια η ανταπόκριση των αμερικανών που έσπευσαν να συγκεντρώσουν χρήματα, ρουχισμό και τρόφιμα για τον άμαχο ελληνικό πληθυσμό που ονομάστηκε «ελληνικός πυρετός».


O Αδαμάντιος Κοραής για να αποκρυσταλλώσει τα πολιτικά του σχέδια το 1823 αντάλλαξε απόψεις για την Ελληνική Επανάσταση και το Σύνταγμα με τον πατέρα του αμερικανικού έθνους, Thomas Jefferson, βαθύ γνώστη των κλασικών σπουδών. Στις 25 Μαΐου 1821 ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, εξ ονόματος της Μεσσηνιακής Γερουσίας, απηύθυνε επιστολή στον τότε υπουργό Εξωτερικών, John Quincy Adams, η οποία δημοσιεύτηκε σε αμερικανικές εφημερίδες, ζητώντας ηθική υποστήριξη. Απευθύνοντας έκκληση προς τους «πολίτες της Αμερικής» να βοηθήσουν τους Ελληνες να «απαλλάξουν την Ελλάδα από τους βάρβαρους», ο Μαυρομιχάλης επικαλέστηκε τη συγγένεια της αμερικανικής και της αρχαίας ελληνικής ελευθερίας.


Ο Νεοϋορκέζος George Jarvis έγινε αντιστράτηγος στις ελληνικές δυνάμεις, γνωστός ως «Καπετάν Ζέρβης». Στο σύνταγμά του υπηρετούσε επίσης ο Jonathan Pekham Miller από το Βερμόντ. Ο πιο σημαντικός από τους αμερικανούς φιλέλληνες όμως ήταν ο Samuel Gridley Howe, ένας γιατρός από τη Βοστόνη που ήρθε στην Ελλάδα μετά την αποφοίτησή του από το Χάρβαρντ, το 1824. Υπηρέτησε ως επικεφαλής χειρουργός του ελληνικού στρατού πριν επιστρέψει στη Βοστόνη για να αναλάβει τη διοίκηση της Σχολής Τυφλών Perkins, αλλά επανήλθε το 1866 για να συνδράμει την εξέγερση των Κρητικών.

Ακόμα η έκθεση αναδεικνύει την εκπαιδευτική δράση προτεσταντών ιεραποστόλων στην Ελλάδα. Διερευνά επίσης τον ρόλο που έπαιξε το δουλεμπόριο, όπως το βίωσαν οι αμερικανοί φιλέλληνες στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής, στη διαμόρφωση της συζήτησης για τη χειραφέτηση των σκλάβων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αναδεικνύοντας τον αντίκτυπο ενός διάσημου γλυπτού, της Ελληνίδας σκλάβας του Αμερικανού γλύπτη Hiram Power, στον διάλογο μεταξύ Βορείων και Νοτίων σχετικά με τη δουλεία, η έκθεση επιδιώκει να διαφωτίσει τον τρόπο με τον οποίο η ενσυναίσθηση μεταξύ των Ελλήνων θυμάτων της οθωμανικής καταπίεσης και των Αφρικανών σκλάβων στην Αμερική βοήθησε στην αποκρυστάλλωση των ιδεών που οδήγησαν στην κατάργηση της δουλείας.

Η έκθεση χρηματοδοτήθηκε από την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Συνοδεύεται από δίγλωσση έκδοση (ελληνικά, αγγλικά).

 

– Γεννάδειος Βιβλιοθήκη – Πτέρυγα Ι. Μακρυγιάννης, Σουηδίας 54, τηλ.: 210-7210536.

Διάρκεια: 25 Μαΐου – 12 Δεκεμβρίου

Ωρες λειτουργίας: Πέμπτη-Κυριακή 12.00-18.00, είσοδος ελεύθερη.