ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΥ ΓΛΥΠΤΗ ΝΤΟΝΑΤΕΛΛΟ, 40 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart, 17/3/21

Στην εποχή του ο φλωρεντινός γλύπτης Ντονατέλλο του 15ου αιώνα θεωρούνταν «ο κύριος των δασκάλων»: ένας καλλιτέχνης τόσο τεχνικά ικανός στην επεξεργασία μιας σειράς υλικών, τόσο έμπειρος στη δημιουργία της ψευδαίσθησης ογκομετρικών μορφών με τον πιο λεπτό σκάλισμα. Το έργο του διακρίνεται για την επιδεξιότητα του δημιουργού να αναπαριστά την πλήρη γκάμα του ανθρώπινου συναισθήματος και την ικανότητά του να κατανοεί και να ενσωματώσει τις καλλιτεχνικές τεχνικές της αρχαιότητας στο δικό του έργο που «οι καινοτομίες του επικράτησαν στους καλλιτέχνες για 150 χρόνια μετά», λέει ο Arturo Galansino, διευθυντής του Palazzo Strozzi στη Φλωρεντία. «Μιχαήλ Άγγελος, Ραφαήλ, Λεονάρντο—κοίταξαν όλοι στον Ντονατέλλο».

Ωστόσο, δεν έχει υπάρξει καμία σημαντική έκθεση αφιερωμένη στο έργο του γλύπτη εδώ και σχεδόν 40 χρόνια. «Η Αναγέννηση ήταν λίγο εκτός μόδας», λέει ο Galansino. Αυτό επιχειρεί να ανατρέψει από τις 19 Μαρτίου μια μεγάλη έκθεση για το έργο του Ντονατέλλο που ανοίγει στη Φλωρεντία στο Palazzo Strozzi και στο κοντινό Museo Nazionale del Bargello όπου φιλοξενείται η σημαντικότερη συλλογή έργων του γλύπτη συμπεριλαμβανομένου του Δαυίδ (γύρω στο 1440) – το πρώτο ανεξάρτητο γυμνό ανδρικό γλυπτό από την αρχαιότητα. Η έκθεση “Ντονατέλλο: Αναγέννηση θα  δείξει στο κοινό το καλλιτεχνικό του όραμα του γλύπτη και πώς αυτό κυριάρχισε μέχρι την άφιξη του Καραβάτζιο.

Στη Φλωρεντία θα εκτεθούν περίπου 130 έργα – ανάμεσά τους ανάγλυφα του Ντονατέλλο για το Βαπτιστήριο στη Σιένα και τη Βασιλική του Αγίου Αντωνίου στην Πάντοβα, καθώς και μικρότερα λατρευτικά αγαλματίδια, ζωγραφισμένοι ξύλινοι σταυροί και λειψανοθήκες αλλά και πολλοί πίνακες ζωγραφικής που θα παρουσιάσουν την επιρροή του στους συγχρόνους του (Brunelleschi, Masaccio, Andrea Mantegna, Giovanni Bellini) αλλά και πώς το καλλιτεχνικό του όραμα κυριάρχησε μέχρι την άφιξη του Καραβάτζιο. “Αυτό δεν έχει ξαναγίνει ποτέ”- λέει ο Galansino και εξαίρει τη συμμετοχή δανείων από το Ινστιτούτο Τέχνης του Ντιτρόιτ, το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στη Νέα Υόρκη, το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης, το Λούβρο στο Παρίσι και το Μουσείο Kunsthistorisches στη Βιέννη, μεταξύ πολλών άλλων.

Σύμφωνα με τον επιμελητή της έκθεσης Francesco Caglioti, το έργο του Ντονατέλλο χρειάζεται επειγόντως επανεκτίμηση. «Είναι ένας κολοσσιαίος καλλιτέχνης, πιο σημαντικός από τον Τζιότο, τον Ραφαήλ ή τον Καραβάτζι παρ΄όλο που αυτοί οι τρεις έφεραν επανάσταση στις παραδόσεις της εποχής τους. Ο Ντονατέλλο έσπασε εντελώς την παράδοση, αντλώντας έμπνευση από την τέχνη της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα και αναμειγνύοντας όλα αυτά τα στοιχεία με το δικό του όραμα για να δημιουργήσει μια εντελώς νέα γλώσσα για την τέχνη».

Κατάλαβε καλύτερα από οποιονδήποτε από τους συγχρόνους του ότι η γλυπτική είναι μια αδρανής μορφή τέχνης. Δοκίμασε κάθε τεχνική που μπορούσε να σκεφτεί για να το ζωντανέψει και αναφέρει ως πράδειγμα το χάλκινο γλυπτό του Δαυίδ. “Σκεφτείτε το χάλκινο γλυπτό του Δαυίδ. Σήμερα εμφανίζεται ακριβώς πάνω από το επίπεδο των ματιών, γεγονός που δημιουργεί την εντύπωση ενός αγοριού που κοιτάζει τα πόδια του», εξηγεί ο Caglioti. Όμως αυτό το έργο κατασκευάστηκε για να στέκεται στην κορυφή μιας ψηλής κολόνας και, ιδωμένο από κάτω, το βλέμμα του Δαυίδ «μεταμορφώνεται στη θριαμβευτική στάση του ήρωα που ατενίζει το κοινό της Φλωρεντίας. Ποτέ δεν μου άρεσε πολύ αυτό το γλυπτό μέχρι που κατάλαβα ότι οι παραμορφώσεις του ήταν εσκεμμένες, μέχρι που το κοίταξα όπως έπρεπε να φανεί: από κάτω».

Ο Caglioti ελπίζει ότι η έκθεση θα μπορέσει να εμφανίσει τον Δαυίδ όπως ήθελε ο Ντονατέλο να τον βλέπουν: τοποθετημένο στην κορυφή μιας στήλης. “Μια άλλη σημαντική πρόκληση για τη μετατόπιση της κοινής αντίληψης για τον καλλιτέχνη είναι ότι πολλά από τα γλυπτά του έχουν φωτογραφηθεί από λάθος γωνία και έτσι φαίνονται εντελώς παραμορφωμένα στα σχολικά βιβλία ιστορίας της τέχνης” λέει ο Caglioti και ως παράδειγμα αναφέρει το περίφημο έφιππο άγαλμά του μισθοφόρου καπετάνιου Gattamelata (1453), στην Πάντοβα το οποίο αναπαράγεται πάντα από το πλάι. Ο Ντονατέλο –ισχυρίζεται ο επιμελητής- το έκανε για να φαίνεται από μπροστά. Όλο το έργο του πρέπει να ξαναφωτογραφηθεί και να ανακαλυφθεί ξανά».

Μικρότερες παραστάσεις της έκθεσης θα γίνουν μετά Palazzo Strozzi στη Φλωρεντία, στη Gemäldegalerie του Βερολίνου, τον Σεπτέμβριο (2/9/22 -8/1/2023) και στο Μουσείο Victoria and Albert στο Λονδίνο, το 2023. «Οι εκθέσεις στο Βερολίνο και το Λονδίνο θα παρουσιάσουν τη δική τους άποψη για τον καλλιτέχνη, παράλληλα με την αρχική. “Δεν συμφωνούν όλοι οι ειδικοί που εργάζονται σε αυτές τις εκθέσεις σε όλα, για παράδειγμα, στη χρονολογία των έργων του. Άλλο ένα στοιχείο που κάνει αυτό το έργο συναρπαστικό. Υπάρχουν ακόμα τόσα πολλά να ανακαλύψουμε», λέει ο Galansino.

Mε πληροφορίες από The Art Newspaper