ΜΠΙΕΝΝΑΛΕ ΒΕΝΕΤΙΑΣ 2022: Η ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ!

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: Ελένη Γαλάνη, 29/4/22

Είπα να μην αρχίσω μέρες μεγαλοβδομαδιάτικες και αναστάσιμες, να κρατηθώ, να τα μαζέψω και να τα γράψω μετά. Ο λόγος για τη φετεινή Μπεννάλε της Βενετίας, τη μεγαλύτερη έκθεση Τέχνης στον κόσμο που επανέκαμψε στη Γαληνοτάτη τρία χρόνια μετά την παύση λόγω των περιορισμών της πανδημίας.

Έτσι μαζεύτηκαν πολλές σημειώσεις, βγήκαν, εντωμεταξύ, και οι πρώτες κριτικές των μεγάλων διεθνών ΜΜΕ που ήρθαν κι επιβεβαίωσαν την σοκαριστική από τη πρώτη ματιά, δική μου αντίδρασή για τη Μπιεννάλε: “Το γάλα των ονείρων”.

– “Δεν είναι καλά τα έργα”- διαπίστωσα με ενοχή.

– Δηλαδή;

– Να, είναι ένα πράγμα χύμα σαν το γάλα που ρίχνουν οι γαλακτοπαραγωγοί έξω από τα υπουργεία σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις τιμές των γαλακτοκομικών. Μια ακατάσχετη φλυαρία με απώτερο στόχο να δικαιωθεί η μεγάλη συμμετοχή των γυναικών ανεξάρτητα από την ποιότητα των έργων, μια έκθεση με ό,τι να ΄ναι..

Αποδείχτηκε όμως ότι αυτή την αίσθηση είχαν κι άλλοι εμπειρότεροι εμού, ο οποίοι με ακόμα χειρότερες διατυπώσεις επιβεβαιώσαν την ταπεινή εκτίμησή μου. Οι New York Times με σχόλια όπως: «…οι εθνικές παρουσιάσεις είναι η χειρότερη συλλογή που έχω δει εδώ και 20 χρόνια συμμετοχής μου στην Μπιενάλε: ένας Εφιάλτης στην οδό Garibaldi”…ή ο τίτλος “Venice Biennale 2022: the worst art on show in the city” της Art Newspaper, πόσο μάλλον η κριτική για το γερμανικό περίπτερο με τον τίτλο “Χασμουρητό” (Monopol)

Δυστυχώς, στα Τζαρντίνι και στο Αρσενάλ, η Σεσίλια Αλεμάνι, η ιταλίδα επιμελήτρια με έδρα τη Νέα Υόρκη, μάζεψε ό,τι βρήκε διαθέσιμο στα εργαστήρια των γυκαικών καλιτεχνών για να οργανώσει μια τεράστια μεν Μπιεννάλε, αδύνατον δε να την προσεγγίσεις σε όλο το μήκος και πλάτος της. Στιγμιότυπα μόνο ήταν δυνατόν να δώσουν μια γεύση που για πολλοστή φορά ερχόταν να επιβεβαιώσει το «ουκ εν τω πολλώ το ευ» ή «less is more” αν προτιμάτε τη σύγχρονη εκδοχή.

Κι ανάμεσα σ’ όλα αυτά εντυπωσιακή και εκθαμβωτική υπήρξε η παρουσία της αφρόκρεμας της βιομηχανίας τέχνης- στην Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας κι ας απουσίαζαν οι Ρώσοι ολιγάρχες – συλλέκτες. Πλήθος διασημοτήτων έκαναν την εμφάνισή τους, από τον Vincent Cassel και τη Julianne Moore μέχρι την Catherine Deneuve σε μια ατμόσφαιρα που περισσότερο Κάννες θύμιζε παρά διεθνή έκθεση Τέχνης με καίρια ανθρωπιστικά, περιβαλλοντικά θέματα και αναζητήσεις περί μετάλλαξης των ειδών σε πρώτο πλάνο.

Στα κοσμικά παράπλευρα της Μπιεννάλε καταγράφονται τα πάρτυ στο μεγάλο παλάτι του Pinault και το βραβείο Τέχνης Future Generation του Victor Pinchuk, αντίστοιχα, συνοδευόμενο από ένα πλούσιο δείπνο, η ζοφερή συνέντευξη Τύπου με εμβόλιμο μήνυμα -βίντεο από τον Β. Ζελίνσκι (ναι κι εδώ εμφανίστηκε), οι επώνυμοι οίκοι μόδας – Gucci, Chanel- που επιχείρησαν να πραγματοποιήσουν τις δικές τους εκθαμβωτικές εκδηλώσεις και οι δημοπρασίες που έγιναν στο πλαίσιο βραδυνών συναντήσεων. Με αφορμή τη διεθνή εκστρατεία για την οικονομική ανακούφιση της Ουκρανίας οργανώθηκε δημοπρασία και δείπνο με τον βετεράνο της βιομηχανίας τέχνης, ντήλερ και συλλέκτη Simon de Pury (βλ. φωτο) να προεδρεύει και να συγκεντρώνει πάνω από ένα εκατομμύριο ευρώ. Η λαϊκή καλλιτέχνις των αρχών του 20ου αιώνα Maria Prymachenko, της οποίας το έργο λένε ότι απειλήθηκε στον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία πάντα, πέτυχε νέο ρεκόρ με τιμή πώλησης τα 110.000 ευρώ (118.000 δολάρια). Ένα άλλο το «Day 31 of War» (2022) που δώρισε η ουκρανή καλλιτέχνης Alina Zamanova, έφτασε τα 35.000 € (37.500 $).

Στα Τζαρντίνι με τα εθνικά περίπτερα έχει στηθεί η Piazza Ucraina (Πλατεία της Ουκρανίας) και διαγώνια σε κοντινή απόσταση βρίσκεται το κλειστό ρωσικό περίπτερο –αποτέλεσμα, είπαν- της αποχώρησης της ρωσικής ομάδας επιμελητών, τον περασμένο Φεβρουάριο, λόγω της επικείμενης επίθεσης στην Ουκρανία, διότι, σύμφωνα με δηλώσεις τους: δεν υπάρχει χώρος για την τέχνη «όταν οι πολίτες πεθαίνουν κάτω από τα πυρά των πυραύλων», «κρύβονται σε καταφύγια» και «όταν οι Ρώσοι διαδηλωτές φιμώνονται».)

Ναι, δεν υπάρχει. Χώρος υπάρχει μόνο για τζίρο από δημοπρασίες που προαναφέραμε, εκθέσεις -off biennale- με πάτρονες μεγάλες και διάσημες γκαλερί – διακινητές της σύγχρονης τέχνης που δεν άφησαν παλάτσο για παλάτσο της Γαληνοτάτης ανεκμετάλλευτο που να μην οργανώσουν εκθέσεις των καλλιτεχνών τους. Χώρος άπειρος διατίθεται στις γυναίκες ( Τζαρντίνι και Αρσενάλ)–το δεύτερο φύλο πάντα, να το θυμόμαστε αυτό – και στο χρωματισμό του δέρματος των γυναικών, στοιχεία της πολιτιστικής ενοχής μιας Δύσης που παραπατά παραμιλώντας κι ενώ αναζητά να απαλλαγεί από τις ενοχές της για τις εγκληματικές πράξεις της την περίοδο της αποικιοκρατίας, την ίδια στιγμή δημιουργεί άλλες διακρίσεις και τιμωρίες εις βάρος ανθρώπων ακόμα και του δικού της χρωματισμού κι εκείνων που κατοικούν σε ιστορικές περιοχές της απαρχής του πολιτισμού κι αναζητούν άσυλο, χωρίς ανταπόκριση, στα πολιστισμένα εδάφη της, .

Μας το θυμίζει το εθνικό περίπτερο, του Βελγίου όπου με τον τίτλο «The Nature of the Game» ο καλλιτέχνης Francis Alÿs που ζει και εργάζεται στο Μεξικό, παρουσιάζει επιλογή από νέες ταινίες μικρού μήκους που γυρίστηκαν από το 2017 στο Χονγκ Κονγκ, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το Βέλγιο, το Μεξικό το Ιράκ, κά. Γυρίζοντας χωρίς να παρεμβαίνει στα παιχνίδια, ο Alÿs αποκαλύπτει τους κρυμμένους κανόνες του παιχνιδιού, την ευρηματική αλληλεπίδραση των παιδιών με το περιβάλλον τους, τη βαθιά συνενοχή τους και την ελπιδοφόρα διάθεση και χαρά τους.