ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΡΧΙΚΟ ΓΑΛΛΟ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟ ΦΕΛΙΞ ΦΕΝΕΟΝ ΣΤΟ ΜΟΜΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart

Ανοίγει αύριο (27/8) στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης η έκθεση “Félix Fénéon:  The Anarchist and the Avant-Garde – From Signac to Matisse and Beyond”, αφιερωμένη στον επιδραστικό Γάλλο αναρχικό, κριτικό τέχνης, εκδότη, έμπορο και συλλέκτη Φελίξ Φενεόν (1861-1944). Αν και σε μεγάλο βαθμό άγνωστος σήμερα και πάντα διακριτικά πίσω από τα παρασκήνια στην εποχή του, ο Φενεόν έπαιξε βασικό ρόλο στη σταδιοδρομία των κορυφαίων καλλιτεχνών από τους Ζώρζ Σερώ και Πωλ Σινιάκ έως τους Πιέρ Μπονάρ  Ανρί Ματίς κι ακόμα παραπέρα.

Έργα των ανωτέρω καλλιτεχνών παρουσιάζονται στην έκθεση, την πρώτη που οργανώνεται για τον Φελίξ Φενεόν και η οποία παρακολουθεί την καριέρα του  μέσα από περίπου 130 έργα που αναδεικνύουν τις πρωτοβουλίες του για την ενίσχυση των καλλιτεχνών μέσω των κριτικών, των εκθέσεων και των αγορών που ο ίδιος έκανε αλλά και τη δέσμευσή του για τον αναρχισμό, τις λογοτεχνικές του δεσμεύσεις και τις συνεισφορές του στην αναγνώριση και καθιέρωση της τέχνης της Αφρικής και της Ωκεανίας στη Δύση. Συγκεντρώνοντας μια συλλογή σημαντικών έργων που θαύμαζε, υποστήριξε και συγκέντρωσε ο Φενεόν, παράλληλα με κείμενα, έγγραφα και φωτογραφίες, η έκθεση υπογραμμίζει τον τεράστιο αντίκτυπο που είχε στην ανάπτυξη του μοντερνισμού στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.

Eπίκεντρο της έκθεσης είναι το έργο του Πώλ Σινιάκ Opus 217. Against the Enamel of a Background Rhythmic with Beats and Angles, Tones, and Tints, Portrait of M. Félix Fénéon (1890) – ένα λάδι σε καμβά του νεο-ιμπρεσιονισμού και ένα αριστούργημα από τη συλλογή του MoMA. Σε αυτό το δραματικό πορτραίτο, ο Σινιάκ αποτίει φόρο τιμής στον Φενεόν μ΄ένα διακριτικό προφίλ όπου διακρίνεται με το μούσι στο σαγόνι, το καφέ κοστούμι και το ημίψυλο καπέλο και τον ίδιο να βαστά ένα κυκλάμινο στο χέρι. Τα σπειροειδή σχέδια που περιβάλλον το πορτραίτο δείχνουν να θέτουν σε κίνηση τις επιστημονικές θεωρίες χρώματος που χρησιμοποιούσαν ο Σινιάκ και οι νεοϊμπρεσιονιστές αναπτύσσοντας την τεχνική του Pointillism, η οποία περιελάμβανε την εφαρμογή μικροσκοπικών χρωμάτων που αναμιγνύονται στο μάτι του θεατή. Το έργο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα του «νεο-ιμπρεσιονισμού» -όρος που επινόησε ο Φενεόν σε νεαρά ηλικία, λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1886, για να καθιερώσει το νέο στυλ στο οποίο πρωτοστάτησαν οι Σερώ και Σινιάκ.

Η έκθεση απλώνεται σε διάφορες αίθουσες ως ξεχωριστά κεφάλαια η κάθε μία με αναφορές στην πολυδιάστατη καριέρα του Φενεόν. Ενώ εργαζόταν ως υπάλληλος στο Πολεμικό Γραφείο στο Παρίσι, συμμετείχε κρυφά σε αναρχικούς κύκλους και, μετά τον βομβαρδισμό ενός παρισινού εστιατορίου, το 1894 συνελήφθη, φυλακίστηκε και δικάστηκε ως ύποπτος συνωμοσίας. Πίνακες, φωτογραφίες και εκτυπώσεις καταδεικνύουν την ταραγμένη εκείνη περίοδο και τον αναρχικό ενθουσιασμό εντός των καλλιτεχνικών και λογοτεχνικών κύκλων στους οποίους εντάχθηκε ο Φενεόν. Μετά την απαλλαγή του απο τις κατηγορίες εργάστηκε ως αρχισυντάκτης του La Revue Blanche – κορυφαίου περιοδικού τέχνης, λογοτεχνίας και πολιτικής. Τέθηκε επικεφαλής των καλλιτεχνών που συνδέονται στενά με τη δημοσίευση, συμπεριλαμβανομένων των Πιέρ Μπονάρ, Έντουαρντ Βιλλάρ και Φελίξ Βαλλατόν οι οποίοι ήταν γνωστοί ως Nabis. Ένα από τα κυριότερα εκθέματα είναι το έργο «La Revue Blanche” (1896) του Φελίξ Βαλλατόν(1865-1925) – ένας φωτεινός καμβάς που απεικονίζει τον εκδότη σκυμμένο πάνω από μια στοίβα χειρογράφων να επεξεργάζεται κείμενα υπό το φως της λάμπας.

Στις αρχές του 20ού αιώνα ο Φενεόν ανέλαβε καλλιτεχνικός διευθυντής της Γκαλερί Bernheim-Jeun. Εκεί εργάστηκε για να φέρει την προοδευτική τέχνη στο πρόγραμμα της γκαλερί, διαπραγματεύτηκε συμβόλαια με πολλούς σημαντικούς καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένου του Mατίς και οργάνωσε την πρώτη έκθεση Ιταλών Φουτουριστών, στο Παρίσι. Στην έκθεση του MoMA παρουσιάζονται αρκετοί πίνακες από τις πρώτες εκθέσεις του Ματίς στο Bernheim-Jeune, συμπεριλαμβανομένης της μεγάλης αναδρομικής του 1910. Μια ξεχωριστή αίθουσα του μουσείου είναι αφιερωμένη σε ποικίλα έργα ζωγραφικής από την έκθεση Φουτουρισμού του 1912, όπως η “Κηδεία του του αναρχικού Γκάλι” του Κάρλο Καρρά (1910–11) και “Επανάσταση” του Λουίσι Ρούσολο (1911).

Παθιασμένος συλλέκτης, για περισσότερες από πέντε δεκαετίες, ο Φενεόν συγκέντρωσε μια εξαιρετική σειρά έργων καλλιτεχνών μεταξύ των οποίων οι Σερώ, Σινιάκ, Μπονάρ, Βιλάρ, Ματίς και Μοντιλιάνι μεταξύ πολλών άλλων. Συγκέντρωσε επίσης σημαντική συλλογή γλυπτών από την Αφρική και την Ωκεανία (Κονγκό, το Καμερούν και την Ακτή του Ελεφαντοστού), μια επιλογή των οποίων παρουσιάζεται στην έκθεση. Αν και δεν σταμάτησε ποτέ να υποστηρίξει τους avant-garde καλλιτέχνες και συγγραφείς που πίστευε, όταν του ζητήθηκε στο τέλος της ζωής του να δημοσιεύσει μια ανθολογία των κειμένων τους, ο Φενεόν απάντησε, χαρακτηριστικά, «Σκοπεύω μόνο να σιωπήσω».

 

Video

Ετικέτες