ΚΡΑΤΙΚΑ ΜΟΥΣΕΙΑ : ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΕΥΕΛΙΞΙΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: Ελένη Γαλάνη

Iδιαίτερα αποκαλυπτική υπήρξε η διαδικτυακή συζήτηση με θέμα «Το Μέλλον των Ελληνικών Μουσείων» που οργάνωσε χτές (21.1) ο ιστότοπος Culture through politics με αφορμή  την εξαγγελία μετατροπής πέντε δημόσιων αρχαιολογικών μουσείων σε ΝΠΔΔ. Οι συμμετέχοντες,  όλοι εργαζόμενοι σε κρατικά μουσεία, υπερασπίστηκαν την άρνησή τους προς κάθε μορφής αποκοπή των μουσείων από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, περιέγραψαν μία κατάσταση λειτουργίας η οποία χρειάζεται μεν αναδιαμόρφωση και ενίσχυση μέσα πάντα από το υπάρχον σύστημα του δημόσιου χαρακτήρα. Διότι, όπως έχει αποδείξει –είπαν- η λειτουργία του μουσείου Ακρόπολης ως ΝΠΔΔ,  τα αποτελέσματα ως προς την προσέλευση του κοινού κάθε άλλο παρά ρεκόρ έχουν καταρρίψει, ενώ ο αριθμός των περιοδικών εκθέσεων δεν είναι ο αναμενόμενος για ένα μη “γραφειοκρατικό” μουσείο.

Ακούσαμε για την ανάγκη ανανέωσης του προσωπικού με νέες προσλήψεις, για την επιστημονική αποστολή των αρχαιολογικών μουσείων, για τα δωρεάν εκπαιδευτικά προγράμματα,  για τις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις που οργανώνονται στους χώρους τους, τις συνεργασίες συντήρησης που έχουν αναπτυχθεί με χώρες στα βόρεια σύνορά μας, για την αυξημένη επισκεψιμότητα  από τα κρουαζιερόπλοια που καταφθάνουν (μουσείο Ηρακλείου Κρήτης).

Δεν ακούσαμε, όμως, αναλυτικά τις απόψεις των  συνομιλητών για τον μελλοντικό  χαρακτήρα και την προοπτική  των μουσείων στο πλαίσιο του ICOMOS και για το ζήτημα του επαναπροσδιορισμού του ρόλου τους

α) ως προς τον επιστημονικό και κοινωνικό τους χαρακτήρα

β) τη διαχείρισή του πολιτισμού ως προϊόντος που φτάνει στο κοινό- καταναλωτή και την οποία επιδιώκει η κυβέρνηση ως προϋπόθεση για την πορεία των μουσείων στο μέλλον.

Από την πλήρη απόρριψη κάθε συζήτησης λόγω των κινδύνων που εγκυμονούν για τους οργανισμούς τα διορισμένα από τις κυβερνήσεις διοκητικά συμβούλια του δημοσίου τομέα, στην επανεξέταση και διαπραγμάτευση του θέματος της αυτονομίας ως αναπόφευκτο κάλεσμα των καιρών και της ψηφιακής εποχής, οι απόψεις που διατυπώθηκαν επιβεβαίωσαν το αδιέξοδο παρά λύσεις πρότειναν συγκεκριμένες.

«Όταν τα έσοδα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι 1,5 εκ ευρώ και τα έξοδα 6 εκ., δεν υπάρχει περίπτωση να τα καλύψει αν δεν αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του» ελέχθη στη συζήτηση επιτείνοντας το αδιέξοδο και τη δυσκολία για παρεμβάσεις και προτάσεις από τη στιγμή που το περιεχόμενο του νομοσχεδίου περί μετατροπής των μουσείων σε ΝΠΔΔ δεν έχει γίνει γνωστό.

Ωστόσο, η αναγκαιότητα της αυτονομίας είναι πολύ παλιά κι έχει απασχολήσει τους αρχαιολόγους διευθυντές των μεγάλων μουσείων. Χαρακτηριστικές είναι οι απόψεις του πρώην διευθυντή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Νικόλαου Καλτσά, όπως διατυπώθηκαν (*) πριν από 20 περίπου χρόνια, για τη λειτουργία και τον προορισμό των μουσείων με απαραβίαστη πάντα αρχή τη διατήρηση του κρατικού τους χαρακτήρα – του υπαγόμενου δηλαδή στο κράτος και ουχί εποπευόμενου από το κράτος.

«… χωρίς να χάσουν τον κρατικό τους χαρακτήραη ύπαρξη μιας διοίκησης απαλλαγμένης εν πολλοίς από τη χρονοβόρα και δυσκίνητη γραφειοκρατία είναι ίσως το σημαντικότερο ζήτημα, προκειμένου τα μουσεία να αποκτήσουν  μια ευελιξία και να κατορθώσουν εν τέλει να βελτιώσουν τις συνθήκες λειτουργίας και τις δραστηριότητές τους αλλά και τη σχέση τους και τη συνεργασία με άλλα μουσεία του εσωτερικού και του εξωτερικού.»

Επίσης «η ενίσχυση του επιστημονικού και ερευνητικού χαρακτήρα τους με τη σωστή στελέχωση και υποδομή για την επίτευξη του κοινωνικού ρόλου των μουσείων… αναδιαμόρφωση της δομής τους με στελέχη διαφόρων ειδικοτήτων για τους  τομείς της οικονομικής διαχείρισης, τη μουσειολογία, τη συντήρηση και την έρευνα, την προβολή και τις δημόσιες σχέσεις, τα εκπαιδευτικά προγράμματα. Έσχατο μέτρο θεραπείας –κατά τον Νικόλαο Καλτσά- αποτελεί “η χάραξη μιας ουσιώδους σταθερής και όχι ευκαιριακής πολιτιστικής πολιτικής και εν προκειμένω μιας μουσειακής πολιτικής η οποία θα βασίζεται και θα στοχεύει στην ποιοτική αναβάθμιση των μουσείων…”

 

(*) Διαχείριση Μουσείων. Επισημάνσεις, προβλήματα, προτάσεις. Στον τόμο «Αξιοποίηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρακτικά συνεδρίου Αθληνα-Δελφοί, 17-19 Μαρτίου 2003