ΚΑΡΑΒΑΤΖΙΟ ΚΑΙ ΜΠΕΡΝΙΝΙ ΜΑΖΙ ΣΤΗ ΒΙΕΝΝΗ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

(κείμενο: Αnyteart)

Δύο τιτάνες της τέχνης του 17ου αιώνα, ο Καραβάτζιο και ο Μπερνίνι, αντιπαρατίθενται, για πρώτη φορά, εκτός Ιταλίας, σε κοινή έκθεση, στο Mουσείο Κunsthistorisches της Βιέννης. Είναι η έκθεση – αποθέωση του πρώιμου μπαρόκ της Ρώμης με τα επαναστατικά και καινοτόμα εκείνα έργα του ζωγράφου Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610) ο οποίος διαφοροποιήθηκε από το κίνημα του Μανιερισμού και του γλύπτη Gian Lorenzo Bernini (1598-1680) που μοιράζονται και καταθέτουν τη νέα ευαισθησία για το ρεαλισμό, την αληθοφάνεια και την παθογένεια μεγάλων συναισθημάτων.

Από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της Αιώνιας Πόλης, ο Καραβάτζιο και ο Μπερνίνι, προκάλεσαν με τα έργα τους και τον μη συμβατό τρόπο ζωής τους, το καλλιτεχνικό περιβάλλον της παπικής Ρώμης, την κοιτίδα του μπαρόκ. Η Ρώμη στις δεκαετίες 1600 – 1650, υπό την προστασία του Πάπα στο πλαίσιο της Αντιμεταρρύθμισης, υπήρξε κέντρο ανατρεπτικών ιδεών για αμέτρητους ταλαντούχους καλλιτέχνες που εισέρρεαν εκεί, από τη Φλωρεντία, τη Νάπολη, τη Λομβαρδία, αλλά και από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Φλάνδρα και τις Κάτω Χώρες. Αυτές οι πέντε δεκετίες είναι εποχή της γέννησης μιας έντονης συναισθηματικής φόρτισης στα έργα τέχνης, όχι μόνο στη ζωγραφική και τη γλυπτική, αλλά και στην ποίηση, τη λογοτεχνία, τη μουσική και το θέατρο. Πρόκειται για ένα ξαφνικό σοκ αυτό που συνέβη –όμοιο μ’ αυτό που εκφράζει και το έργο του Καραβάτζιο «Το αγόρι τσιμπημένο από σαύρα». Συναρπαστικά έργα, γεμάτα δράμα και πάθος, με απροσδόκητες χειρονομίες και απρόβλεπτα εκφραστικά χαρακτηριστικά, με παράλληλη δραματική χρήση του χρώματος, ανατρέπουν τις αρχές της Αναγέννησης, εγκαταλείπουν τον Μανιερισμό και συγκροτούν το μπαρόκ της Ρώμης, το ρωμαϊκό μπαρόκ, εντελώς ξεχωριστό σε σχέση με το αντίστοιχο της κεντρικής Ευρώπης, όπου διαδόθηκε στη συνέχεια και διατηρήθηκε στις τέχνες έως την εποχή του Διαφωτισμού.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της εποχής είναι η ολοένα και αυξανόμενη προθυμία που παρατηρείται μεταξύ των καλλιτεχνών για να συνεργαστούν, όπως αποδεικνύεται από την ίδρυση ακαδημιών (Accademia di San Luca) και τις πολλές φιλίες που αναπτύχθηκαν μεταξύ τους. Ζωγράφοι και γλύπτες συνεργάστηκαν στη διακόσμηση περίπλοκων, δαπανηρών οικογενειακών παρεκκλησιών και μεγάλων γκαλερί, στα οποία τα διαφορετικά μέσα έκφρασης συμπλήρωναν λαμπρά το ένα το άλλο, ενισχύοντας το αποτέλεσμα. Κάποιες φορές εμφανίζονται τόσο αλληλένδετα ώστε με δυσκολία μπορούν να ξεχωρίσουν – ένα άλλο χαρακτηριστικό της μπαρόκ τέχνης: γλυπτά που εμφανίζουν ζωγραφικές ιδιότητες και πίνακες που δημιουργούν την ψευδαίσθηση της αρχιτεκτονικής και της γλυπτικής.

Με την αντιπαραβολή της ζωγραφικής και της γλυπτικής, η έκθεση στο Μουσείο Kunsthistorisches φιλοδοξεί να προσφέρει μια νέα προοπτική στην προσέγγιση της τέχνης που παρήχθη στη Ρώμη στις αρχές του 17ου αιώνα καθώς ποτέ άλλοτε δεν υπήρξε έκθεση εκτός Ιταλίας που να παρουσίασε μια τόσο μεγάλη παράθεση σημαντικών αριστουργημάτων από την περίοδο αυτή. Τα εξαιρετικά χαρακτηριστικά του πρώιμου ρωμαϊκού μπαρόκ ενώνουν στη Βιέννη τις δυνάμεις τους, δημιουργούν μια μοναδική οπτική εμπειρία – την πρώτη που εστιάζει στην “ανακάλυψη των συναισθημάτων” ως καλλιτεχνική πρόκληση, ενθαρρύνοντας τους επισκέπτες να ξεκινήσουν ένα μακρύ ταξίδι στην Αιώνια Πόλη. Εκεί, όπου θα βρεθούν αντιμέτωποι με τις βαθύτερες καλλιτεχνικές παρορμήσεις του Caravaggio και Bernini και μ΄ένα πανόραμα αριστουργημάτων, έργων ζωγράφων όπως η Artemisia Gentileschi, η Annibale Carracci, ο Nicolas Poussin, ο Mattia Preti, ο Guido Reni ή ο Pietro da Cortona και οι γλύπτες όπως ο Francesco Mochi, Giuliano Finelli, Alessandro Algardi ή François Du Quesnoy.

Εκτός από τους πίνακες της συλλογής του Kunsthistorisches Museum Vienna – στην έκθεση υπάρχουν τα βασικά έργα του Καραβάτζιο, συμπεριλαμβανομένου του Nάρκισου, του Αγοριού τσιμπημένου από σαύρα, του Ιωάννη του Βαπτιστή και του πορτραίτου του ιππότη της Μάλτας Antonio Martelli. Από τον Μπερνίνι, εξέχουσα θέση έχει η Μέδουσα. Ακολουθεί το Μοντέλο του ελέφαντα με τον οβελίσκο, η προτομή του Καρδινάλιου Ρισελιέ, ένα άγαλμα του Σαν Σεμπαστιάν κι ένα μοντέλο για το γλυπτό Αγία Τερέζα της Avila . Τέσσερα μικρά χάλκινα κεφάλια που δεν προβλήθηκαν ποτέ στο κοινό θα ταξιδέψουν επίσης στη Βιέννη. Άλλα σημαντικά έργα της έκθεσης είναι η Σφαγή των Ανθρώπων του Guido Reni και η Μαρία Μαγδαληνή (που ανακαλύφθηκε ξανά το 2011) από την Artemisia Gentileschi, τη μοναδική καλλιτέχνιδα που καθιερώθηκε ως ένας από τους κορυφαίους Ιταλούς ζωγράφους στις αρχές του 17ου αιώνα. Το έργο αυτό θα εμφανιστεί στη Βιέννη για πρώτη φορά.

Η έκθεση συγκεντρώνει επίσης σημαντικά δάνεια από το Μουσείο Rijksmuseum του Άμστερνταμ, το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στη Νέα Υόρκη, το Λούβρο του Παρισιού, την Πινακοθήκη Ουφίτσι στη Φλωρεντία, το Μουσείο Βικτώρια και Άλμπερτ του Λονδίνου, την Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, το Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη, το Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο, τη συλλογή Thyssen-Bornemisza στη Μαδρίτη, το Staatliche Museen zu Berlin, το Μουσείο Getty στο Λος Άντζελες, την Πινακοθήκη του Βατικανού και από ιδιώτες δανειστές.

Kunsthistorisches Museum Vienna

Διάρκεια: 15 Οκτωβρίου 2019 – 19 Ιανουαρίου 2020

Video