ΗΠΑ: ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ,ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

O πολυσέλιδος τόμος  με τίτλο”2016 in museums, money and politicks” κυκλοφόρησε το 2018 από το MIT Press. Αριθμεί 1000 και πλέον σελίδες και εξετάζει το κρίσιμο σημείο τομής  μεταξύ της πολιτικής των εκλογών και των ιδιωτικών-μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων τέχνης στις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια κεντρική ιστορική στιγμή. Με βάση στατιστικά στοιχεία δημοσίων αρχείων και σχόλια, η συγγραφέας, περφόρμερ καλλιτέχνης Andrea Fraser, γνωστή κυρίως για τη δουλειά της στον τομέα της θεσμικής κριτικής, αναφέρεται στις συνεισφορές στις οποίες προέβησαν οι 2000 μέλη διοικητικών συμβουλίων από 128 Μουσεία Τέχνης των ΗΠΑ κατά την προεκλογκή περίοδο των αμερικανικών εκλογών του 2016. Με εκστρατείες  κατά των ευάλωτων πληθυσμών, την προπαγάνδα των ΜΜΕ την υποστήριξη στις «πολιτιστικές ελίτ» και τις εκκλήσεις για περιορισμό των πολιτικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, η προεκλογική περίοδος του 2016 διαμόρφωσε, σε μεγάλο βαθμό την κοινή γνώμη ως προς την εθνική πολιτική των ΗΠΑ. Η περίοδος αυτή, υπήρξε επίσης η πιο δαπανηρή εκλογική αναμέτρηση στην αμερικανική ιστορία, με πάνω από 6,4 δισεκατομμύρια δολάρια να διατίθονται για τις εκλογές Προέδρου και Κογκρέσου. Περισσότερο από το ήμισυ αυτών των δις δολαρίων προέρχονταν από μερικές εκατοντάδες άτομα – πολλοί εκ των οποίων ενισχύουν οικονομικά πολιτιστικά ιδρύματα και, παράλληλα, συμμετέχουν στα διοικητικά τους συμβούλια.

Τα στοιχεία προέρχονται από δημόσια αρχεία των ΗΠΑ . Η συγγραφέας καταγράφει την πολιτική συμβολή των μελών των ΔΣ 128 αμερικανικών φορέων τέχνης. Αναφέρει τις συνεισφορές τους ως «πιθανές» διότι «η αναγνώριση δεν μπορούσε να γίνει με απόλυτη βεβαιότητα σε κάθε περίπτωση». Το βιβλίο περιλαμβάνει αρχεία με περισσότερες από 36.000 πολιτικές συνεισφορές που κοινοποιήθηκαν στην Ομοσπονδιακή Εκλογική Επιτροπή (FEC) μεταξύ Ιανουαρίου 2015 και Σεπτεμβρίου 2017, οι οποίες συνδέονται με 2.411 από τα 5.458 άτομα που συμμετέχουν στα ΔΣ πολιτιστικών ιδρυμάτων. Τα ποσοστά πιθανών εισφορών που τεκμηριώνονται από την Fraser είναι: για το Met 55 %,  το Whitney 73 %, Saint Louis 50 %, και MOCA 68 %.

Ειδκότερα, στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου του 2016, μέλη του ΔΣ του μουσείου Whitney έδωσαν περίπου 17,7 εκατομμύρια δολάρια στις αμερικανικές πολιτικές επιτροπές δράσης και στα κόμματα. Το Whitney είναι ένα μουσείο σύγχρονης τέχνης που κάθε άλλο παρά για πολιτικό συντηρητισμό φημίζεται. Ωστόσο, ενώ οι δωρεές των μελών του, ύψους 5,7 εκατομμυρίων δολαρίων πήγαν στο Δημοκρατικό Κόμμα και τις φιλελεύθερες αρχές, περίπου 12 εκατομμύρια δολάρια δόθηκαν σε Ρεπουμπλικάνους και συντηρητικούς τη χρονιά που ο Ντόναλντ Τραμπ έγινε πρόεδρος.

Οι υπεύθυνοι του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης (ΜΕΤ) έδωσαν σχεδόν 8 εκατομμύρια δολάρια σε πολιτικούς σκοπούς το 2016, με το 58% περίπου να πηγαίνει σε Ρεπουμπλικάνους και συντηρητικούς. Ίσως λιγότερο εκπληκτικό κριθεί το 89,5% των συνεισφορών (4,3 εκατομμύρια δολάρια) από μέλη του ΔΣ του Μουσείου Τέχνης του Saint Louis που πήγαν στους Ρεπουμπλικάνους, ενώ από τους διαχειριστές στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης πάνω από το 70 % της δωρεάς ύψους 11,1 εκατομμυρίων δολαρίων κατευθύνθηκε προς τους Ρεπουμπλικάνους.

Το βασικό ερώτημα που τίθεται από το βιβλίο είναι «τί ακριβώς κάνει ένας διαχειριστής; Ποιός κυβερνά τα κορυφαία ιδρύματα τέχνης της Αμερικής, πώς επιλέγονται τα μέλη του ΔΣ και τί κάνουν πραγματικά;”

H συγγραφέας υποστηρίζει ότι η σύνθεση των περισσότερων ΔΣ στερείται κάθε φυλετικής ή σεξουαλικής ποικιλομορφίας και τα μέλη της συχνά συνεισφέρουν εκατομμύρια δολάρια για να αποκτήσουν τις θέσεις τους. Με αντάλλαγμα τί; Σε ορισμένες περιπτώσεις – αναφέρεται στην έκδοση – τη δυνατότητα να εμφανίζονται οι δικοί τους αγαπημένοι καλλιτέχνες στις αίθουσες περιοδικών εκθέσεων των μουσείων και την προνομιακή πρόσβασή τους σε άλλους καλλιτέχνες, καθώς και τη δυνατότητα να έχουν «λόγο στον καθορισμό της πνευματικής πορείας του έθνους, αν όχι του κόσμου, μέσω ενός ηγετικού μουσείου» – αν και αυτό δεν είναι απόλυτα σαφές.

Στην εισαγωγή του βιβλίου της η Fraser θέτει το ερώτημα  “τί σημαίνει δημόσιο για τα αμερικανικά μουσεία”. Σε αντίθεση με τα ευρωπαϊκά, τα οποία είναι συνήθως κρατικά, στις ΗΠΑ, μουσεία όπως το Met και το MFA Boston προέκυψαν από την αμερικανική παράδοση της σύστασης ιδιωτικών εταιρειών δημοσίου συμφέροντος, αποκλείοντας, παράλληλα, τη δημόσια εποπτεία. Χάρη στην πρωτοβουλία του τραπεζίτη και συλλέκτη τέχνης Andrew Mellon για φορολογικές ελαφρύνσεις σε φιλανθρωπικούς σκοπούς στη δεκαετία του 1920, όταν ήταν γραμματέας Οικονομικών, τα αμερικανικά ιδρύματα τέχνης αυξήθηκαν θεαματικά σε μέγεθος και αριθμό. Στους πολιτιστικούς όμως πολέμους της εποχής Ρήγκαν στη δεκαετία του 1980 οι Ρεπουμπλικάνοι μείωσαν τη χρηματοδότηση των ομοσπονδιακών τεχνών, ενώ, παράλληλα, προχώρησαν σε εκπτώσεις φορολογικών συντελεστών για τα δικά τους think tanks, που ξεκίνησαν στη δεκαετία του ’70 ως απάντηση στη φιλελεύθερη φιλανθρωπία.

Το βιβλίο είναι οργανωμένο σαν τηλεφωνικός κατάλογος. Τα δεδομένα για τις εισφορές στα κόμματα παρατίθενται σε πυκνούς, χρωματικά κωδικοποιημένους πίνακες, αλφαβητικά, σύμφωνα με το όνομα του χορηγού και αναπαριστούν τη διαπλοκή μεταξύ της «πολιτιστικής φιλανθρωπίας» και της χρηματοδότησης της προεκλογικής εκστρατείας στις ΗΠΑ. Η έκδοση παρέχει επίσης μια απαράμιλλη πηγή πληροφοριών για να εξερευνήσει κανείς την πολιτική του κόσμου των μουσείων. Αναλυτικά, περιλαμβάνει:

-παρουσίαση της ανάπτυξης του βιβλίου από τον Jamie Stevens, τον πρώην επιμελητή και επικεφαλής των προγραμμάτων στο Ινστιτούτο Σύγχρονων Τεχνών του CCA Wattis στο Σαν Φρανσίσκο

– εισαγωγή από την Andrea Fraser που επεξεργάζεται τους συνδέσμους ανάμεσα στην «πολιτιστική φιλανθρωπία», τη χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας και τις σχέσεις της με την πλουτοκρατία

– τμήμα για κάθε εκπροσωπούμενο μουσείο και ένα τμήμα που περιλαμβάνει περιλήψεις δεδομένων και πρόσθετα δεδομένα.

Το βιβλίο ισχυρίζεται ότι η υποστήριξη της τέχνης πρέπει να περιλαμβάνει περισσότερα από μία δωρεά σε μουσεία, όπως η υπεράσπιση των αξιών, των κοινωνικών δομών και των πολιτικών θεσμών μιας ανοικτής, ανεκτικής και δίκαιης κοινωνίας.

 

(*) 2016 in Museums, Money and Politics by Andrea Fraser is published by Westreich Wagner Publications, CCA Wattis Institute for Contemporary Arts and MIT Press.

Πηγές: Apollo magazine  /  Frieze magazine

Σχετικά άρθρα:

ΤΟΞΙΚΗ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ WHITNEY THΣ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ

Ετικέτες