Η ΤΥΡΑΝΝΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Βιβλίο αναφοράς η έκδοση The Tyranny of Greece Over Germany κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Cambridge University Press (2012). Το βιβλίο αρχικά δημοσιεύθηκε το 1935 και απευθύνεται σε όσους ενδιαφέρονται για τη γερμανική λογοτεχνία, την αρχαία Ελλάδα και τη λογοτεχνική κριτική. Η Βρετανίδα φιλόλογος Eliza Marian Butler (1885 – 1959) αναλύει την ισχυρή επιρροή που άσκησε ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός στους Γερμανούς συγγραφείς από τον 18ο αιώνα και παρουσιάζει την παθιασμένη ελληνολατρία τους για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.

Το κείμενο ξεκινά από τον Γιόχαν Βίνκελμαν (1717-68), ο οποίος στα έργα του“Σκέψεις για τη μίμηση των ελληνικών έργων στη ζωγραφική και τη γλυπτική” (1755) και “Δοκίμιο για την ικανότητα αντίληψης του ωραίου στην τέχνη(1763) εξέφρασε για πρώτη φορά τις απόψεις του για την ανωτερότητα της αρχαίας ελληνικής τέχνης και προέτρεψε τους καλλιτέχνες να διδαχθούν από αυτή και να τη μιμηθούν και επηρέασε τις αισθητικές αντιλήψεις του ύστερου Διαφωτισμού και τον κλασικισμού στην Ευρώπη.

Οι Γερμανοί διανοούμενοι -υποστηρίζει η συγγραφέας- ανύψωσαν την Ελλάδα σ΄ένα τόσο απρόσιτο και χιμαιρικό ιδεώδες όπου εν τέλει κατέληξαν σκλάβοι του. Ο φιλελληνισµός τους όµως δεν περιορίστηκε απλώς σε ένα αισθητικό ιδεώδες, αλλά απέκτησε και δύο πολιτικές λειτουργίες: µία σε επίπεδο κρατών και µία σε επίπεδο πολιτών

Αναφέρει χαρακτηριστικά: “ Η Ελλάδα άλλαξε ριζικά τη συνολική πορεία του σύγχρονου πολιτισμού. Όποτε η Ελλάδα έπαιζε ένα ρόλο, άλλαζε τις σκέψεις, τα μέτρα και τα σταθμά, τις παραστάσεις, τα οράματα και τα όνειρα. Η Γερμανία ωστόσο είναι το καλύτερο παράδειγμα για το πόσο τυραννική μπορεί να καταντήσει αυτή η ελληνική πνευματικότητα. Οι Γερμανοί μιμήθηκαν τους Έλληνες πιο τυφλά από ό,τι το έκανε κάθε άλλη φυλή, οι Γερμανοί υποδουλώθηκαν εσωτερικά στους Έλληνες, τους ενστερνίσθηκαν πιστά χωρίς την παραμικρή αντίσταση. Βεβαίως και δεν είναι εύκολο να προσμετρήσει κανείς την ελληνική επιρροή στην Ευρώπη. Αλλά πουθενά η επιρροή αυτή δεν ήταν τόσο καθοριστική όσο στη Γερμανία. Οι Γερμανοί διακρίνονται από το έντονο πάθος με το οποίο αφοσιώνονται σε διάφορες ιδέες και προσπαθούν να τις μετατρέψουν σε πραγματικότητες. Τα μεγαλύτερα επιτεύγματά τους, οι πιο καταστροφικές αποτυχίες τους, η τραγική πολιτική τους ιστορία διαπνέονται εξ ολοκλήρου από αυτόν τον επικίνδυνο ιδεαλισμό. Αν οι περισσότεροι από εμάς είμαστε θύματα των περιστάσεων, μπορεί κανείς να πει ότι ο γερμανικός λαός ως σύνολο είναι έρμαιο των ιδεών».

Μετά τον Βίνκελμαν η συγγραφέας παραθέτει μια χρονολογική συζήτηση άλλων βασικών μορφών της Γερμανίας, όπως οι Γκαίτε, Σίλλερ και Χάϊνε που αποκαλύπτουν την περίπλοκη σχέση μεταξύ αυτών των ιδεών και της έκφρασης μιας ρητά γερμανικής ταυτότητας. Περιλαμβάνεται επίσης αναλυτικός δείκτης και βιβλιογραφία, μαζί με ενδεικτικά σχήματα.

Το βιβλίο δεν έχει μεταφραστεί στη Γερμανία.