Η ΠΕΜΠΤΗ ΔΕΚΑΔΑ ΤΩΝ ΚΑΝΤΟ ΚΑΙ Η ΤΟΚΟΓΛΥΦΙΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart

Η Πέμπτη Δεκάδα των Κάντο, γνωστά στη διεθνή βιβλιογραφία ως Λεοπολδινά Κάντο, έχει κεντρικό θέμα την τοκογλυφία και τις ολέθριες συνέπειές της για τη φύση, την τέχνη και τον πολιτισμό. Αφορμή για την καταγγελία του ποιητή υπήρξε η πρώτη στον κόσμο συνεταιριστική και μη τοκογλυφική τράπεζα “MontedeiPaschi”, που ιδρύθηκε στη Σιένα το 1624. Μετά από λίγα χρόνια και παρά τη σωτήρια παρέμβαση του φωτισμένου δούκα Λεοπόλδου, έπεσε στα χέρια αγυρτών τοκογλύφων.

“… Η αλήθεια είναι πως η δίψα για το κέρδος δεν σβήνει εύκολα (Κάντο L). Την αμερικανική δημοκρατία την αφάνισαν οι τοκογλύφοι. Τον Ναπολέοντα τον αφάνισε η Ευρώπη των χρηματιστών. Ο κόσμος παραδόθηκε στην τοκογλυφία. Αλλά ο κόσμος δεν είναι η κόλαση των εξουσιαστών και των τοκογλύφων (Κάντο LI). Ο κόσμος είναι θεϊκός. Η ύβρις της τοκογλυφίας μπορεί να καταστρέψει τα πάντα, αλλά όλα γίνονται από την αρχή. ‘Ειλικρίνεια!’ φωνάζει ο ποιητής. Και σωπαίνει” […] (απόσπασμα από την Εισαγωγή του Γιώργου Μπλάνα, στο βιβλίο, εκδ. Γαβριηλίδης).

Μαζί με το κεντρικό θέμα συνδυάζεται η κάθοδος στον Αδη, γενικότερο θέμα των «Κάντο». Ο Πάουντ αναγιγνώσκει την Ιστορία μέσα από κείμενα κάθε είδους, αντιγράφει, μεταγράφει, τροποποιεί και συνδέει μεταξύ τους αποσπάσματα από έγγραφα του αρχείου της Σιένας, από ιστορικά συγγράμματα, από την προσωπική αλληλογραφία του, τη «Θεία Κωμωδία», την «Οδύσσεια», τα «Έργα και Ημέρες», τον «Επιτάφιο του Αδωνη», ιαπωνικά και κινεζικά ποιήματα και από αρκετά ακόμη κείμενα.

Τα κάντο γράφτηκαν στο Ραπάλο της Βορείου Ιταλίας μεταξύ 1935 και 1937, χρονιά της πρώτης έκδοσής της στο Λονδίνο, από τον εκδοτικό οίκο Faber & Faber. Ο Πάουντ είχε εγκατασταθεί στην εντυπωσιακής οικιστικής και φυσικής ομορφιάς ιστορική κωμόπολη της Λιγουρίας ήδη από το 1924. Ήταν η εποχή που έμελλε να ρίξει πάνω στο απαστράπτον έργο του τη βαριά σκιά των ιδεολογικών πειραμάτων μιας ολόκληρης εποχής.

Βαθιά και αθεράπευτα  Αμερικανός, φύση αντιφατική, αλλόκοτη, ακραία, με τραγικές μεταπτώσεις, ο Eρζα Πάουντ (30 Οκτωβρίου 1885-1η Νοεμβρίου 1972) μεγάλωσε στην Πενσυλβανία, φοίτησε  στο Πανεπιστήμιο της πόλης, και δίδαξε ξένες γλώσσες για λίγο στο Κολέγιο Wabash της Ιντιάνα. Το 1908 τύπωσε στη Βενετία την πρώτη του ποιητική συλλογή (Α lune spento). Ακολούθησαν εκδόσεις άλλων συλλογών στο Λονδίνο (Personae  και Exulations,1909).

Από τους πιο σπουδαίους ποιητές του αγγλοαμερικανικού μοντερνισμού, ο Πάουντ εργάστηκε στο Παρίσι και συνδέθηκε με άλλους καλλιτέχνες, κυρίως Ντανταϊστές και Σουρεαλιστές. Ένας άλλος όμως κύκλος έντονης δημιουργίας και ανησυχίας ξεκινά στην Ιταλία. Αυτός ο σκαπανέας του μοντερνισμού, ο σοφός δάσκαλος της ποιητικής τέχνης έγινε υποστηρικτής του φασίστα Μουσολίνι. Δεν έκρυψε ποτέ τα αντισημιτικά συναισθήματά του όπως και τη συμπάθειά του για τον Χίτλερ. Από το 1941 ως το 1945 έκανε εκπομπές από το ιταλικό φασιστικό ραδιόφωνο υπέρ του Αξονα και εναντίον των Συμμάχων.

Το 1945 συνελήφθη από τους Ιταλούς παρτιζάνους, αργότερα φυλακίζεται σε στρατόπεδο του αμερικανικού στρατού έξω από την Πίζα, όπου και βιώνει νευρικό κλονισμό. Ωστόσο, έχει την έμπνευση και συνθέτει τα «Κάντος της Πίζας». Κάντος θα εξακολουθεί να συνθέτει και όταν είναι κλεισμένος στο Ψυχιατρείο στο Σαίντ Ελίζαμπεθ Χόσπιταλ της Ουάσιγκτον.