Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΚΑΙ Η ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΕΡΑΣΜΑΤΟΣ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

ΛΟΝΔΙΝΟ – Η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση “Rite of Passage”(H τελετή του περάσματος)  με έργα της διάσημης Γάλλο-Μαροκινής φωτογράφου, καλλιτέχνη βίντεο και ακτιβίστριας Λέιλα Αλάουι (Leila Alaoui) λειτουργεί ξανά στο Somerset House του Λονδίνου. Γνωστή από την καταγραφή άγνωστων ιστοριών ατόμων και κοινοτήτων που έχουν εκτοπιστεί από περιοχές με συγκρούσεις και αναταραχές, η Aλάουι προσφέρει ένα οικείο πορτρέτο με τις πλούσιες πολιτιστικές ταυτότητες και την ανθεκτικότητα των κοινωνιών που αντιμετωπίζουν αβέβαιες πραγματικότητες και δίνει την ανθρώπινη διάσταση σε όλους εκείνους που συχνά χάνονται και παρερμηνεύονται πίσω από τα κύματα ειδησεογραφίας και στατιστικών.

Τα θέματα των έργων της απεικονίζουν ολόκληρο το σύγχρονο μεσογειακό τοπίο – από Σύριους πρόσφυγες που διαφεύγουν από εμφύλιο πόλεμο στο Λίβανο έως νέους Βορειοαφρικανούς που αναζητούν ένα εναλλακτικό μέλλον στην Ευρώπη. Το 2016, ενώ εργαζόταν σε μια εκστρατεία για τα δικαιώματα των γυναικών με τη Διεθνή Αμνηστία, η Αλάουι υπήρξε θύμα ανταλλαγής πυρών κατά τη διάρκεια τρομοκρατικής επίθεσης στην Ουαγκαντούγκου, πρωτεύουσα της Μπουρκίνα Φάσο και τρεις ημέρες αργότερα πέθανε από τα τραύματά της. Τιμώντας το φωτογραφικό της έργο, η έκθεση παρουσιάζει τρεις από τις καθοριστικές σειρές της δουλειάς της – Les Marocains, No Pasara και Natreen – καθώς και το τελικό ημιτελές βίντεο L’Île du Diable (Devil’s Island), που αφηγείται τις ζωές μιας γενιάς αυτόχθονων γαλλικής αποικίας, της δεκαετίας του 1960 που εκτοπίστηκαν ως διακινούμενοι εργαζόμενοι, στη Γαλλία. Δείχνοντας μεγάλη ευαισθησία στα θέματα της, οι εικόνες της Aλάουι δίνουν την ανθρώπινη διάσταση στους ανθρώπους που συχνά χάνονται και παρερμηνεύονται πίσω από τα κύματα ειδησεογραφίας και στατιστικών.

Η έκθεση αρχίζει με την πιο διάσημη σειρά, τους Μαροκινούς (Les Marocains, 2010-14) και μας φέρνει πρόσωπο με πρόσωπο με πορτραίτα ανδρών, γυναικών και παιδιών που συνάντησε η φωτογράφος κατά τη διάρκεια των ταξιδιών της στην πατρίδα της, το Μαρόκο. Τα πορτραίτα απαιτούν τη συγκέντρωση του θεατή σε κάθε λεπτομέρεια της εμφάνισης τους: στα πολύχρωμα ρούχα, τα κοσμήματα που κρέμονται γύρω από το λαιμό, τους καρπούς ή περικυκλώνουν τα δάχτυλά τους, τα καλύμματα κεφαλής και το ηλιοκαμένο δέρμα από τον ήλιο που έπεφτε στην αγορά- σημείο τρόπο τινά ενός αυτοσχέδιου στούντιο της Αλάουι.

Ακολουθούν έργα της φωτογραφικής σειράς No Pasara (Entry Denied) που δημιουργήθηκε το 2008 με εντολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εδώ ο φακός ακολουθεί νεαρούς Μαροκινούς να εγκατέλειψαν τις πόλεις Nαντόρ και Tαγγέρη προσπαθώντας να αναζητήσουν διέλευση στην Ευρώπη, αλλά συνάντησαν εμπόδια στην πορεία τους και εγκλωβίστηκαν στο δρόμο. Η φωτογράφος χρησιμοποιεί το τοπίο για να περιβάλλει τα θέματα και να περιγράψει τις σκληρές, ασυμβίβαστες καταστάσεις διαβίωσης. Η σειρά αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από ασπρόμαυρες εικόνες, με ερείπια, είτε να πλαισιώνουν ή να γίνονται το επίκεντρο αυτών που παγιδεύονται μέσα στον περιορισμένο χώρο μεταξύ του αρχικού σπιτιού και του επιθυμητού προορισμού τους. Με έντονο τρόπο, αυτές οι εικόνες αναγκάζουν τον θεατή να κοιτάξει τις δυσάρεστες, επικίνδυνες πραγματικότητες που αντιμετωπίζουν όσοι προσπαθούν αλλά δεν μπορούν να ολοκληρώσουν το ταξίδι.

Στη συνέχεια, το επίκεντρο στρέφεται στο τρίτο μέρος, το Natreen (Περιμένουμε) του 2013 που ανέθεσε στην Αλάουι το Δανικό Συμβούλιο Προσφύγων σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης για την ανθρωπιστική κρίση των Σύριων προσφύγων, οι οποίοι εγκαταλείπουν την εμπόλεμη κατάσταση στη χώρα τους. Εδώ, ο φακός περιφέρεται από νεαρά και εφήβια αγόρια έως μεσήλικες γυναίκες και ηλικιωμένους άνδρες  που μας μιλούν για τη λαχτάρα, την υπομονή, την ελπίδα, το φόβο και, τελικά, την αναμονή. Μερικοί κοιτάζουν με έμφαση στην κάμερα, ενώ τα μάτια των άλλων ταξιδεύουν σε ένα σημείο φαινομενικά πολύ μακριά, αποκαλύπτοντας, με κάθε τρόπο, τόσα πολλά για το ταξίδι τους. Η έκθεση ολοκληρώνεται με την ημιτελή σειρά της Αλάουι “L’Île du Diable (Devil’s Island), ένα βίντεο τεκμηρίωσης της εμπειρίας των μεταναστών εργαζομένων που εκτοπίστηκαν συλλογικά στη Γαλλία, ενώ εργαζόταν για την ανάπτυξη της αυτοκινητοβιομηχανίας της χώρας μετά τον Β ‘Παγκόσμιο Πόλεμο. Κάθε σειρά είναι αποκαλυπτική της ακλόνητης δέσμευσης της Αλάουι να αμφισβητεί τις κλισέ απεικονίσεις της Βόρειας Αφρικής και του αραβικού κόσμου, αποκαλύπτοντας στον θεατή μια πιο αυθεντική, τρισδιάστατη και εξ ολοκλήρου ανθρώπινη αφήγηση. Καθένα από τα θέματα της ικετεύει να πει την ιστορία του και παροτρύνει να μάθουμε περισσότερα για αυτά που φωτογραφήθηκαν.

Video