Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΕΝΕΧΥΡΟ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΛΔΓ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart, 5/5/22

Στο έργο “Ενέχυρο, καταπίστευση και το αόρατο χέρι”, το οποίο προσέλκυσε μεγάλο ενδιαφέρον, ο γερμανός καλλιτέχνης Andreas Siekmann πραγματεύεται τους μηχανισμούς της αγοράς και τις πολιτικές διεργασίες στις οποίες βασίστηκε η οικονομική αναδιάρθρωση της Ανατολικής Γερμανίας μετά τη γερμανική επανένωση, αναδεικνύοντας μια νέα, ασυνήθιστη οπτική στη συζήτηση για τη δημόσια περιουσία.

Σε μια σειρά 20 εκτυπώσεων, που διακρίνονται για την αισθητική του πολιτικού κονστρουκτιβισμού της δεκαετίας του 1920, ο Andreas Siekmann περιγράφει τη διαδικασία μετατροπής των επιχειρήσεων λαϊκής ιδιοκτησίας της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας (ΛΔΓ) σε ιδιωτικές εταιρείες  κεφαλαίου της επανενωμένης Γερμανίας. Ως κέντρο συντονισμού αυτής της μεγάλης κλίμακας διαδικασίας ιδιωτικοποίησης –μέσα σε τρεισήμισι χρόνια ιδιωτικοποιήθηκαν ή έκλεισαν συνολικά 13.500 ανατολικογερμανικές επιχειρήσεις– ιδρύθηκε η λεγόμενη Treuhandanstalt. Η μετατροπή των επιχειρήσεων λαϊκής ιδιοκτησίας της αλλοτινής ΛΔΓ σε εταιρείες κεφαλαίου θεωρήθηκε στην ουσία ως ένα ενέχυρο, μια προϋπόθεση ώστε το αόρατο χέρι της οικονομίας της αγοράς να φέρει ένα νέο οικονομικό θαύμα.

«Υπήρξα μάρτυρας των ιστορικών εξελίξεων μετά την επανένωση στη Γερμανία, οι οποίες περιλάμβαναν όχι μόνο μια πρωτοφανή ιδεολογική απαξίωση του σοσιαλιστικού τρόπου ζωής αλλά και μια απαλλοτρίωση των επιχειρήσεων λαϊκής ιδιοκτησίας στην Ανατολική Γερμανία. Αυτό σήμαινε και μια απαλλοτρίωση γνώσης, μορφών συνεργασίας και εργασιακών κεκτημένων. Εκείνη την εποχή, κάναμε λόγο για ένα είδος “αποικισμού”, ο οποίος εκτυλίχθηκε βέβαια και σε πολλά άλλα κράτη του πρώην Ανατολικού Μπλοκ, που σήμερα είναι γνωστός με τον όρο της αναμόρφωσης ή του δόγματος του σοκ, που η Ναόμι Κλάιν καθιέρωσε στο διάσημο βιβλίο της για τη νεοφιλελεύθερη ανάληψη εξουσίας σε πολλά κράτη και τις ιστορικές της ρίζες», λέει ο Siekmann σε συνέντευξή του στην Παρί Σπίνου, στην Εφημερίδα των Συντακτών.

Το έργο του Siekmann πρωτοπαρουσιάστηκε το 2005 και έτυχε μεγάλης προσοχής. Τώρα προυσιάζεται στην Αθήνα, στο Ινστιτούτο Γκαίτε σε μια ελαφρώς τροποποιημένη εκδοχή και με τα κείμενα μεταφρασμένα στην ελληνική γλώσσα. Στο “Ενέχυρο, καταπίστευση και το αόρατο χέρι” ο Andreas Siekmann κατορθώνει να εκφράσει με καλλιτεχνικά μέσα πολιτικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων και οικονομικές δομές εξουσίας, αλλά και να αποκαλύψει τα σωστά ερωτήματα. Έτσι, όχι μόνο εξετάζεται ένα σημαντικό κομμάτι της πρόσφατης γερμανικής ιστορίας αλλά κυρίως αναδεικνύεται μια πολυσυζητημένη πτυχή –ειδικά όσον αφορά την Ελλάδα– της συζήτησης για τη δημόσια περιουσία.

Ο Siekmann ασχολείται με ζητήματα της εμπορευματοποίησης του δημόσιου χώρου. Δουλεύει με διαφορετικά καλλιτεχνικά μέσα. Μεταξύ αυτών είναι το σχέδιο, η ζωγραφική, το φιλμ αλλά και τα αντικείμενα και οι παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο. Έργα του έχουν παρουσιαστεί στην 50ή Μπιενάλε της Βενετίας (2003), στην documenta 11 (2002), στην documenta 12 (2007) και στη Διεθνή Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης της Νότιας Αμερικής (2017). Στις πολυάριθμες ατομικές και ομαδικές εκθέσεις του συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων οι: Potosí-Prinzip (2010/11, Museo Reina Sofia στη Μαδρίτη και MuseoNacional de Arte στη Λα Πας), Heads (2021, Galerie Barbara Weiss στο Βερολίνο) και Potosí-Prinzip – Archiv (2021, Haus der Kulturen der Welt στο Βερολίνο). Ο Andreas Siekmann ζει και εργάζεται στο Βερολίνο.

Επιμέλεια έκθεσης: Μαρίνα Φωκίδη / Σχεδιασμός έκθεσης: Ελένη Σπυριδάκη

 

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΚΑΙΤΕ / ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Δευτέρα-Πέμπτη 9:00-20:00

Παρασκευή 9:00-16:00

Σάββατο 9:00-14:00