ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΛΛΑΣ (1924-2020)

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Ο ποιητής, ο πεζογράφος, ο κριτικός λογοτεχνίας, ο δοκιμιογράφος, ο φιλόλογος, ο μεταφραστής αρχαίας γραμματείας, ο αριστερός διανοούμενος, ο Γιάννης Δάλλας γεννήθηκε στη Φιλιππιάδα, σπούδασε φιλολογία στην Αθήνα και εργάστηκε στη Μέση και την Ανώτατη εκπαίδευση. Υπήρξε ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Τιμήθηκε με το Κρατικό βραβείο δοκιμίου και κριτικής και με το Μεγάλο βραβείο λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του.

Στοχαστής με αριστερές ευαισθησίες, ο Δάλλας, στο δοκιμιακό και κριτικό του έργο, προσέγγισε τους συγγραφείς (Κάλβο, Καρυωτάκη, Σαχτούρη, Καβάφη, Σικελιανό, Θεοτόκη, Αναγνωστάκη κά) με βάση την κοινωνικοϊστορική πραγματικότητα της εποχής  που διαμόρφωσε τους ίδιους και τα έργα τους.

Το σώμα της ιστορίας δεσπόζει και στο πεζογραφικό έργο του Δάλλα. Το πρώτο του αφήγημα, “Η σφαγή του Κομμένου”, δημοσιεύεται το 1947. Αναφέρεται στο χρονικό των γεγονότων στο ομώνυμο χωριό της Άρτας, τον Αύγουστο του 1943 και σχεδόν συμπίπτει χρονολογικά με την ποιητική του εμφάνιση, ένα χρονο μετά, με την σουρρεαλιστικής κατεύθυνσης ποιητική συλλογή Federico Garcia Lorca (1948). Ακολουθούν είκοσι σύντομα πεζά, τα περισσότερα «ηπειρώτικα» διηγήματα, που δημοσιεύονται σε περιοδικά, από τη δεκαετία του ’50 μέχρι τα χρόνια της Μεταπολίτευσης και τα οποία περιέχονται στον τόμο “Στο ρεύμα του ποταμού”. Στη συνέχεια “Οι Χρονοδείκτες” συνθέτουν ένα ιδιότυπο βιβλίο, ένα προσωπικό και καλλιτεχνικό σημειωματάριο και ταυτόχρονα ένα πολιτικό χρονικό της μεταπολεμικής περιόδου αλλά και της λογοτεχνικής συντεχνίας.

Το τελευταίο του βιβλίο πεζών κειμένων, “Από την ύπαρξη στη συνύπαρξη”, επιχειρεί να συγκεράσει τα στοιχεία που από τον πόλεμο και μετά έδωσαν τον τόνο, σαν ρεύματα ιδεών και σαν ιστορική πραγματικότητα, διηθημένα μέσα από το φίλτρο της λογοτεχνίας.

Tο ποιητικό του έργο συγκεντρώθηκε το 1965 στον τόμο “Εξαγορά”. Ακολούθησαν οι συγκεντρώσεις των ποιημάτων του το 1990 και το 2014 καλύπτοντας τη δημιουργική ποιητική του περίοδο από το 1948-2013.

Η ποίησή του μεταφράστηκε αποσπασματικά σε ξένες γλώσσες (Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ρωσικά, Ιταλικά, Αλβανικά) και σύντομα πρόκειται να εκδοθούν οι δύο τελευταίες συλλογές του στα Ισπανικά από την Isabel Garcia Gálvez και μία επιλογή του ποιητικού έργου του στα Ιταλικά από τον Massimo Cazzulo. Ο Δάλλας- σημειώνει ο Mario Vitti «ξεκίνησε με θέματα κοινωνικά, ακόμη παρόντα στην Απόπειρα Μυθολογίας (1952), όπου το κακό είναι παντοδύναμο και φρικιαστικό […] ο ποιητής δεν μπορεί να διαχωρίσει τον εαυτό του από τα γεγονότα που υπαινίσσεται (όπως την Καισαριανή κατά την Κατοχή), αλλά αυτά δεν αποτελούν τα μόνα θέματα του.”

Περισσότερα για την εργογραφία του Γιάννη Δάλλα :