ΓIANNHΣ ΧΡΗΣΤΟΥ 50 ΧΡΟΝΙΑ – ΕΝΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Mε αφιέρωμα μιας βραδιάς  μόνο, τιμούν τον πρωτοπόρο της μεταπολεμικής μουσικής Γιάννη Χρήστου για την επέτειο των 50 χρόνων από τον θάνατο  του, το Μέγαρο Μουσικής και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών.  Ο Μίλτος Λογιάδης, θα διευθύνει την ΚΟΑ σε τρεις συνθέσεις του Γιάννη Χρήστου που  σπάνια παρουσιάζονται . Είναι  η  Μουσική του Φοίνικα,  η Συμφωνία αρ. 1, με τραγούδι για γυναικεία φωνή και ορχήστρα, πάνω στο ποίημα του Τ.Σ. Έλιοτ “Eyes that last I saw in tears” και τα  Έξι τραγούδια σε ποίηση Τ.Σ. Έλιοτ  για μεσόφωνο και ορχήστρα. Τα φωνητικά μέρη θα ερμηνεύσει η μέτζο Ειρήνη Τσιρακίδου.(*)

Ο Γιάννης Χρήστου  θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταπολεμικής μουσικής avant-garde με διεθνή ακτινοβολία και αναγνώριση. Γεννήθηκε στην Ηλιούπολη του Καΐρου στις 8 Ιανουαρίου 1926. Καταγόταν από εύπορη οικογένεια, πήγε σε αγγλοσαξωνικά σχολεία και μεγάλωσε στην κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια. Υπήρξε μαθητής της διάσημης πιανίστριας Τζίνας Μπαχάουερ. Σπούδασε φιλοσοφία στο Καίμπριτζ δίπλα σε φιλοσόφους όπως οι Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν και Μπέρτραντ Ράσσελ, μελέτησε θρησκειολογία, κοινωνική ανθρωπολογία, Ιστορία της Τέχνης και  ασχολήθηκε με τον αποκρυφισμό, τον μυστικισμό και τη μεταφυσική. Συνέχισε τις μουσικές του σπουδές στην Ιταλία, εντρυφώντας παράλληλα στην αναλυτική ψυχολογία. Επέστρεψε αργότερα στην Αίγυπτο, όπου άρχισε να εργάζεται συστηματικά ως συνθέτης. Στα 1960, την εγκατέλειψε λόγω των πολιτικών εξελίξεων επί Νάσερ, και εγκαταστάθηκε αρχικά στη Χίο και κατόπιν στην Αθήνα. Συνέθεσε ορχηστρικά και συμφωνικά έργα, ορατόρια, λειτουργίες και κινηματογραφική μουσική. Έγραψε μουσική για αρχαίο δράμα συνεργαζόμενος με το Εθνικό Θέατρο και με το Θέατρο Τέχνης (Πέρσες). Εμπνευσμένος πρωτοπόρος για την εποχή του, δημιούργησε «μεταμουσικές» συνθέσεις επιτυγχάνοντας πρωτοφανείς και υπερβατικούς συνδυασμούς της μουσικής με διάφορες μορφές τέχνης, ηχητικά και σκηνικά αντικείμενα καθώς και μαγνητοταινίες. Έχασε τη ζωή του σε τροχαίο δυστύχημα –κατά μοιραίο τρόπο την ημέρα των γενεθλίων του– στις 8 Ιανουαρίου 1970.

Τα έργα της βραδιάς από τον μουσικό και μουσικολόγο Κωστή Ζουλιάτη

«Ο Γιάννης Χρήστου αναφέρεται συχνά ως “πρωτοπόρος”, κυρίως ίσως λόγω των τολμηρών επινοήσεών του στη συμπλοκή μουσικής, δράματος και ψυχοδράματος που αφορά την τελευταία περίοδο της δημιουργίας τους. Στην πραγματικότητα όμως, δεν είναι παρά ένας “κλασικός”. Κλασικό μπορεί να είναι ό,τι αντέχει στις διαφορετικές αναγνώσεις του χρόνου. Αλλά και ό,τι παράλληλα ξεπερνά τους επίκαιρους στόχους και αισθητικές συντεταγμένες που η κάθε εποχή θέτει. Τα πρώτα δείγματα της δημιουργίας του Χρήστου –δηλαδή τα συμφωνικά έργα που συγκροτούν το πρόγραμμα αυτής της συναυλίας– χωρίς να καινοτομούν σημαντικά στην εποχή τους, αντανακλούν αυτή την ποιότητα των μεγάλων έργων, που δυσκολεύονται να χωρέσουν στις συνθήκες του χρόνου και του χώρου. Ο Χρήστου, σε κάθε δημιουργική φάση του, είναι τόσο σύγχρονος όσο και άχρονος –γι’ αυτό και αγγίζει άμεσα, σχεδόν κεραυνοβολεί, τον ακροατή κάθε εποχής. Με το πρώτο του μόλις έργο, τη Μουσική του Φοίνικα, όντας μαθητευόμενος ως συνθέτης, κατορθώνει να ενσωματώσει μοναδικά και ζηλευτά ως προς την ωριμότητα που χαρακτηρίζει τη μουσική γλώσσα του, τις επινοήσεις του Στραβίνσκι και του Μπεργκ. Στη Συμφωνία αρ.1 βαδίζει στα μονοπάτια του Σοστακόβιτς και του Μάλερ, αλλά και της μοντέρνας ποίησης του Έλιοτ. Με το ίδιο πνεύμα δημιουργεί και τα Έξι τραγούδια, όπου αναθέτει το κέντρο βάρους στις λέξεις του μοντερνιστή ποιητή, αναδεικνύοντας τον δραματικό και σύγχρονα τραγικό χαρακτήρα τους. Δεν είναι επομένως υπερβολή να πούμε ότι ο Χρήστου πρωτοπορεί πηγαίνοντας προς τα πίσω –συναντώντας τις αρχές του μοντερνισμού. Και αυτά τα έργα του –χαρακτηρισμένα ως “κλασικά” και “συμβατικά”– βρίσκονται πλέον στη σκιά του “πρωτοπόρου” σκέλους της δημιουργίας του κατά τη δεκαετία του ’60, γι’ αυτό ίσως έχει γίνει εξαιρετικά σπάνια η παρουσία τους στο συναυλιακό ρεπερτόριο. Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με τη συναυλία των πρώτων συμφωνικών έργων του Χρήστου, μας προσφέρουν αυτή την σπάνια ευκαιρία.»

 

(*)Για τους κατόχους εισιτηρίων, έχει προγραμματιστεί δωρεάν  ομιλία πριν από  την έναρξη της συναυλίας (ώρα: 19.45), με εισηγητή τον μουσικό και μουσικολόγο Κωστή Ζουλιάτη που σκηνοθέτησε το κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ «Anaparastasis: Η ζωή και το έργο του Γιάννη Χρήστου (1926 – 1970)» και έχει ερευνήσει το έργο αλλά και τη διαδρομή της σύντομης ζωής αυτού του μεγάλου στοχαστή της τέχνης.

 

ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

17 Ιανουαρίου 2020, Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης

Eισιτήρια  : 210 72 82 333, www.megaron.gr   και σε όλα τα καταστήματα Public