ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ: Ο ΟΡΦΕΑΣ ΤΟΥ ΥΠΕΡΕΑΛΙΣΜΟΥ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart, 8/3/22

Μεγάλη αναδρομική έκθεση για τον ζωγράφο, σκηνογράφο και ποιητή Νίκο Εγγονόπουλο, έναν από τους μείζονες εκπροσώπους της γενιάς του ’30, ανοίγει από αύριο και για τους επόμενους μήνες στις αίθουσες του Ιδρύματος Β. & Μ. Θεοχαράκη.

Τα 140 έργα της έκθεσης δείχνουν το ζωγραφικό κόσμο του Εγγονόπουλου με τους φανταστικούς ήρωες από την μυθολογία και τη λογοτεχνία, την ιστορία και την ποίηση. Αναφορές στον Ερμή, την Ιώ, τον Ηρακλή, την Ευρυδίκη, τον Ορφέα, τον Οδυσσέα, την Καλυψώ, την Θέτιδα και τον Πηλέα, τον Ιάσωνα, την Μήδεια ενώνουν το μακρινό χθες με το σήμερα, δίνοντας προβάδισμα στη δύναμη μιας υπερρεαλιστικής ζωγραφικής έκφρασης με καθαρά χρώματα και δυνατό σχέδιο.

Ο Νίκος Εγγονόπουλος σπούδασε με δασκάλους τους Κωνσταντίνο Παρθένη, Δημήτριο Μπισκίνη, Θωμά Θωμόπουλο και Γιάννη Κεφαλληνό στην ΑΣΚΤ και, μετά την αποφοίτησή του το 1938, δούλεψε κοντά στον Φώτη Κόντογλου και τον καθηγητή Αλέξανδρο Ξυγγόπουλο, όπου και ήρθε σε επαφή με την παράδοση και την ουσία της βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης. Το 1967 διορίστηκε καθηγητής στην έδρα της ζωγραφικής στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Μετσόβειου Πολυτεχνείου.

Τα πρώτα δείγματα της ζωγραφικής του παρουσιάστηκαν το 1938 στην Έκθεση Τέχνη της Νεοελληνικής Παραδόσεως και αποτελούσαν έργα που απεικόνιζαν παλαιά σπίτια της Δυτικής Μακεδονίας. Την ίδια χρονιά εμφανίστηκεστα ελληνικά γράμματα, αρχικά με μεταφράσεις ποιημάτων σε ποιήματα του Τριστάν Τζαρά. Το 1938 κυκλοφόρισε τηβ πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο “Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν” η οποία προκάλεσε εντονότατες αντιδράσεις κι έλαβε τις διαστάσεις φιλολογικού σκανδάλου. Μερίδα των κριτικών τον ειρωνεύτηκε, όπως και τον Ανδρέα Εμπειρίκο, θεωρώντας τη γραφή του πνευματικό παιγνίδι χωρίς βαθύτερο αντίκρισμα.

Το 1939 εκδόθηκε η δεύτερη ποιητική του συλλογή “Τα Κλειδοκύμβαλα της Σιωπής”. Το 1944, με νωπές τις αναμνήσεις του πολέμου, παρουσιάζει τον «Μπολιβάρ», την κορυφαία στιγμή της ποίησής του όπου μέσα από τη μορφή του Σιμόν Μπολιβάρ, του απελευθερωτή της Νότιας Αμερικής από τους Ισπανούς, ο Εγγονόπουλος δίνει το διαχρονικό πρότυπο του αγωνιζόμενου ανθρώπου, χωρίς τους περιορισμούς φυλής, χώρας ή εποχής. Σύμφωνα με τον επιγραμματικό χαρακτηρισμό του κριτικού Ανδρέα Καραντώνη, το μακροσκελές αυτό ποίημα αποτελεί τον «Ύμνο εις την Ελευθερία» της γενιάς του ’30.

Η πρώτη ατομική έκθεση ζωγραφικής του έγινε στο σπίτι του Νίκου Καλαμάρη. Την ίδια περίοδο εργάστηκε για την παράσταση της Ηλέκτρας του Σοφοκλή στο Θέατρο Κοτοπούλη, σχεδιάζοντας τα κοστούμια των ηθοποιών και συμμετείχε σε ομαδική έκθεση Ελλήνων καλλιτεχνών στη Νέα Υόρκη. Τα επόμενα χρόνια συμμετείχε σε αρκετές ομαδικές εκθέσεις, ενώ το 1954 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην 27η Μπιενάλε της Βενετίας με συνολικά 72 έργα.

 

Την έκθεση στο Ίδρυμα Θεχαράκη επιμελήθηκε ο Τάσος Μαυρωτάς