ΕΦΥΓΕ Ο KΡΙΤΙΚΟΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΖΕΡΜΑΝΟ ΤΣΕΛΑΝΤ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: anyteart

Μια μεγάλη φυσιογνωμία της σύγχρονης ιταλικής τέχνης ο Τζερμάνο Τσέλαντ (Germano Celant), έφυγε από τη ζωή, στις 29 Απριλίου, σε ηλικά 80 ετών, κλείνοντας με δραματικό τρόπο μια μεγάλη εποχή της τέχνης στην Ιταλία του 20ού αιώνα. Ο Τσέλαντ, ο οποίος υπήρξε κριτικός τέχνης που επινόησε τον όρο Arte Povera, πέθανε από τον Covid-19, στον οποίο εκτέθηκε πρόσφατα, στη διάρκεια επαγγελματικού ταξιδιού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Την είδηση του θανάτου του επιβεβαίωσαν άτομα του φιλικού περιβάλλοντος της οικογένειας.

Γεννημένος στη Γένοβα το 1940 από εργατική οικογένεια ο Τζερμάνο Τσέλαντ έζησε από κοντά, σε νεαρή ηλικία το πολιτιστικό περιβάλλον που αναπτύχθηκε εκείνα τα χρόνια στην πόλη αυτή της Λιγουρίας. Γνώρισε την ομάδα στιχουργών της λεγόμενης σχολής της Γένοβας, Gino Paoli, Umberto Bindi και Luigi Tenco και παρακολούθησε το ίδιο γυμνάσιο με τον τραγουδιστή και στιχουργό Fabrizio De Andrè. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, άρχισε να γράφει σε πολιτιστικά περιοδικά, το 1964 εργάστηκε για για την έκδοση ενός βιβλίου για τον σχεδιασμό της Olivetti και, ταξιδεύοντας μεταξύ Μιλάνου και Τορίνου, συνάντησε τον Arturo Schwarz και τον έμπορο τέχνης Gian Enzo Sperone. Έτσι, παραβρέθηκε στην έκθεση της πρεμιέρας του έργου “Μυστικός Δείπνος” του Andy Warhol στο Μιλάνο και γνωρίστηκε με τους καλλιτεχνικούς κύκλους της περιοχής.

Ο Τσέλαντ επινόησε τον ορισμό της Arte Povera το 1967,  μετά τη θρυλική έκθεση στην Galleria La Bertesca το Genova μιας μεγάλης ομάδας Ιταλών καλλιτεχνών που περιελάμβανε τους Alighiero Boetti, Luciano Fabro, Jannis Kounellis, Giulio Paolini, Pino Pascali και Emilio Prini . Το 1968 ακολούθησε η έκθεση “Arte Povera plus poor effects”, στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Ζωγραφικής στο Αρσενάλι της Αμάλφη. Ο Τσέλαντ  καθόρισε τότε τη θεωρητική κατεύθυνση της ομάδας, με κείμενα που είναι ακόμα και σήμερα δεν έχουν ξεπεραστεί.

Το 1977, ξεκίνησε συνεργασία με το μουσείο Guggenheim στη Νέα Υόρκη, στο οποίο έγινε ανώτερος επιμελητής. Το 1994 οργάνωσε εκεί την έκθεση «Ιταλική Μεταμόρφωση 1943-1968», σε μια προσπάθεια να φέρει την ιταλική τέχνη πιο κοντά στον αμερικανικό πολιτισμό, έναν στόχο που ο Τσέλαντ έθετε  συνεχώς, οργανώνοντας εκθέσεις πάνω στο θέμα αυτό στα πιο σημαντικά μουσεία του κόσμου – από το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι, το 1981 μέχρι το Palazzo Grassi, στη Βενετία, το 1989.

Το 1997 ανέλαβε διευθυντής της 47ης Μπιενάλε της Βενετίας με θέμα “Future, Present, Past”. O Τσέλαντ θεωρούσε τον θεσμό ένα μοναδικό εκθεσιακό μηχανισμό στον κόσμο, με απεριόριστες δυνατότητες τόσο από πλευράς πληροφόρησης και διδασκαλίας, όσο και από πλευράς έρευνας και λειτουργίας. Από τη θέση αυτή επιχείρησε να φέρει στη Βενετία, και το πέτυχε, όλες τις προσωπικότητες της παγκόσμιας τέχνης εκείνης της εποχής  Συμμετείχαν, μεταξύ άλλων με έργα τους οι καλλιτέχνες Maurizio Cattelan, Enzo Cucchi, Ettore Spalletti, Marina Abramovic, John Baldessari, Vanessa Beecroft, Daniel Buren, Cai Guo Qiang, Dinos and Jake Chapman, Francesco Clemente, Gino De Dominicis, Jan Dibbets, Jim Dine, Jan Fabre, Luciano Fabro, Rebecca Horn, Ilya and Emilia Kabakov, Anselm Kiefer, Jeff Koons, Sol LeWitt, Roy Lichtenstein, Mario Merz, Annette Messager, Mariko Mori, Maria Nordman, Claes Oldenburg, Dennis Oppenheim, Giulio Paolini, Gerhard Richter, Pipilotti Rist, Edward Ruscha, Haim Steinbach, Luc Tuymans, Emilio Vedova, Franz West, Gilberto Zorio .

Ο Τσέλαντ δεν εγκατέλειψε ποτέ τη χαρά της συγγραφής και συνέχισε να συνεργάζεται με σημαντικά περιοδικά κι εφημερίδες. Από το 2015 ανέλαβε  καλλιτεχνικός και επιστημονικός υπεύθυνος του Ιδρύματος Prada, στο οποίο, από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, παρουσίασε αξέχαστες εκθέσεις. Από την πρώτη ατομική του Αμερικανού Walter De Maria (1935 – 2013) στην Ιταλία το 1999, στην «Post Zang Tumb Tuuum». Art Life Politics: Italy 1918–1943″, μια μεγάλη συλλογή με περισσότερα από 600 έργα (2018), μέχρι την πρώτη αναδρομική έκθεση – αφιέρωμα στον Γιάννη Κουνέλλη που οργανώθηκε μετά το θάνατό του, το 2019  Παλάτσο Πράντα, στη Βενετία .