ΕΦΥΓΕ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΟΙΗΤΡΙΑ ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Έφυγε, σήμερα, το απόγευμα, η μεγάλη Ελληνίδας ποιήτρια και πεζογράφος, Κική Δημουλά,  σε ηλικία 89 ετών, που νοσηλευόταν σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας μετά από ανακοπή καρδιάς που είχε υποστεί στις 2 Φεβρουαρίου.

Η Κική Δημουλά γεννήθηκε στις 6 Ιουνίου 1931 στην Αθήνα. Το πατρικό της όνομα ήταν Βασιλική Ράδου.Το 1952 παντρεύτηκε τον ποιητή και πολιτικό μηχανικό Άθω Δημουλά, με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά, τον Δημήτρη (1956) και την Έλση (1957). Εργάστηκε ως υπάλληλος στην Τράπεζα της Ελλάδος από το 1949 έως και το 1973. Διετέλεσε πρόεδρος του ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη (κοινωφελές Ν.Π.Ι.Δ. υπό την αιγίδα της Ακαδημίας Αθηνών).

Η Κική Δημουλά ανήκει στη μεταπολεμική γενιά ποιητών. Εμφανίστηκε στα Γράμματα το 1952 με τα “Ποιήματα” (αποκηρυγμένα).Είναι νεώτερη του Σαχτούρη και ως εκ τούτου οι εμπειρίες της δεν έχουν την απαισιοδοξία που διακρίνει το σουρρεαλιστή ποιητή, καθώς δε βίωσε τον καταστροφικό πρώτο μισό του ελληνικού 20ού αιώνα (Βαλκανικοί Πόλεμοι, Παγκόσμιος Πόλεμος, Διχασμός και Μικρασιατική Καταστροφή και προσφυγιά, ανατροπές πολιτεύματος).

Εκπροσωπεί τη γυναικεία γραφή, το στίγμα του γυναικείου φύλου στην νεοελληνική λογοτεχνία. Η ποιήτρια εστιάζει συνήθως την προσοχή της σε «αντικειμενικά ασήμαντα» μετατρέπει σε εικόνες το χρόνο της μνήμης, συνομιλεί με τη φθορά, τη ματαιότητα, το κενό, την απουσία, την απώλεια, τη μοναξιά και το χρόνο. Χαρακτηριστικά της ποίησής της είναι η προσωποποίηση αφηρημένων εννοιών, η ασυνήθιστη χρήση κοινών λέξεων και η πικρή φιλοπαίγμων διάθεση.

Σε μία ομιλία της για την ποίηση η Κική Δημουλά έδωσε τον ορισμό του ποιήματος:

«Βαδίζεις σε μιαν έρημο. Ακούς ένα πουλί να κελαηδάει. Όσο κι αν είναι απίθανο να εκκρεμεί ένα πουλί μέσα στην έρημο, ωστόσο εσύ είσαι υποχρεωμένος να του φτιάξεις ένα δέντρο. Αυτό είναι το ποίημα».

Το 1972 τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή Το λίγο του κόσμου, το 1989 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή Χαίρε ποτέ και το 1995 με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για τη συλλογή Η εφηβεία της λήθης. Από το 2002 έγινε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην οποία κατέλαβε την έδρα των γραμμάτων που είχε μείνει κενή μετά τον θάνατο του Νικηφόρου Βρεττάκου — η τρίτη γυναίκα στην ιστορία της Ακαδημίας (μετά τις Γαλάτεια Σαράντη και Αγγελική Λαΐου). Το 2009 τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (Prix Européen de Littérature), για το σύνολο του έργου της, ενώ το 2010 τιμήθηκε και με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας.

Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, στα Γαλλικά, στα Ισπανικά, στα Ιταλικά, στα Πολωνικά, στα Βουλγαρικά, στα Γερμανικά και στα Σουηδικά. Αποσπάσματα του έργου της έχουν συμπεριληφθεί στα σχολικά διδακτικά βιβλία.

 

Ποιητικές συλλογές

·Ποιήματα, 1952 (αποκηρυγμένα)

·Έρεβος, 1956, εκδόσεις «Στιγμή», Αθήνα 1990

·Ερήμην, εκδ. Δίφρος, Αθήνα 1958. Εκδ. «Στιγμή», 1990.

·Επί τα ίχνη, εκδ. «Φέξης» Αθήνα 1963. Εκδ. «Στιγμή», 1989.

·Το λίγο του κόσμου. Εκδ. «Νεφέλη», Αθήνα 1971, 1983. Εκδ. «Στιγμή», 1990.

·Το τελευταίο σώμα μου. Εκδ. «Κείμενα», Αθήνα 1981. Εκδ. «Στιγμή», 1989.

·Χαίρε ποτέ, «Στιγμή», 1988

·Η εφηβεία της λήθης, «Στιγμή», 1994

·Ποιήματα, εκδόσεις «Ίκαρος», Αθήνα 1998 (Συγκεντρωτκή έκδοση· περιλαμβάνονται όλες οι προηγούμενες συλλογές εκτός από τα Ποιήματα.)

·Ενός λεπτού μαζί, «Ίκαρος», 1998

·Ήχος απομακρύνσεων, «Ίκαρος», 2001

·Χλόη θερμοκηπίου, «Ίκαρος», 2005

·Συνάντηση, Γιάννης Ψυχοπαίδης, Κική Δημουλά, «Ίκαρος», 2007 (ανθολογία με εβδομήντα τρία ζωγραφικά έργα του Γιάννη Ψυχοπαίδη)

·Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως, «Ίκαρος», 2007

·Τα εύρετρα, «Ίκαρος», 2010

·Δημόσιος καιρός, «Ίκαρος», 2014

·Άνω τελεία, «Ίκαρος», 2016

Πεζά

·Ο φιλοπαίγμων μύθος, εκδ. «Ίκαρος», Αθήνα 2004 (Η ομιλία που εκφώνησε η Κική Δημουλά στην Ακαδημία Αθηνών κατά την τελετή υποδοχής της.)

·Εκτός σχεδίου, «Ίκαρος», 2005 (επιλογή πεζών κειμένων)

·Έρανος σκέψεων, «Ίκαρος», 2009 (η ομιλία της Κικής Δημουλά στην Αρχαιολογική Εταιρεία στις 26 Ιανουαρίου 2009)

Κριτική-βιβλιογραφία

[Αφιέρωμα], Νέα Ευθύνη, τχ. 24 (Ιουλ. – Αυγ. 2014), σ. 420 – 472.
[Αφιέρωμα], Εντευκτήριο, τχ. 83 (2008).
[Αφιέρωμα], Λέξη, τχ. 194 (Οκτ. – Δεκ. 2007), σ. 299 – 415.
[Αφιέρωμα], Διαβάζω, τχ. 435 (Δεκ. 2002), σ. 93 – 131.
[Αφιέρωμα], Εντευκτήριο, τχ. 57 (Απρ. – Ιουν. 2002), σ. 7 – 46.
Δήμου, Νίκος. Στην τετράγωνη νύχτα της φωτογραφίας. Αθήνα: Στιγμή, 1991.
Θωμάς, Παναγιώτης, Προς αποζήτηση της σωστής διάταξης: σχόλια στο ποίημα της Κικής Δημουλά “Λάθος διάταξη, Σύναξη, τχ. 118 (Απρ. – Ιουν. 2011), σ. 42 – 52.
Παπαγεωργίου, Κώστας Γ. Κική Δημουλά – χρονικογράφος του εφήμερου. Αθήνα: Κέδρος, 2013.
Στέφος, Αναστάσιος, Αρχαιοελληνικές απηχήσεις στην ποίηση της Κικής Δημουλά, Φιλόλογος, τχ. 159 (Ιαν. – Μαρ. 2015), σ. 63 – 71.