ΕΦΥΓΕ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ Ο ΑΝΤΡΕΪ ΦΙΛΙΠΠΟΦ, Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ “ΜΥΣΤΙΚΟΥ ΔΕΙΠΝΟΥ”

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: Σεργκέϊ Λεσκώφ, 15/7/22

Έφυγε πριν από λίγες ημέρες από τη ζωή ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ρώσους εικαστικούς καλλιτέχνες, ο Αντρέι Φιλίπποφ (1959-2022). Από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 είχε έντονη δημιουργική παρουσία στα καλλιτεχνικά δρώμενα αρχικά της ΕΣΣΔ και στη συνέχεια της σύγχρονης Ρωσίας. Συμμετείχε ενεργά σε πρωτοβουλίες της καλλιτεχνικής ομάδας «AptArt», που διοργάνωνε εκθέσεις και καλλιτεχνικά δρώμενα σε διαμερίσματα μέσα στην πόλη, κυρίως του φίλου του καλλιτέχνη Νικήτα Αλεξέγιεβ, αλλά και σε άλλους εναλλακτικούς χώρους. Ταυτόχρονα το 1987, στο αποκορύφωμα πλέον της Περεστρόικα, ο Φιλίπποφ με φίλους και ομότεχνούς του, ιδρύουν την ομάδα «KLAVA» (Λέσχη Πρωτοπόρων), που πρωτοστάτησε στη γέννηση και την άνθιση μιας νέας τέχνης στην πολυφωνική πλέον ΕΣΣΔ. Το αποκορύφωμα της επιτυχίας του νεαρού ακόμα Αντρέι Φιλίπποφ ήρθε το 1989 στην Ιταλία, στην έκθεση «Mosca – Treza Roma», όπου εξέθεσε την πολυσυζητημένη κατασκευή του «Μυστικός Δείπνος», η οποία στη συνέχεια εκτέθηκε σε πολλούς σημαντικούς χώρους, όπως η πρωτοποριακή γκαλερί «Erarte» της Αγίας Πετρούπολης και σήμερα βρίσκεται πλέον στην μόνιμη συλλογή του Κέντρου Πομπιντού, στο Παρίσι. Η σχεδόν προφητική, αλλά και ταυτόχρονα σαρκαστική και ειρωνική, χρήση αυτοκρατορικών συμβόλων (δικέφαλων αετών, τσαρικών σημαιών κ.α.) στο έργο του Φιλίπποφ ήδη από τα σοβιετικά χρόνια πηγάζει από τη θεωρία του ότι «η ιδέα της Αυτοκρατορίας είναι ένα είδος κοινωνικής μετάλλαξης».

Ο Αντρέι Φιλίπποφ συνδέεται από πολλά χρόνια με την Ελλάδα, την οποία αγαπούσε και επισκεπτόταν τακτικά. Η αγάπη του αυτή, μάλιστα, έλαβε και υλική μορφή, όταν το 2007 δώρισε στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στη Θεσσαλονίκη, ένα γιγάντιο πριόνι από ανοξείδωτο χάλυβα, ύψους 10 μέτρων, που βγαίνει από τη γη και μοιάζει να την κόβει στα δύο. «Το γλυπτό είναι μια κριτική αναφορά, τόσο ιστορική όσο και επίκαιρη, στους εθνικούς, οικονομικούς και θρησκευτικούς φανατισμούς που οδηγούν σε πολέμους οι οποίοι φαντάζουν παράλογοι αν τους δει κανείς από τη σκοπιά του εξωγήινου παρατηρητή. Η γη έχει μία αντίστοιχη οργανικότητα και αυτοτέλεια με αυτή του ανθρώπινου σώματος και είναι αφύσικο να διχοτομείται, γι αυτό ένα γιγάντιο πριόνι φαντάζει τουλάχιστον αυτοκαταστροφικό», επισημαίνει η Διευθύντρια του MOMus, στο οποίο και ανήκει το έργο, Μαρία Τσαντσάνογλου. Ο καλλιτέχνης συνέλαβε την ιδέα αυτή από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου. Το έργο αυτό αποτελεί πλέον ένα εμβληματικό στοιχείο της πόλης της Θεσσαλονίκης και ευρίσκεται στο προαύλιο του Αρχαιολογικού Μουσείου της πόλης.