ΔΥΟ ΤΑΙΝΙΕΣ ΕΠΟΧΗΣ ΑΠΟΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΕΣ Ψαράδες και Ψαρέματα(1961) / Κοινωνική σαπίλα (1932)

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

25/6/21

Ψαράδες και Ψαρέματα, παραγωγής 1961 (22’), το άγνωστο αριστούργημα του Λέοντος Λοΐσιου, σε αποκατεστημένη κόπια, με αφηγητή τον μοναδικό Σταύρο Τορνέ και σε μοντάζ του Ροβήρου Μανθούλη παρουσιάζει η Ταινιοθήκη της Ελλάδος μαζί με την ταινία Κοινωνική Σαπίλα (1932, 50’) του Στέλιου Τατασόπουλου, με γαλλικούς υπότιτλους.

Οι δύο ταινίες θα παρουσιαστούν στις 27 Ιουνίου στον Θερινό Κινηματογράφο Λαΐς (9.15 μ.μ).

Αμέσως μετά, από τις 28 Ιουνίου έως και τις 7 Ιουλίου, θα προβάλλονται στο ψηφιακό σινεμά της Ταινιοθήκης online.tainiothiki.gr δωρεάν.

To μικρού μήκους ντοκιμαντέρ Ψαράδες και ψαρέματα αναφέρεται στο παραδοσιακό ψάρεμα και την ζωή των ψαράδων της κοινότητας του Μολύβου της Μυτιλήνης, Μέσα από εικόνες μιας άλλης εποχής μας ο φακός μας μεταφέρει στη Μήθυμνα του 1961 και ζωτανεύει στιγμιότυπα από την καθημερινή ζωή των κατοίκων στο ψαροχώρι του Μολύβου και τις καθημερινές δραστηριότητες των ψαράδων, αλλά και τη ζωή στην κοινότητα την Κυριακή. Οι ψαράδες πλέουν στα ανοιχτά σε γρι-γρι. Άποψη του οικισμού του Μολύβου. Καφενείο, τα στενά καλντερίμια και το Κάστρο. Γυναίκες κουβεντιάζουν και πλέκουν έξω από τα σπίτια τους… Παράλληλα με την ζωή των ψαράδων, η ταινία παρακολουθεί την καθημερινότητα του χωριού μέσα από μια ανθρωπολογική αλλά ταυτόχρονα ποιητική ματιά.

Ακολουθώντας την παράδοση του σινεμά της παρατήρησης, η ταινία του Λοΐσιου έγινε με την συνεργασία πρωτοπόρων του μεταπολεμικού κινηματογράφου αλλά και του θεάτρου. Αφήγηση: Σταύρος Τορνές. Μοντάζ: Ροβήρος Μανθούλης. Σενάριο: Λέων Λοΐσιος, Γιάννης Μπακογιαννόπουλος (κείμενα), Δημήτρης Κεχαΐδης (κείμενα).

Η Κοινωνική Σαπίλα του Στέλιου Τατασόπουλου (1932) αποτελεί το πρώτο ελληνικό φιλμ κοινωνικής κριτικής, πρόδρομος του νεορεαλισμού στην Ελλάδα. Είναι η πρώτη ταινία μυθοπλασίας που ασχολήθηκε με τη δεινή κατάσταση των άνεργων και φτωχών εργατικών πληθυσμών των αστικών κέντρων, και ταυτόχρονα απεικόνισε τους αγώνες για την οργάνωση της βιομηχανικής εργασίας σε συνδικάτα.

Οι περισσότεροι από τους ηθοποιούς ήταν ερασιτέχνες ή χρησιμοποιούσαν πλαστά ονόματα.  Δεδομένου πως ο συνδικαλισμός και οποιαδήποτε δραστηριότητα που μπορούσε να θεωρηθεί ως αριστερή, διώκονταν ως «ιδιώνυμο αδίκημα» με Βενιζελικό νόμο του 1929, το γύρισμα της ταινίας ήταν ένα αρκετά ριψοκίνδυνο εγχείρημα.  Η ταινία επίσης προσέβαλε τα ήθη της εποχής απεικονίζοντας με όλες τις λεπτομέρειες την εξάρτηση από τα ναρκωτικά. Έτσι, η πρώτη διανομή της στις αίθουσες συνοδεύτηκε από αστυνομικές επεμβάσεις και ματαιώσεις προβολών.

Η ταινία «Κοινωνική Σαπίλα» θεωρείτο χαμένη μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν η Αγλαΐα Μητροπούλου και ο σκηνοθέτης εντόπισαν υλικά της ταινίας και τα εργαστήρια της Ταινιοθήκης της Ελλάδος ανέλαβαν την αποκατάστασή της. Η πρώτη αυτή αποκατεστημένη βερσιόν του ιστορικού φιλμ κυκλοφόρησε το 1989.

H ψηφιακή αποκατάστασή της πραγματοποιήθηκε το 2017 σε συνεργασία με την Documenta 14: Learning from Athens. Συνεργάτης: CINEMATEK Συμπαραγωγός: COSMOTE TV. Με την υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου. Η βελτιωμένη επανέκδοση της ταινίας, η οποία ψηφιοποιήθηκε για πρώτη φορά σε DCP σε ανάλυση 2Κ στη Cinematek στις Βρυξέλλες έκανε την πρώτη της προβολή έγινε στο Κάσελ το 2017 στο πλαίσιο της διοργάνωσης Documenta 14.

Σύνοψη της υπόθεσης

Ένας φτωχός φοιτητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Ντίνος Βρισθένης (Στέλιος Τατασόπουλος), έχει εγκαταλείψει τις σπουδές του λόγω οικονομικών δυσκολιών και βρίσκεται σε αναζήτηση εργασίας. Καταφέρνει να προσληφθεί ως ηθοποιός σε έναν θίασο, όπου γνωρίζει και ερωτεύεται την πρωταγωνίστρια, Νίκη (Δανάη Γρίζου). Όταν αυτή ενδίδει σε έναν βιομήχανο που της υπόσχεται λαμπρό μέλλον, ο Ντίνος, απογοητευμένος, εγκαταλείπει το θέατρο.

Η φτώχια θα τον οδηγήσει στις γραμμές του προλεταριάτου και θα γίνει καπνεργάτης, προκειμένου να κερδίσει τα απαραίτητα προς το ζην. Εκεί, έρχεται αντιμέτωπος με την εκμετάλλευση των εργατών, συμβάλλει στην ίδρυση του συνδικάτου και ηγείται του αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, αδιαφορώντας για τις ανηλεείς διώξεις της αστυνομίας. Φυλακίζεται και όταν βγαίνει απαρνείται το παρελθόν του και αποφασίζει να πολεμήσει την κοινωνική σαπίλα.

Ο σκηνοθέτης της ταινίας Στέλιος Τατασόπουλος, ήταν μόλις 25 χρονών όταν γύρισε την ταινία που ήταν και η πρώτη του. Έγραψε το σενάριο και έπαιξε τον πρωταγωνιστικό ρόλο του φτωχού φοιτητή που γίνεται καπνεργάτης και συνδικαλιστής μετά το παραλίγο μοιραίο κατρακύλημά του στα καταγώγια του αθηναϊκού υποκόσμου από όπου τον σώζουν κάποιοι καπνεργάτες.

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Στέλιος Τατασόπουλος, Δανάη Γρίζου, Τζόλη Γαρμπή, Κίμων Σπαθόπουλος, Κώστας Λογαριαστάκης.

Η ταινία θα παιχτεί με πρωτότυπη μουσική επένδυση από τον Κωνσταντίνο Βήτα.