DORA MAAR ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ TATE MODERN

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

Δεν είναι τόσο η ερωτική πολύχρονη σχέση της Dora Maar (1907-97) με τον ζωγράφο και γλύπτη Πάμπλο Πικάσο που οδήγησε την Tate Modern στη διοργάνωση της πρώτη στη Βρετανία μεγάλης αναδρομικής έκθεσης του έργου της Dora Maar. Είναι κυρίως η βούληση για μεγαλύτερη και διεξοδικότερη διείδυση στη τέχνη κορρυφαιων δημιουργών του 20ού αιώνα, πρωτοπόρων στο είδος τους που καθόρισαν την εξέλιξη της ιστορίας τέχνης στον 20ό αιώνα.  Η Dora Maar ανήκει αναμφισβήτητα ανάμεσά τους.

Οι προκλητικές σε τεχνική και θέματα φωτογραφίες της και τα φωτομοντάζ καθιερώθηκαν ως διάσημες αντιπροσωπευτικές  εικόνες του σουρρεαλισμού. Με πάνω από 200 έργα στο διάστημα μιας καριέρρας που καλύπτει περισσότερες από έξι δεκαετίες, η έκθεση αυτή δείχνει πώς το μάτι της Maar για το ασυνήθιστο μεταφράστηκε επίσης ακόμα και στις εμπορικές της συνεργασίες στον διαφημιστικό τομέα, στις φωτογραφίες τεκμηρίωσης κοινωνικών θεμάτων και στα έργα ζωγραφικής – βασικό τμήμα της δουλειάς της  που μέχρι τώρα παραμένει ελάχιστα γνωστό.

Η Εριέττα-Θεοδώρα Μάρκοβιτς (Dora Maar) γεννήθηκε και μεγάλωσε ανάμεσα στην Αργεντινή και το Παρίσι. Σπούδασε διακοσμητικές τέχνες και ζωγραφική πριν καταλήξει στη φωτογραφία και συνταχθεί μέκείνη τη γενιά γυναικών που άρπαξαν τις νέες επαγγελματικές ευκαιρίες στη διαφήμιση και τον εικονογραφημένο Τύπο της εποχής. Η έκθεση της Tate Modern ανοίγει με ένα από τα πιο σημαντικά παραδείγματα αυτών των έργων. Γύρω στο 1931, η Maar δημιούργησε ένα στούντιο με τον διακοσμητή καο φωτογράφο Pierre Kéfer που ειδικευόταν στην πορτραίτα, τη μόδα και τη διαφήμιση. Έργα όπως Τα χρόνια σας περιμένουν (1935) – ένα διαφημιστικό πρόγραμμα, για κρέμα προσώπου (όπως πιστεύεται) που η Maar έκανε με την επικάλυψη δύο αρνητικών – αποκαλύπτει την καινοτόμο προσέγγισή της στην κατασκευή εικόνων με σταδιακή επεξεργασία φωτομοντάζ και κολάζ. Εντυπωσιακές γυμνές μελέτες, όπως το φημισμένο μοντέλο Assia Granatouroff αποκαλύπτουν επίσης πώς οι γυναίκες φωτογράφοι όπως η Maar άρχιζαν να διεισδύουν στη  ερωτική και γυμνή φωτογραφία, θέματα ταμπού για την εποχή.

Στη δεκαετία του 1930, η Μaar εντάχθηκε σε αριστερές επαναστατικές ομάδες καλλιτεχνών και διανοούμενων. Η φωτογραφία του δρόμου εκείνου του καιρού στη Βαρκελώνη, το Παρίσι και το Λονδίνο αποτελεί το θέμα της καθώς αποτυπώνει την πραγματικότητα της ζωής κατά τη διάρκεια της οικονομικής ύφεσης στην Ευρώπη. Η Μaar μοιράστηκε αυτές τις πολιτικές με τους σουρρεαλιστές, κι έγινε ένας από τους λίγους φωτογράφους που πήραν μέρος στις εκθέσεις και τις εκδόσεις του κινήματος. Αποκορύφωμα της έκθεσης στην Tate είναι τα εξαιρετικά δείγματα που προέκυψαν από την ενασχόληση της Maar με το χώρο των σουρεαλιστών, όπως το πορτρέτο του Ubu (1936)- μια αινιγματική εικόνα ακαθορίστου περιεχομένου που, κατά τους ειδικούς, θεωρείται έμβρυο ενός αρμαντίλλο (armadillo)διατηρημένο σε υγρό- και τα φημισμένα φωτομοντάζ 29, rue d’Astorg (1936) και The Pretender (1935). Τα κολάζ και οι δημοσιεύσεις του André Breton, του Georges Hugnet, του Paul και του Nusch Eluard και της Jacqueline Lamba τοποθετούν το έργο της Maar σε σχέση το αντίστοιχο του στενού της κύκλου.

Το χειμώνα του 1935-6 η Μaar συνάντησε τον Πάμπλο Πικάσο και η οκτάχρονη σχέση τους, επηρέασε καθοριστικά και τους δύο. Η Maar κατέγραψε με το φακό της τη δημιουργία του πιο πολιτικού του έργου – τη Guernica (1937), προσφέροντας πρωτοφανή διορατικότητα στη διαδικασία της δουλειάς του. Εκείνος με τη σειρά του απέδωσε τη μορφή της στο μοτίβο της «γυναίκας κλαίει». Μαζί έκαναν μια σειρά από πορτρέτα που συνδύαζαν πειραματικές τεχνικές φωτογραφίας και χαρακτικής, εργασία που προαβείγγελε την ενεργητική επιστροφή της Maar στη ζωγραφική το 1936. Με καμβάδες που σήμερα ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές και σπάνια εκτίθενται όπως το έργο The Conversation (1937) και το The Cage (1943), και με αρνητικά που ποτέ δεν είχαν εκτεθεί από το Συλλογή Dora Maar στο Εθνικό Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, η έκθεση στην Tate φωτίζει τη δυναμική μεταξύ αυτών των δύο καλλιτεχνών κατά τη διάρκεια των ταραγμένων χρόνων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, και το χωρισμό της από τον Πικάσο που οδήγησε την υπόλοιπη ζωή της στην απομόνωση, η Maar μοίραζε το χρόνο της μεταξύ του Παρισιού και του γαλλικού νότου. Εξερεύνησε ποικίλα θέματα και στυλ προτού εστιάσει σε χειρονομίες, αφηρημένης ζωγραφικής του τοπίου που περιβάλλει το σπίτι της. Αν και αυτά τα έργα εκτέθηκαν για να αναγνωριστούν στο Λονδίνο και το Παρίσι στη δεκαετία του 1950, η Maar αποσύρθηκε βαθμιαία από τους καλλιτεχνικούς κύκλους. Ως αποτέλεσμα, το δεύτερο μισό της ζωής της περιστοιχίστηκε από μυστήριο και περισυλλογή. Η έκθεση στην Tate συγκεντρώνει πάνω από 20 έργα από αυτή τη λιγότερο γνωστή – αλλά αξιοσημείωτα παραγωγική – περίοδο. Η Ντόρα Μάαρ ολοκληρώνει το έργο της με μια ομάδα φωτογραφιών -χωρίς κάμερα- που έφτιαξε στη δεκαετία του ’80 όταν, μετά από τέσσερις δεκαετίες, που είχε εγκαταλείψει τη φωτογραφία, η επέστρεψε στο σκοτεινό της δωμάτιο.

Επιμελητές της έκθεση είναι η Καρολίνα Ζιμπίνσκα-Λεβαντόβσκα, Κέντρο και Δαμαρίτσο Αμέο (Κέντρο Πομπιντού, Παρίσι), Αμάντα Μαντόξ (Μουσείο J. Paul Getty, Λος Άντζελες), Emma Lewis (Tate Modern).

Η έκθεση συνοδεύεται από έναν πλήρως εικονογραφημένο κατάλογο – κοινή έκδοση της Tate και του Μουσείου J. Paul Getty.

Tate Modern 20/11/10 – 15/3/20

Video

Ετικέτες