ARSHILE GORKY 1904 – 1948

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

ΒΕΝΕΤΙΑ (της ΕΛΕΝΗΣ ΓΑΛΑΝΗ) – Τα διαφημιστικά πανώ για την έκθεση του “Aρσίλ Γκόρκι 1904 -1948“ στο Κα Πεσάρο (Ca Pesaro Internation Gallery of Modern Art) της  Βενετίας υποδέχονται τον επισκέπτη από το αεροδρόμιο, στην πορεία του για το βαπορέτο που θα τον μεταφέρει στην πόλη. Πρόκειται πραγματικά για μία μεγάλη έκθεση (επιμέλεια Γκαμπριέλα Μπέλλι και Έντιθ Ντιβένεϊ, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Αρσίλ Γκόρκι), η οποία πλαισιώνει, μαζί με πολλές άλλες, εξίσου σημαντικές, το διεθνές προφίλ της κοσμοπολίτισας Βενετίας αυτούς τους μήνες που διαρκεί η Μπιενάλλε Τέχνης 2019.

Στις αίθουσες περιοδικών εκθέσεων του επιβλητικού Κα Πεσάρο με το υπέροχο καφέ στο ισόγειο, με θέα το Μεγάλο Κανάλι, παρουσιάζονται τα 80 εμβληματικά έργα του που ήρθαν στη Βενετία από διάφορα σημεία του κόσμου. Διεθνείς οργανισμοί, μουσεία, πινακοθήκες και ιδιωτικές συλλογές είναι ανάμεσα στους δανειστές:  Tate του Λονδίνου, την Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον, το Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Whitney της Νέας Υόρκης, η Albright-Knox Art Γκαλερί (Μπάφαλο), το Κέντρο Πομπιντού του Παρισιού, το Ισραηλινό Μουσείο της Ιερουσαλήμ.

Ο καλλιτέχνης που γεννήθηκε στην Αρμενία έφθασε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ το 1920 ως πρόσφυγας για να γλυτώσει από τις διώξεις και τις εκτοπίσεις των Νεοτούρκων ενάντια στους αρμενικούς πληθυσμούς που ζούσαν στην τότε οθωμανική αυτοκρατορία. Άλλαξε το όνομά του σε Aρσίλ Γκόρκι παραπέμποντας κατά κάποιο τρόπο στο γνωστό  Ρώσο συγγραφέα Μάξιμ Γκόρκι με τον οποίο διδέδιδε ότι ήταν συγγενής. Στις ΗΠΑ συνάντησε τον πατέρα του που είχε ήδη μεταναστεύσει πριν από χρόνια.  Έτσι μπόρεσε να σπουδάσει τους σύγχρονους Ευρωπαίους δασκάλους πρώτα στη Βοστώνη και, μετά το 1924, στη Νέα Υόρκη, ενώ, παράλληλα, έκανε μαθήματα τέχνης.

Ο Αρσίλ Γκόρκι υπήρξε, μαζί με τους Ρόθκο, Πόλλακ και ντε Κούνιγκ ένας από τους δυναμικούς Αμερικανούς ζωγράφους του 20ού αιώνα που συνέβαλαν στη δημιουργία του αμερικανικού αφηρημένου εξπρεσσιονισμού.

Η πρώιμη εποχή του, όπως παρουσιάζεται στην έκθεση,  δείχνει την εμφανή εξάρτησή του από τον Σεζάν, τον Πικάσο και άλλους. Ωστόσο, τα πορτραίτα που ζωγραφίζει στις δεκαετίες του 1920 και του 1930, ειδικά οι δύο εκδόσεις του καλλιτέχνη και της μητέρας του, μαρτυρούν τις δυνατότητες του Γκόρκι να ξεπεράσει τις τάσεις της εποχής του και να εκφράσει τις προσωπικές του εμπειρίες και τις σπουδές του μ΄έναν ιδιαίτερα ατομικό ρεαλισμό.

Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1940 ο Γκόρκι συνάντησε στις ΗΠΑ τους σουρεαλιστές εξόριστους από την εμπόλεμη Ευρώπη. Διδάχτηκε από τις ιδέες τους για την ελεύθερη ροή, την αυτόματη ζωγραφική και, γρήγορα, ανέπτυξε το στυλ με το οποίο έγινε διάσημος. Έργα όπως το Waterfall 1943 είναι υποβλητικά, στρωμένα και διαφανή, με νωπή λαμπερή ποιότητα.

Στην έκθεση παρατηρούμε πόσο έντονα η εικονική ενέργεια και η φαντασία του Γκόρκι συνδυάζονται με μια ανανεωμένη συνάντηση με τη φύση. Τα τοπία, για παράδειγμα, της Βιρτζίνια και του Κοννέκτικατ, που φιλοτέχνησε τα καλοκαίρια του 1942-45  αποτυπώνουν μια αίσθηση απόλαυσης  καθώς και τη διάθεση και τις μνήμες που μπορεί να προκαλέσουν τα ίδια τα θέματα. Η επιλογή αυτών των αριστουργημάτων της ωριμότητας του καλλιτέχνη, υπό το φάσμα των σουρεαλιστικών, αφηρημένων, εικονιστικών στοιχείων, αποκαλύπτει τον δημιουργό στο απόγειό του. Ενδεικτικό είναι ότι η τελειότητα αυτών των έργων  αναγνωρίστηκε από τον σουρρεαλιστή ποιητή Αντρέ Μπρετόν ο οποίος, στον κατάλογο της έκθεσης του Γκόρκι το 1945, επισήμανε την πολυπλοκότητα και τη δεξιότητα, με την οποία ο Γκόρκυ επέπνιξε τον φυσικό κόσμο, ενώνοντας τον, ταυτόχρονα, με ένα πλήθος προσωπικών αναμνήσεων και διαφορετικών επιρροών.

Ετικέτες