ANDY WARHOL – FROM A TO B AND BACK AGAIN

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

NEA YOΡΚΗ (της Ελένης Γαλάνη) – Ανοίγει, σήμερα, η μεγάλη αναδρομική έκθεση «Andy Warhol — From A to B and Back Again» στο Witney Museum of American Art. Αυτή η έκθεση είναι η πρώτη αναδρομική  του Warhol  μετά από εκείνη του 1989 που οργάνωσε το Mουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, δύο χρόνια μετά τον πρόωρο θάνατό του και επανεξετάζει το έργο ενός από τους πιο εφευρετικούς και σημαντικούς Αμερικανούς καλλιτέχνες του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Πρόκειται για μία μνημειακού χαρακτήρα έκθεση με 350 περίπου εκθέματα που, με βάση το πλήθος των νέων στοιχείων από τις έρευνες υποτρόφων – μελετητών της ζωής και του έργου του Warhol, δίνει νέες προεκτάσεις, επανεκτιμά τη σημασία του για τη νέα γενιά και εισάγει τον καλλιτέχνη στον 21ο αιώνα. Η έκθεση στο Whitney θα διαρκέσει από τις 12 Νοεμβρίου 2018 ως τις 31 Μαρτίου 2019. Μετά, θα ταξιδέψει σε δύο άλλα σημαντικά μουσεία της Αμερικής, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Σαν Φρανσίσκο (18 Μαΐου 2019-2 Σεπτεμβρίου 2019) και το Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγου 20 Οκτωβρίου 2019 – 26 Ιανουαρίου 2020).(περισσότερα)

Είναι λίγοι οι διεθνώς γνωστοί Αμερικανοί καλλιτέχνες όπως ο Andy Warhol (1928-1987). Όμως, αν και οι εικόνες του της Pop art της δεκαετίας του 1960 αναγνωρίζονται σήμερα σε όλο τον κόσμο με την πρώτη ματιά, το έργο που παρήγαγε στη δεκαετία του ‘70 και του ’80 είναι λιγότερο γνωστό. Ανατρέχοντας  στη δεκαετία του ΄50 και την εμπειρία του ως εμπορικού εικονογράφου και περιλαμβάνοντας πολυάριθμα αριστουργήματα από τη δεκαετία του ΄60, η έκθεση παρακολουθεί και επαναπροσδιορίζει το μεταγενέστερο έργο του στις δεκαετίες του ’70 και του ’80 έως τον πρόωρο θάνατο του, το 1987.

Η έκθεση αποδεικνύει ότι η καριέρα του Warhol υπήρξε αδιάσπαστη χωρίς διακυμάνσεις και αναστολές, μήτε ακόμα και εξαιτίας της απόπειρας δολοφονίας που παραλίγο να χάσει τη ζωή του, το 1968. Αντίθετα, ο Warhol εισήλθε, τότε, σε μια περίοδο έντονου πειραματισμού, συνέχισε να χρησιμοποιεί τις τεχνικές που είχε αναπτύξει νωρίτερα και διεύρυνε την προηγούμενη δουλειά του. Η επιλογή του δε να πειραματιστεί με τις μη παραδοσιακές τεχνικές της τέχνης και να αναδείξει τις εικόνες της καθημερινότητας, αντιλαμβανόμενος την συνεχώς αυξανόμενη δύναμή τους στη σύγχρονη ζωή, τον έφερε πολύ κοντά στην κοινωνία και διαμόρφωσε καθοριστικά το ρόλο του σ΄ αυτήν.

«Ίσως περισσότερο από οποιονδήποτε καλλιτέχνη πριν ή από τότε, ο Andy Warhol κατανόησε τις  επιθυμίες της Αμερικής, για καινοτομία και συμβατότητα, δημόσια προβολή και απόλυτη προστασία της ιδιωτικής ζωής”, σημειώνει η επιμελήτρια της έκθεσης Donna De Salvo (αναπληρώτρια διευθύντρια του μουσείου υπεύθυνη για τις διεθνείς πρωτοβουλίες και ανώτερη επιμελήτρια). «Μεταμόρφωσε αυτές τις αντιφατικές παρορμήσεις σε μια εντελώς πρωτότυπη τέχνη που, πιστεύω, έχει επηρεάσει βαθιά τον τρόπο που βλέπουμε και σκεφτόμαστε τον κόσμο τώρα. Ο Warhol παρήγαγε εικόνες που μας είναι οικείες, ξεχνάμε, όμως, πόσο  απρόβλεπτες, ακόμη και σοκαριστικές υπήρξαν όταν πρωτοεμφανίστηκαν. Πρωτοστάτησε στη χρήση της βιομηχανικής μεταξοτυπίας για να επαναλάβει τις εικόνες «ταυτόσημα», δημιουργώντας, φαινομενικά,ατελείωτες παραλλαγές που θέτουν υπό αμφισβήτηση την αξία των πολιτιστικών μας εικόνων. Οι επαναλήψεις, οι παραμορφώσεις, το καμουφλάρισμα, το ασυμβίβαστο χρώμα και η ανακύκλωση των δικών του εικόνων προείδαν και ζητήματα της τρέχουσας ψηφιακής εποχής μας, όπου πια δεν γνωρίζουμε ποιες εικόνες να εμπιστευτούμε. Από τη δεκαετία του 1950 μέχρι το θάνατό του, ο Warhol αμφισβήτησε τις θεμελιώδεις πεποιθήσεις μας, ιδιαίτερα την πίστη μας στις εικόνες, ακόμα και όταν προσπάθησε να πιστέψει στις ίδιες τις εικόνες. Κοιτάζοντας αυτή την έκθεση καθίσταται σαφές, ότι ο Warhol, με το πέρας της καριέρας του, δεν υπήρξε μόνο ένας τιτάνας του 20ου αιώνα, αλλά ένας προφήτης του 21ου αιώνα, επίσης».

Η έκθεση «Andy Warhol – From A to B and Back Again» ακολουθεί χρονολογική και θεματική μεθοδολογία που φωτίζει το βάθος και τη διασύνδεση της παραγωγής του καλλιτέχνη: από το ξεκίνημά του ως εμπορικού εικονογράφου της δεκαετίας του ΄50, στα εικονικά του Pop αριστουργήματα της δεκαετίας του ΄60, στο πειραματικό έργο, σε κινηματογραφικά και άλλα μέσα από τη δεκαετία του ΄60 και του ΄70, τη χρήση της αφαίρεσης και την ζωγραφική στη δεκαετία του ’80. Ο τίτλος της έκθεσης προέρχεται από το βιβλίο του Warhol του 1975, «Η Φιλοσοφία του Andy Warhol (Από το Α στο Β και back again), ένα αφοριστικό απομνημόνευμα στο οποίο ο καλλιτέχνης συγκέντρωσε σκέψεις για τη φήμη, την αγάπη, την ομορφιά, την τάξη, τα χρήματα και άλλα βασικά θέματα.

Ο κατάλογος των έργων έχει επιλεγεί προσεκτικά ανάμεσα σε χιλιάδες πίνακες ζωγραφικής, σχέδια, εκτυπώσεις, γλυπτά, ταινίες, βίντεο και φωτογραφίες που ο Warhol παρήγαγε στη διάρκεια της ζωής του. Το σύνολο της καριέρας του αναπτύσσεται θεματικά στις  ενότητες:

Πρώιμη εποχή: Έργα του Warhol  στον τομέα της διαφήμισης στο διάστημα 1948 και 1960. Η εμπορική τέχνη στο διαφημιστικό τομέα που ο Warhol παρήγαγε κατά τη διάρκεια της πρώτης του δεκαετίας στη Νέα Υόρκη αποτέλεσε τη βάση για πολλά από τα θέματα και τις αισθητικές επιλογές που ανέπτυξε καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του.

Χειροποίητη ποπ και φωτογραφίες μεταξοτυπίας: Εδώ παρουσιάζονται τα ζωγραφισμένα χειροποίητα έργα που έκανε ο Warhol στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Τα περισσότερα προέρχονται από τις πιο γνωστές σειρές του στο διάστημα 1962 – 1968, περίοδος έντονης δημιουργικής δραστηριότητας και καινοτομίας που προκάλεσε η ανακάλυψη της φωτογραφικής μεταξοτυπίας. Τα έργα αυτά απεικονίζουν διασημότητες όπως η Marilyn Monroe, η Elizabeth Taylor, ο Elvis και ο Marlon Brando, οι μορφές των οποίων αποκολλήθηκαν απευθείας από ιλουστρασιόν εκτυπώσεις ή τις tabloid εφημερίδες του Χόλιγουντ. Ο Warhol διέθετε μια έντονη αίσθηση της επικαιρότητας και συνήθιζε πάντα να επιλέγει θέματα που σχετίζονται με τα πρόσφατα γεγονότα της εποχής.

Στην ίδια ενότητα παρουσιάζονται οι “Δεκατρείς Αγαπημένοι Άνδρες” του 1964 και ζωγραφιές Λουλουδιών (1964-65) που αναπαράγουν τις καινοτόμες πρωτότυπες εγκαταστάσεις του. Οι σαράντα ζωγραφιές λουλουδιών που έχουν εξασφαλιστεί για αυτή την έκθεση καταλαμβάνουν μία ολόκληρη αίθουσα και δημιουργούν ένα εντυπωσιακό περιβάλλον. Τα έργα έχουν αναρτηθεί στους τοίχους που καλύπτονται με την ταπετσαρία (Wallpaper) της Αγελάδας, στοιχείο που ο Warhol παρουσίασε στη δεύτερη ατομική του έκθεση στη γκαλερί του Castelli το 1965 και ως φόντο για τους πίνακές του στην αναδρομική του Whitney, το 1971.

Οι ταινίες του Warhol: Στη δεκαετία του ΄60 ο Warhol έγινε εξίσου γνωστός ως πρωτοπόρος σκηνοθέτης. Αρχικά, η σκηνοθεσία χρησίμευσε ως μέσον οπτικής λήψης πορτρέτων φίλων, οικείων συναντήσεων και σκηνών από την καθημερινότητά. Ωστόσο, σε μικρό χρονικό διάστημα, η παραγωγή ταινιών του Warhol έγινε πιο περίπλοκη, ενσωματώνοντας σκηνικά και cast ηθοποιών και εργοστασίων “Superstars” όπως οι Viva, Taylor Mead, Paul America και Edie Sedgwick. Ο Warhol πειραματίστηκε επίσης με την ίδια τη φόρμα και με στοιχεία όπως η διάρκεια, η ταχύτητα προβολής, ο ήχος, η αυθόρμητη μετατόπιση και το ζουμ, η επεξεργασία μέσα στην κάμερα, ο συνδυασμός ταινιών και βίντεο και η προβολή πολλαπλών ρόλων ταυτόχρονα. Η Claire K. Henry, βοηθός επιμελητής του έργου ταινιών Andy Warhol, επέλεξε μια σειρά από ταινίες που παρουσιάζονται στην αρχική τους μορφή 16mm μέσα στις αίθουσες, σε διάλογο με τους πίνακες της ίδιας περιόδου. Η Henry, διοργανώνει, επίσης, και προβολές ταινιών του Warhol στην αρχική τους μορφή 16mm στο Hess Family Theatre. (Το πλήρες πρόγραμμα ταινιών διατίθεται στο whitney.org/warholfilm).

Μετά το 1968: Οι πειραματισμοί του Warhol με τις νέες τεχνολογίες και τους τρόπους προβολής υπήρξε σημαντική μεν, αλλά συχνά παραβλεφθείσα πτυχή της καριέρας του. Για την καλύτερη κατανόηση αυτής της εργασίας, ένα τμήμα της έκθεσης περιλαμβάνει τα πρώιμα πειράματα του Warhol με οπτικά ζωγραφικά αποτελέσματα, από φθορίζουσα χρωστική και υπεριώδη ακτινοβολία, καθώς και τα πειραματικά και διαδραστικά βίντεο, βιβλία, εκτυπώσεις, φωτογραφίες και γλυπτά που έγινε στα χρόνια που ακολούθησαν τον παρά λίγο θανατηφόρο πυροβολισμό του, το 1968.

Αρχίζοντας το 1972, ο Warhol ανανέωσε την πρακτική του στούντιο και άρχισε όλο και περισσότερο να ασχολείται με πιο συμβατικά μέσα όπως ζωγραφική, ζωγραφική, φωτογραφία και χαρακτική. Μολονότι είναι σχεδόν παραδοσιακά, τα περισσότερα από τα θέματα της επόμενης δεκαετίας είναι συμβατά με τα τυποποιημένα είδη πορτραίτων, νεκρές φύσεις, τοπία και γυμνό. Η έκθεση διερευνά τρόπους με τους οποίους ανέπτυξε ιδέες σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων του. Παράλληλα με την προβολή της προσέγγισης του Warhol για τα πολυμέσα, τα έργα αγγίζουν πολλά από τα συνεπή θέματα του έργου του Warhol: το φύλο, το θάνατο, την πολιτική, την ταυτότητα και τις εντάσεις που δημιουργεί ο συνδυασμός ζωγραφικής και φωτογραφίας. Τα έργα περιλαμβάνουν παραδείγματα από τις σειρές Hammer, Sickle, Skulls και τις επεκτατικές ζωγραφιές Ladies and Gentlemen και μια επιλογή πορτρέτων από την τρανσέξουαλ κοινότητα της Νέας Υόρκης.

Πορτρέτα: Ο Γουόρχολ έκανε εκατοντάδες πορτρέτα κατά τη διάρκεια της καριέρας του, με θέματα που κυμαίνονται από τους στενούς του φίλους και την οικογένειά του έως τους προστάτες, τους καλλιτέχνες, τους σχεδιαστές μόδας, τους σοσιαλιστές, τους πολιτικούς, τους ηθοποιούς, τους αθλητές, τους μουσικούς και τους χορευτές. Πρόθεσή του καλλιτέχνη ήταν να τα παρουσιάσει μαζί ως ένα μνημειώδες «Πορτρέτο της Κοινωνίας». Σε μια προσπάθεια να αποδώσει τη φιλοδοξία του Warhol στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, ένα τμήμα της έκθεσης περιλαμβάνει περίπου εβδομήντα πέντε πορτρέτα του Warhol, τοποθετημένα σε ένα ομοιόμορφα διαχωρισμένο πλέγμα που γεμίζει το σύνολο μιας ενιαίας συλλογής. “Κλειδί” ανάμεσα στους πίνακες, σ΄ αυτό το τμήμα, είναι τα πορτρέτα των γκαλερίστας του Warhol,  Ileana Sonnabend (1973), Leo Castelli(1975),και Thomas Ammann (1978), αλλά και των Ντένις Χόπερ (1971), Roy Lichtenstein(1976), Muhammad Ali, (1977), Chris Evert (1977), Liza Minnelli(1978), οι σχεδιαστές μόδας Halston(1975), Tina Chow(1983-84), και Stephen Sprouse(1984), και της μητέρας του Warhol, Julia Warhola, (1974). Η έκθεση τονίζει τους τρόπους με τους οποίους τα πορτραίτα του Warhol προανήγγειλαν τα σύγχρονα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρέχοντας μια καλύτερη κατανόηση του σημερινού αντίκτυπου των κοινωνικών μέσων στη δημιουργία ταυτότητας και εννοιών του εαυτού.

Ύστερο έργο και συνεργασίες: Το έργο της τελευταίας δεκαετίας του Warhol δεν έγινε θετικά αποδεκτό από τους κριτικούς όταν παρουσιάστηκε για πρώτη φορά και η σημασία του, ακόμα και σήμερα, αποτελεί θέμα δημόσιας συζήτησης. Η έκθεση επιχειρεί να επαναξιολογήσει αυτό το έργο και να το τοποθετήσει όχι ως απόκλιση, αλλά ως το τελικό βήμα σε μια καλλιτεχνική εξέλιξη που προέρχεται από το αρχικό έργο του Warhol, το 1950 και στο πλαίσιο του μεγαλύτερου έργου του Warhol.

Στο έργο του Warhol της δεκαετίας του 1980 η έκθεση επικεντρώνεται σε δύο από τα πιο πιεστικά ζητήματα που εμφανίζονται: είναι η πολιτική του Ψυχρού Πολέμου και η ταχέως κλιμακούμενη κρίση του AIDS. Το 1984, ο Warhol ξεκίνησε μια σειρά από ζωγραφισμένες στο χέρι ασπρόμαυρες εικόνες των διαφημίσεων των εφημερίδων και των ψυχαγωγικών πληροφοριών του Ψυχρού Πολέμου, παρόμοιες με εκείνες που έκανε στην αρχή της καριέρας του, το 1961 που εκφράζουν μια βαθιά αίσθηση ανησυχίας και φόβου. Η αίσθηση της προκαταλήψεως συνδυάζεται όταν τα έργα αυτά εξετάζονται παράλληλα με τους σύγχρονους πίνακες των χαρτών του Ψυχρού Πολέμου και των ενημερωτικών χαρτών (Χάρτης των Ανατολικών Πυραυλικών Βάσεων της Σοβιετικής Ένωσης(1984-85), Χάρτης: Soviet Footholds(1985) και Χάρτης: Νικαράγουα και Ονδούρα(1985).

Ο Warhol χρησίμευσε ως σημαντικός πρόδρομος για πολλούς καλλιτέχνες που πρωτοεμφανίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980, κυρίως Jean-Michel Basquiat και Keith Haring. Για να τονίσει την αμοιβαία φύση αυτών των επιδράσεων, η έκθεση περιλαμβάνει μια συλλογή από συνεργασίες του Warhol με αυτούς τους καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένου του Paramount, 1984-85, ενός σημαντικού ζωγραφικού έργου από τον Warhol και τον Basquiat που συμπληρώνει το έργο τους την περίοδο αυτή και απεικονίζει μοναδικά κοινές ευαισθησίες τους. Επίσης, παρουσιάζεται ένα από τα τελευταία έργα του Warhol, ο Μυστικός Δείπνος(Camouflage).

Video