ΑΔΥΝΑΜΗ Η UNESCO ΝΑ ΣΩΣΕΙ ΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email

κείμενο: ελένη γαλάνη

Η μάχη για τη «διάσωση της Βενετίας» που δίνει, θεωρητικά πάντα και με συστάσεις μόνο η Ουνέσκο, δεν έχει ακόμα ευοδωθεί κι ας πέρασαν 50 και κάτι χρόνια από την πρώτη φοβερή και τρομερή παλίρροια της 6ης Νοεμβρίου 1966.

Η πρόσφατη πλημμυρίδα επιβεβαίωσε τις Κασσάνδρες που προβλέπουν περαιτέρω ανεπανόρθωτες καταστροφές στην πόλη – μνημείο μοναδικό της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και προβάλλουν, επιτακτικά, τη άμεση λήψη μέτρων για την προστασία της πόλης και των θησαυρών της αλλά και να της Λιμνοθάλασσας που την περιβάλλει αιώνες τώρα και η οποία κάθε χρόνο δαμάζεται σκληρά από τον τουριστικό βομβαρδισμό των κρουαζιερόπλοιων.

« Η πόλη ήταν άρρωστη και συγκάλυπτε το γεγονός για να μπορεί να βγάζει χρήματα» έγραφε ο Τόμας Μαν στη δεκαετία του ’10 όταν πρωτοκυκλοφόρησε το μυθιστόρημά του «Θάνατος στη Βενετία»(1912).

Δεκαετίες μετά, στις 6 Νοεμβρίου 1966, οι πλημμύρες κατέστρεψαν τη Βενετία. Μια τέλεια καταιγίδα υψηλής παλίρροιας, υπερχειλισμένων ποταμών και ένας άνεμος sirocco έπνιξαν τη Λιμνοθάλασσα, στέλνοντας χείμαρρους από βρώμικο νερό μέσα στα κανάλια. Τα νερά αυξήθηκαν σχεδόν δύο μέτρα πάνω από τις διακυμάνσεις στις οποίες είχαν συνηθίσει οι Βενετοί. Χιλιάδες σπίτια και τα μέσα διαβίωσης καταστράφηκαν. Πολιτιστικοί θησαυροί αξίας 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων υπέστησαν ζημιές. Δεν ήταν απλώς μια φυσική καταστροφή: η ανεξέλεγκτη εκβιομηχάνιση, η καταστροφή των προστατευτικών αμμόλοφων και η βύθιση των καναλιών για τη διέλευση των μεγάλων πλοίων έπαιξαν ρόλο.

Η UNESCO συσπειρώθηκε άμεσα με εκκλήσεις προς όλα τα έθνη για τη συγκέντρωση κεφαλαίων με σκοπό τη σωτηρία της πόλης και των θησαυρών της. Στο πλαίσιο αυτό στις δεκαετίες 60 και 70, η UNESCO πραγματοποίησε πολυάριθμες εκστρατείες στην Αίγυπτο, το Σουδάν, το Πακιστάν, την Τυνησία, τη Συρία, την Ινδονησία και την Ιταλία. Ο οργανισμός συντόνιζε αυτές τις προσπάθειες διάσωσης, προωθούσε εκστρατείες δημοσίων σχέσεων και οργάνωνε αποστολές εμπειρογνωμόνων για να συμβουλεύει τα κράτη μέλη.

Ποια ήταν όμως τα αποτελέσματα  της πολιτικής που ακολούθησε η Ουνέσκο 50 χρόνια μετά τις πλημμύρες του ’66;

Το 2016 η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς συζητούσε και πάλι έντονα για το μέλλον της πόλης έχοντας διαπιστώσει την καταστροφική επίδραση του ανθρώπινου παράγοντα: τα πετρελαιοφόρα και τα τεράστια κρουαζιερόπλοια, το νέο αεροδρόμιο, ο μετασχηματισμός ιστορικών κτιρίων και η τεράστια κλίμακα του τουρισμού αλλοίωναν κάθε πτυχή της βενετικής ζωής. Σε έκθεση του Διεθνούς Συμβουλίου για τα Μνημεία και τους Χώρους (ICOMOS) οι ιταλικές αρχές κατηγορήθηκαν ότι είχαν αφήσει τον ανεξέλεγκτο τουρισμό να αποδυναμώσει την ανθεκτικότητα των ζωντανών κοινοτήτων, των υποδομών τους και να  οδηγήσει σε περαιτέρω μη αναστρέψιμες αλλαγές. Η αυθεντικότητα και η ακεραιότητα της Βενετίας ήταν ιδιαίτερα ευάλωτες. Επιπλέον, η ιταλική κυβέρνηση είχε επωφεληθεί από το σήμα της UNESCO για να προωθεί τη Βενετία, αλλά δεν εφάρμοζε πάντοτε τις ειδικές συστάσεις του οργανισμού.

Το πρόγραμμα της UNESCO για τη Διαφύλαξη της Βενετίας περιλαμβάνει περισσότερα από 1.500 έργα αξίας άνω των 50 εκατομμυρίων ευρώ. Έχει ιδρύσει δύο γραφεία στη Βενετία, ένα περιφερειακό και ένα άλλο στην ίδια την πόλη. Ωστόσο, ακόμα κι αυτή η θεσμική παρουσία της δεν στάθηκε ικανή να αναστείλει την ανοδική πορεία της ανάπτυξης, με αποτέλεσμα γιγαντιαία κρουαζιερόπλοια να  έρχονται, μέχρι πρότινος, στην πλατεία του Αγίου Μάρκου, ανεξέλεγκτος τουρισμός χιλιάδων επισκεπτών σε καθημερινή βάση, σε συνδυασμό με τη μαζική έξοδο κατοίκων και θυμωμένων ντόπιων να διαδηλώνουν στο κέντρο της ιστορικής πόλης και να διαμαρτύρονται εναντίον των αξιωματούχων της περιοχής τους για τη βεβήλωση και την καταστροφή μνημείων της πόλης,  και να εντάσσονται στην γενικότερη παγκόσμια άνοδο του εθνικισμού από διεθνείς παρατηρητές και σχολιαστές.

Ας σημειωθεί ότι μερίδιο των εσόδων που εισπράττει η Βενετία από τον τουρισμό πηγαίνουν στην Πολιτιστική Κληρονομιά για τη διατήρηση των ιστορικών χώρων. Παράλληλα, ο στόχος προστασίας των μνημείων, των χώρων και των πόλεων και οικισμών της παγκόσμιας κληρονομιάς έχει σταδιακά αντικατασταθεί από μια διεθνή επιθυμία να εξασφαλιστεί και να κινητοποιηθεί η UNESCO ως brand για τον τουρισμό.